Panimula

Ito ay para sa mga single dad na tulad ko na may anak na lalaki. Hindi siya ang karaniwang bata-makulit, pasaway, pero malambing.

Walang gustong magkaroon ng makulit at pasaway na anak, maliban nalang siguro kung may piangmanaan.

Hindi ko namamalayan ang bilis ng panahon; lumalaki na siya at nagsisimula na siyang magbinata. Nasa puberty stage na siya, at hindi ko alam kung kailangan pa niya ang gabay ng isang ama. Lahat ng lalaki ay dumadaan sa ganitong pagbabago-kasama na ang pagkamulat sa mga bagay sa mundo.

May mga pagbabago ng isip, pagbabago ng boses,ugali, pagtangkad, at tukso.

Bakit ko ba ito ikinukwento? Dahil may anak akong lalaki.

Paano ba maging isang mabuting ama? Ano ba ang tunay na kahulugan ng pagiging isang ama? Sapat na bang mapagtapos ko siya sa pag-aaral? Matulungan ko siya sa paghahanap ng girlfriend? O suportahan ko ang mga hilig niya?

Sa totoo lang, hindi ko alam.

Isa lang akong simpleng ama na gustong mapabuti ang anak ko.

Isang araw, mapagtanto ko na hindi na siya bata? Isa ito sa mga kinatatakutan ko. Gusto ko siyang makita habang lumalaki. Paano kung magbago siya? Paano kung mag-iba ang pakikitungo niya sa akin? Paano kung umalis siya at iwan ako? Ano na ang gagawin ko? Magiging mag-isa na lang ba ako?

At paano kung isang araw, ako na ang gusto niyang makasama? Anak ko siya, ako ang ama niya. Pero mali.

Hindi puwede mangyari ang gusto niyang mangyari sa aming dalawa!

Kaya isinulat ko ito para humingi ng tulong. Ano ba ang dapat kong gawin sa anak kong parang patay na patay sa akin ngayon?

AUTHORS’S NOTE

Para sa mga nakabasa ng bersyon nitong kwento noong 2023–2024, nais ko lang ipaalam na muling isusulat ang buong libro. Magkakaroon ng malaking pagbabago sa takbo ng kwento, mga tauhan, at mga kaganapan—maliban sa dalawang pangunahing mag-ama na sina Romeo at Charles, na mananatiling sentro ng istorya.

Sana ay patuloy n’yong suportahan ang bagong bersyon ng kwentong ito. Maraming salamat.

\- howtokissthisguy

Kabanata 1

ROMEO’S POV

Ako si Romeo Delarama.

Minsan, tinatawag nila akong Miyo ng mga kapitbahay at kaibigan ko. Kilala rin ako sa lugar namin dahil ako ang may-ari ng isang malaking computer shop dito.

Sabi ng ilan, may itsura daw ako, pero hindi ko masyadong iniintindi ang mga papuri nila. Marami pa akong dapat asikasuhin bukod sa pagpapalaki ng ulo—kabilang na dito ang pagpapalaki ng aking anak.

Si Baby Potpot , ang anak ko.

Lalaki siya, at 70% ng itsura niya ay nakuha sa akin. Ang mga mata niya at pag-uugali ay tulad ng taong una kong minahal.

Gaya ng sabi nila, “like father, like son.” Kaya kung ano ang kinagwapuhan ko, ganoon din ang kinagwapuhan ng aking anak. Kahit gaano kagwapo ang lahi namin, iniisip ko na kung talagang gwapo ako, hindi na sana ako nag-iisa ngayon.

Paano nga ba ako naging isang single dad?

Nagsimula ito nang mawala ang pinakamamahal kong asawa matapos niyang ipanganak ang nag-iisang biyaya ng Diyos sa amin. Hindi ko matanggap ang nangyari sa asawa ko noong panahong iyon; hanggang ngayon, umaasa pa rin akong dadalawin niya ako, kahit sa panaginip.

Normal na kwento ito: bata pa kami noong panahon na iyon, at hindi tanggap ng mga magulang namin ang nangyari sa amin. Kahit ganoon, mahal na mahal ko pa rin siya, at handa akong panagutan ang nangyari. Pero hindi naging maganda ang kinahinatnan ng aming pagsasama.

Bago siya lumisan, nag-iwan siya ng mensahe na humubog sa aking pagkatao.

Nasa ospital kami noon, sa emergency room, at hirap na hirap na siya sa panganganak ng aming panganay. Pinalilibutan siya ng mga nurse at doktor na gumagamot sa kanya.

Base sa kanilang mga reaksyon, nawawalan na ng pag-asa ang mga doktor, na labis kong ikinasama ng loob.

Sa kabila nito, ngumiti pa rin ang asawa ko. Humarap siya sa akin, hinawakan ang aking kamay, at sinabi, ” Miyo, alagaan mo ang anak natin. Mahalin mo siya gaya ng pagmamahal ko sa ‘yo .” Pagkasabi niya nito, bumigat ang dibdib ko. Napansin kong lumuha siya habang nagdidiliryo na ang kanyang mga mata.

“Love… Wag kang magsalita ng ganyan; kakayanin mo ‘yan. Pakiusap, wag mong ipikit ang mata mo,” sabi ko habang mahigpit na hawak ang kanyang mga kamay.

Huminga siya ng malalim, “Napapagod na ako, Miyo. Ipinapaubaya ko na sa’yo ang lahat,” sabi niya bago marahang ipinikit ang kanyang mga mata. Nagpanik ang mga doktor at nurse.

Lahat sila ay nagkaka-abala na.

Labis akong kinabahan.

Tinatapik ko ang kanyang pisngi para hindi siya makaidlip. Pinipilit kong hindi umiyak sa harapan niya, pero hindi ko mapigilan. Naiinis ako sa sarili ko habang patuloy na tumutulo ang luha ko.

Pinunasan niya ang mga iyon gamit ang kanyang kamay, “Love, Mahal, kaya mo ‘yan. Labanan mo,” sabi ko. Lalong nagkagulo ang mga doktor nang makarinig kami ng tunog mula sa monitor sa tabi ng kama ni Juliet.

Hindi ko alam ang gagawin ko. Gusto ko siyang tulungan, pero wala akong magawa. Nakatuon lamang ang atensyon ko sa kanya habang hawak ko ang kanyang kamay.

Humihikbi ako.

Dumilat siya at tiningnan ako, “Charles—,” mahinang sambit niya habang naghahabol ng hininga, “Sunod sa pangalan ni Papa,” sabi niya kasabay ng mahina niyang paghinga.

Pinilit kong ngumiti, “Oo, Love, gagawin ko, ” hinawakan ko ng mahigpit ang kanyang kamay.

“Salamat, Miyo—hindi ako nagsisisi na ikaw ang pinili ko,” sabi niya bago nanghina ang kanyang kamay kasabay ng malakas na ire. Ilang saglit lang, narinig ko ang malakas na iyak ng bata.

Inabot nila sa akin ang anak ko. Hindi ko napigilan ang pagluha, ” Baby Charles, nandito na si Daddy,” sabi ko habang karga-karga ang aming anak.

Nang makita ko ang ngiti ng sanggol, hindi ko napigilan ang saya at luha. Nakagaan ng loob habang dinuduyan ko siya sa aking mga braso. Siya ang bunga ng pagmamahalan namin ng asawa ko.

“Mahal, ito na si Baby Charles. Pwede mo na siyang yakapin.” Itinabi ko ang sanggol sa kanyang braso, pero wala akong napansing reaksyon mula sa kanya. “Malusog siya, tingnan mo…” tinapik ko siya, pero wala pa rin siyang imik.

“Love— Juliet…” tinapik-tapik ko ang kanyang pisngi, pero wala pa rin. “Nurse, Doc, ang asawa ko!”

Sinuri ng doktor ang kanyang kalagayan. Ilang saglit pa, humarap siya sa akin, ” Time of death: 11:59 PM .”

Siguro nga ay mapusok pa kami noon. Sa edad at sa edad na 14, doon ko napagtanto ang lahat ng bagay. Mag-isa na akong bubuhay sa anak ko, ang nag-iisa kong anak na lalaki.

Si Charles, Charles Sixton Delarama.

Ipinangako ko sa aking sarili na aalagaan ko ang aking anak nang walang tulong mula sa mga magulang at biyenan ko, ano man ang mangyari.

Nagpakalayo-layo ako, dala ang anak ko, lumuwas kami ng Maynila para makipagsapalaran. Mabuti na lang at may kilala akong matandang bakla na sumuporta sa akin. Wala siyang katuwang sa buhay, pero ginalang niya ako at itinuring na makakasama sa buhay. Malaki ang pasasalamat ko sa kanya, at mataas ang respeto ko sa taong nag-alaga sa amin ni Charles sa loob ng tatlong taon.

Sa kasamaang palad, nasawi siya at kaming dalawa na lang ulit ni Charles ang natira. Iniwan niya sa amin ang bahay na tinitirhan namin ngayon.

Maraming panahon ang lumipas at nalagay na kami sa tahimik. Wala na akong balita sa mga magulang ko o sa mga biyenan ko. Naging maayos ang lahat, at napalaki ko nang maayos si Baby Charles gamit ang iniwang ari-arian ng taong nag-alaga sa amin.

Ngayon, malaki na si Charles, at responsibilidad ko bilang ama na gabayan siya sa kanyang paglaki.

Hindi ko akalain na biglang magbabago ang lahat at mababaliktad ang relasyon naming dalawa.

Nang malaman ko ang kanyang sikreto.

itutuloy…

Kabanata 2

ROMEO’S POV

Simula nang pumanaw ang aking asawa, mag-isa kong pinalaki ang aking anak. Hindi na ako naghanap pa ng ibang babae para tulungan ako sa pagpapalaki kay Baby Potpot. Hindi ko kailangan ng kahit sino pa.

Nais kong lumaki ang anak ko na alam niya na ang kanyang ina ay nag-alay ng lahat para sa kanya. Balang araw, sana’y maging proud siya sa kanyang ina at maintindihan ang lalim ng pagmamahal nito. Mahal na mahal ko siya, at si Baby Charles ang tanging iniwan niya sa akin.

Sa tuwing iniisip ko iyon, hindi ko mapigilang makaramdam ng matinding lungkot. Miss na miss ko na ang asawa ko. Naisip ko, magiging masaya kaya siya sa pagpapalaki ko kay Charles?

Sana nga.

Bigla na lang may kamay na tumakip sa mga mata ko. Pagtabig ko ng kamay, naroon si Potpot, nakangiti sa akin.

“Dad, tinitingnan mo na naman ‘yang photo album niyo ni Mommy,” sabi niya habang umuupo sa tabi ko. Kinuha niya ang album, ipinatong sa kanyang hita, at nagsimulang maglipat ng mga pahina. “Pang-ilang beses mo na bang tinitingnan ito? Hindi ka ba nagsasawang paulit-ulit na tinitingnan ito?”

Ngumiti ako. “Na-miss ko lang ang Mommy mo,” sabi ko, inakbayan ko siya. “Ikaw ba, Potpot, na-miss mo rin ba si Mommy?” tanong ko. Namula ang kanyang pisngi.

“Dad! Hindi ka ba nagsasawa na Potpot pa rin ang tawag mo sa akin?” biro niya, sabay bigay ng magaang suntok sa tiyan ko.

Ackk!

Medyo masakit iyon. Nag-gigym ba to si Potpot?

Hindi ko na lang ipinakita. Hindi pa naman ganoong katagal nang ang suntok niya’y parang kiliti lang. Ngayon, ang bigat na ng kamay.

“Pero seryoso, Dad, sa dami ng kwento mo tungkol kay Mommy, paano ko ba naman hindi mami-miss siya? Halos kada buwan, kinukwento mo kung ano ang nangyari sa inyo noong grade school ako. Kaya kung nasasabik ka kay Mommy, lalo na ako. Masuwerte ka pa nga, Dad, kasi nakasama mo si Mommy at naramdaman mo ang pagmamahal niya. Ako, hindi ko siya nakasama ng matagal,” sabi niya.

Para akong sinaksak sa puso. Alam ko ang pakiramdam ng mawalan, pero hindi ko alam ang pakiramdam na kwento lang ang maging batayan ng pagkilala sa iyong ina.

Huminga ako ng malalim at tinapik siya sa ulo. Umakap siya sa akin, “Alam ko na nga rin kung paano kayo nagkaroon ni Mommy ng first bed scene, ‘yung kadena一”

Sandali lang, “Anong bed scene ang pinagsasabi mo? Saan mo nalaman ‘yan? Ikaw, Potpot一”

Ngumiti siya nang proud na proud, “Kapag lasing ka, panay kwento ka tungkol sa nangyari sa inyo ni Mommy. Naririnig pa kitang umuungol一” tumahimik siya nang batukan ko siya nang medyo malakas. “Dad naman!”

“Ang dami mo nang nalalaman, ah. Paalala ko lang sa’yo, ilang taon ka na ba?” sermon ko, pero hindi siya natinag.

“18 years old, still counting. Nasa ‘Legal Age’ na. Sabi nga nila, ignorance is not an excuse.” Inakbayan niya ako at ngumiti, “Kaya Dad, wala kang choice kundi suportahan ako sa ayaw at gusto mo!”

“Pot…” seryoso ko siyang tinignan nang sabihin niya iyon. Bigla akong natauhan. Doon ko lang napagtanto na hindi na baby si Potpot.

Ang bilis ng panahon. Parang kahapon lang, isa siyang batang uhugin, marumi ang damit at amoy-araw dahil sa maghapong paglalaro sa kanto kasama ng mga kaibigan niya. Pati ang kanyang pagtutuli, parang kailan lang nangyari iyon. Ngayon, narito na ang nag-iisang biyayang iniwan sa akin ng asawa ko, lumalaki, nagkaka-edad, at nagbibinata na.

Cultured, mature, at attractive .

Mga katangiang ngayon ko lang napansin. Ang boses niya, lumalim na. Pati na ang katawan ni Potpot, mas tumibay. Marahil dahil sa madalas niyang pagpunta sa sport gym para maglaro ng iba’t ibang sports. Hindi ko inaasahan na mangyayari ito agad.

Masyado akong nagpakasawa sa pagtingin sa kanya bilang isang batang paslit.

Hinawakan ko siya sa magkabilang balikat at tinitigan siya ng seryoso. Ang kanyang mga mata, katulad na katulad ng mata ng kanyang ina. Ang matangos na ilong at mapulang labi na bunga ng aming pagmamahalan, nakakabighani.

Sa kabuuan, nakikita ko ang aking namayapang asawa kay Potpot. May kakaibang nararamdaman ako. Sobrang kakaiba.

“Potpot,” sambit ko ulit sa pangalan niya.

Ngumiti siya sa akin, “Yes, Dad.” Ang ngiting iyon—ilang taon ko nang hinahanap-hanap makita. Kamukha na kamukha ng ngiti ng kanyang ina, nakakapanghina.

Masaya kaya siya na napalaki ko si Charles?

Kinuha ko ang album at saka isinara. Nilapag ko iyon sa lamesa sa harap namin. “Huwag ka sanang masyadong magbago. Palagi mong tandaan na mahal na mahal kita,” sambit ko sa kanya.

Ngumiti siya, “Kahit kailan, ang drama mo, Dad.” Naramdaman kong nagtagpo ang aming mga bisig at niyakap niya ako nang mahigpit. “I know, mahal ko kayo ni Mommy. God knows how much I love both of you. Siguro nga hindi natin kasama si Mom ngayon, pero ang iligtas niya ako kaysa ang sarili niya ay malaking dahilan na para ipagmalaki ko si Mom.” Rinig ko ang marahan niyang paghikbi kasabay ng pagpunas sa pisngi habang nakayakap sa akin. Hinayaan ko lang siya. “Hindi kita iiwan, Dad, pangako.”

Ang huli niyang sinabi ang nagbigay sa akin ng kapanatagan sa loob. Ang takot ko na balang araw mawala siya sa aking poder ay nawala na parang bula. Kampante na ako ngayon, lalo na at narinig ko iyon mula sa kanyang labi.

Ngumiti ako sa kanya, “I love you, Potpot,” sabay gulo ko sa kanyang buhok.

“Dad!” lalo pang namula ang buo niyang katawan, para bang sasabog sa hiya. Tisoy na tisoy talaga ang dating ni Potpot.

“Oo na, Charles na. Porket labing walong taong gulang ka na, ang lakas mo na mag-inarte. Pero kahit anong mangyari, Baby Potpot ka pa rin sa akin at hindi magbabago iyon.” Tinakpan niya ang kanyang mukha at saka lumingon palayo sa akin.

“I love you, Dad. Thank you,” sabi niya, lalo pang namula ang kanyang tenga.

Sa pangalawang pagkakataon, bigla niya akong niyakap nang mahigpit. Sa sobrang higpit ng pagkakayakap niya, naramdaman ko na lang na may tumutusok sa tiyan ko sa pagitan naming dalawa.

Akala ko, belt niya iyon. Nagkamali ako. “Pot…” sabi ko. Bahagya ko siyang itinulak palayo sa akin at saka dahan-dahang tumingin pababa. Napansin ko ang suot niyang shorts sa pagitan ng kanyang hita, bakat na bakat ang一 “Potpot, ano yan, tinitigasan ka,” sabi ko.

Bigla niyang kinuha ang photo album at saka itinakip sa pagitan ng kanyang hita at tumakbo paakyat ng hagdan. “Wala kang nakita Dad!” Ilang saglit lang, nawala na siya sa aking paningin.

Ngumiti ako at napakamot ng ulo, “Binata na talaga si Potpot. Nagmana talaga sa akin.”

Itutuloy…

Kabanata 3

ROMEO’S POV

Katorse anyos ako noon, hindi ko maitatanggi na mapusok ako pagdating sa mga bagay na may kinalaman sa sex. Alam ko, mahirap paniwalaan, sino ba naman ako para maging manyakis? Kung hindi ko lang namana ito sa namayapa kong ama, hindi ako agad magiging ama.

Name it, lahat ng bagay na may kinalaman sa s x, nagawa ko na. Mula sa magazine, po rn newspaper, tape, VCD, DVD, hanggang sa makarating na sa smartphone at downloaded files sa p rns te, nakita ko na.

Na-experience ko na.

Nag-evolve na ang pornography habang lumilipas ang panahon, at lalong nagiging mulat ang mga edad na katulad ng anak ko. Isa na rin iyon sa mga dahilan kung bakit ako nakabuntis at naging bunga si Charles.

Bata pa lang ako, namulat na ang isipan ko sa mundo ng kalib*gan. Nang mamatay ang asawa ko, lalong lumala iyon nang nasa poder na ako ng matandang bakla noon,

Si Mama Tasha.

Single siya at walang katuwang sa buhay. Nakatira kami ni Potpot sa apartment noon, isang taon pa lang siya noong mga panahong iyon. At ang panahong iyon ang pinakamahirap na nangyari sa buhay ko.

Mabuti nalang na mabait siya at maalaga si Mama Tasha. Siya ang taong hindi mo iisipan ng masama. Siguro nga bakla siya, pero may respeto iyon sa kanyang sarili. Lalo pa akong humanga sa kanya nang siya mismo ang nagprisenta na mag-alaga sa anak ko noong habang nag-aaral pa ako kasabay ng nagtatrabaho bilang kargador sa palengke.

Malaki ang pasasalamat ko sa kanya at para mabayaran ko siya sa mga tulong na binigay niya sa akin, nagpresenta akong maging boytoy niya.

Oo, hindi ko inakalang papatol ako sa bakla, dala ito para sa kinabukasan ng anak ko. Gagawin ko ang lahat, huwag lang matulad sa akin.

Tuwing uuwi ako mula sa paaralan, siya ang sumasalubong sa akin para gatasan ako na parang kalabaw. At ako, nakasandal sa sofa at tahimik na nanonood ng TV habang tinatrabaho niya ako. Kung minsan pa’y siya na mismo ang gumagawa ng lahat sa akin.

Iyon din ang dahilan kung bakit natuto akong gumalaw mula sa iba’t ibang posisyon at sa laruang meron si Mama Tasha. Kung minsan pa nga’y nakagapos ako at halos sambahin niya ang katawan ko. Tuwang-tuwa siyang gamitin ako habang ako naman, tahimik na nagpapaubaya. Hindi ko naramdaman na sobrang dumi ko nang mga panahong iyon.

Marahil manhid na ang isipan ko sa mga ganoong bagay kaya nakaya ko. Hindi niya ako trinato bilang isang laruan, kundi isang disenteng tao.

Bata pa noon si Charles at iyon lang ang naisip kong paraan para makabawi sa kanya.

Dumating ang araw na nagkasakit siya, hanggang sa tuluyan na siyang pumanaw. Nang namatay na siya, lumipat kami sa bahay na pagmamay-ari niya rin. Nalaman ko nalang na may pumunta sa bahay na abogado para ipaalam ang pamana na iniwan sa aking bahay.

Madaming pumasok sa isipan ko, hindi ako pwede umasa sa kung anong bibigay sa akin.

Doon ako namulat na kailangan ko ng makakatulong sa bahay. Kaya naghanap na rin ako ng trabaho na kayang sumoporta sa amin.

Nang swertihin akonh makahanap ng trabaho bilang isang office staff, naghanap na ako ng mag-aalaga kay Potpot. Ang kalahati ng pinapasahod ko ay galing sa naiwang pera ng nag-alaga sa akin anak, at ang kalahati naman ay panggastos sa araw-araw.

Maraming nagbago. Lumipas ang maraming taon.

Patuloy ang buhay naming ng anak ko. Kailangan ko nang magbago at itigil ang mga bisyo ko. Kaya naisipan kong mag-kolehiyo, gamit ang iniwan na pamana sakin ni Mama Tasha.

Limang taong gulang si Charles noon at maayos na ang lagay. Napalaki ko siya ayon sa plano, kahit sabay ang pag-aaral at part-time job.

Marami akong napagdaanan sa buhay, palagi kong ikinukuwento sa kanya iyon. Sana lang, huwag siyang magmana sa mga bagay na ginagawa ko noon. Ayokong gayahin niya ang mga kalokohan ko. Wala iyong nadulot na mabuti sa akin.

Ngayon, labing walong taong gulang na si Potpot. May tiwala na ako sa anak ko na kaya na niya mag-isa, na hindi siya magagaya o mararanasan ang mga naranasan ko. Kahit may pagkaloko-loko si Potpot, maaasahan ko siya sa lahat ng bagay. Isa pa, natural, anak ko siya!

Anak ko siya.

“Miyo, huy!” bigla akong natauhan nang kalabitin ako ni Jiji, bantay ng karinderya na kinakainan ko ngayon.

Pumasok si Potpot sa school, kaya dito ako pumupunta para kumain ng tanghalian. Si Jiji ang madalas kong makausap dito dahil siya ang may-ari ng kinakainan ko ngayon. “Ang layo ng iniisip mo ah, may problema ba?” tanong niya.

“Gusto ko man i-kwento sa’yo, mukhang hindi mo maiintindihan,” sagot ko.

“Kung hindi mo i-kukwento sa akin, paano ko maiintindihan?” may punto naman siya. Pero hindi, personal na bagay iyon.

Nilagyan ni Jiji ng orange juice ang baso ko at saka niya ibinaba ang pitsel. “Ayos lang naman kung ayaw mong magkwento, pero isa lang ang maipapayo ko sa’yo: kung ano man ang problema mo—ayusin mo agad kung ayaw mong lumala ang sitwasyon,” paliwanag niya.

“Anong ibig mong sabihin?” tanong ko, medyo curious.

“Sa akin lang, kapag ang problema pinapatagal, may tendency na lumala iyon. At kapag nagkataon, ikaw ang maiipit sa gulo,” sabi niya habang nagsasandok ng sabaw.

“Para tuloy akong may kaharap na councilor,” pabiro kong sabi, at nangiti siya sabay abot ng sabaw.

“Experience na rin kasi kaya nasasabi ko mga bagay na ‘yon,” tumawa kaming dalawa.

Kahit kailan talaga, kakaiba ang ngiti ni Jiji. Kahit siya ang may-ari ng karinderyang kinakainan ko, ang ganda pa rin niya. Parang hindi siya napapagod sa mga gawain.

Nginitian ko na lang siya.

Pumupunta ako dito para mananghalian. Isa na rin sa dahilan ang masarap niyang adobo at ang pagsisilbi niya sa kanyang mga customer na parang sariling pamilya. Panigurado, magiging mabuting asawa si Jiji sa taong mapipili niya, kapag nagkataon.

Bigla na lang may pumitik sa noo ko. “Tulala ka na naman? Bakit ka ganyan makatingin sa akin? Nagagandahan ka?” sabi niya, tapos parang kiti-kiti na kinagat ang labi niya.

Tumango ako. “Hindi ko alam kung bakit ang ganda mong pagmasdan kahit mukha kang butete.”

Kumunot ang noo niya. “What? Ako mukha kang butete? Sa gandang kong ito?” nakapamewang niyang sabi. “Dahil sa gandang kong ito kaya marami akong customer! Nauubos ko paninda ko!” Alam kong natutuwa siya sa sinabi ko. Ang lakas makablush ng kanyang pisngi. Tisay na tisay. Kung wala akong anak, panggigigilan ko talaga si Jiji. Kaso may alaga na ako eh, at committed pa ako sa namayapa kong asawa.

“Talaga ba?” pabebe niyang tanong.

“Oo, may choice ba ako?”

“Akala mo hindi ko alam, matagal mo na akong crush, noh? Napapansin kitang nakasilip sa akin mula sa computer shop mo.” Ang lakas talaga ng loob ni Jiji.

“Sino bang hindi mapapansin ang ganda mo na parang sikat ng araw? Nakakasilaw. Sakit sa mata.” sabay bungisngis niya. Kahit saan mo tingnan, parang rosas ang kanyang pisngi, mamula-mula.

“Ikaw talaga, Miyo, ang lakas mo mang-asar!” saka niya ako pinaghahampas ng sandok na hawak niya. “Kung hindi ka lang may itsura, naku! Hindi ko tatanggapin ‘yang biro mo!”

“Wag kang ganyan sa akin. Sige ka, mawawalan ka ng customer niyan.”

“Ah basta! Bilisan mo na kumain diyan at magbantay ka na sa computer shop mo!”

“Yes, Ma’am!”

Binigyan niya ako ng matamis na ngiti sabay sandok ulit ng panibagong ulam.

Kakaibang babae.

Nang matapos ako kumain sa karinderya ni Jiji, bumalik na ako sa computer shop para tingnan kung ano ang nangyayari. Kahit nasa loob na ako ng shop, tanaw ko pa rin mula sa kinatatayuan ko ang ganda niya.

“Boss, ang lakas talaga ng tama mo kay Ate Jiji,” nilingon ko kung sino ang nagsalita—

Siya si Theo, temporary kong bantay sa server, hindi siya pwedeng mag-full time dahil may trabaho siya mula tanghali hanggang gabi.

“Bakit kasi hindi mo pa alukin na magpakasal? Tutal, single siya, single ka naman. Walang magiging problema kung nagkataon,” ang ganda ng suggestion niya. Gusto ko siyang upakan.

Nangiti ako, “Panay tukso ka sakin, crush mo ba si Jiji? Pwede ko naman ireyo ka sa kanya.” pabiro kong sabi.

“Ako? Hindi oy! Bossing naman, isipin mo, lagpas trenta ka na at kailangan mo nang katuwang sa buhay. Ilang taon ka nang single, wala ka bang balak na sumaya?”

“Tigilan mo ako, Theo. Wala pa akong plano pumasok sa relasyon. Kamustahan lang ang mabibigay ko sa kanya.”

“Alam mo, Boss, nasa wastong edad na si Charles at may isip na iyon, malaking tao pa. Maiintindihan ka naman niya dahil buong buhay mong inalagaan siya. Baka nga maunahan ka pa niya magkaroon ng girlfriend. Hindi ba mas nakakahiya iyon?”

Hinarap ko siya at tiningnan nang seryoso. “Matanong nga kita, Theo. Ilang taon ka na?”

Proud siyang tumingala at sumagot, “Nineteen years old. Single and ready to mingle—” Hindi ko napigilan ang kamay ko, kaya binatukan ko siya. “Aray naman, Bossing. Sakit noon ah.”

“Kung makapagsalita ka, parang magkaedad tayo ah,” bulalas ko.

Ngumuso lang siya, “Grabe naman, Bossing, biro lang naman iyon,” sabay bulong na parang bubuyog.

“Kaysa bulong ka nang bulong diyan, magbantay ka na lang nang maayos sa server. Malaman ko lang na may nililibre kang babae, sisipain kita sa inuupuan mo,” banta ko. Tumango lang siya habang nakabusangot pa rin ang mukha. “Tigilan mo nga ‘yang kaartehan mo, para kang may sira sa ulo.”

“Boss naman.”

“Wag kang magpapapasok ng tambay, mananagot ka sa akin.”

“Yes, Boss!” sabay saludo niya na parang timang. “Oo nga pala, Boss Miyo, bago ko malimutan. Mabagal ang internet natin. Kamakailan lang, nagla-lag ang ibang PC. Madalas kapag katatapos mong mag-open sa mga computer, nagsisimula nang mag-lag ang server at humina ang internet. Nagda-download po ba kayo ng video?”

Paano niya nalaman? “Ako? Di ah!” Hindi ako makatingin nang diretso.

Nakangisi si Theo. “Hindi nga, Boss? Nakablock na sa lahat ng PC ang pagdodownload at tanging ikaw lang ang nakakonekta sa wifi.”

“Minsan…” Hindi na ako nakadipensa biglang sumigaw si Theo.

“Boss, bakit ka ba nagda-download ng bold? Kaya pala naglalag, eh.” Sigaw ni Theo. Halos magtinginan ang mga nagcocomputer sa shop. Aba ang gag*ng ‘to—

“Babaan mo nga ‘yang boses mo!” Hindi ko napigilang magtaas din ng boses. Mabuti na lang puro lalaki ang customer ko ngayon araw.

“Kaya pala naglalag eh. Nagda-download ka ng video.” isa sa mga customer ko. Nagsisimula nang magreklamo.

“Oo nga.” at nagreklamo pa.

“Kuya Miyo, pause mo muna ‘yang dinodownload mo. Nagrarank game ako ngayon,” reklamo nila.

Lahat sila nagreklamo na. No choice na ako. “Oo na, ika-cancel ko na ‘yang dina-download ko. Balik na kayo sa paglalaro,” pagalit kong sabi.

Mag-uupgrade na nga ako ng internet plan sa susunod.

“‘Yan kasi, Bossing, masyado mo pinaninindigan ang pagiging single. Kaya nauuwi ka sa pagsasariling sikap. Wag mong hayaan na pati si Charles, magaya sa’yo. Baka mabigla ka na lang, iba na ang hinahanap niya.” Hinahanap? Iba? Magaya sa akin?

“Anong ibig mong sabihin?” tanong ko, nagkibit-balikat lang siya.

“Ewan ko, Bossing. Basta nagpayo lang sa’yo ‘yan. Ayon ‘yun sa mga nakikita ko sa ibang tao. Lahat ng bagay ay dapat i-balanse. Kapag wala ka nang kontrol sa sitwasyon, mahihirapan ka nang mabago ang lahat.” paalala niya.

Posible kaya iyon?

“Ang taba ng utak mo. Magbantay ka na lang diyan ng maayos.” saka ko siya tinapik sa tenga. Napahimas siya bigla.

“Yes, Bossing! Last na ‘yun ah.” ayun, para siyang timang bulong nang bulong. Hindi ko na lang pinansin.

Gabi na nang magsara ako ng computer shop. Pinaubaya ko kay Theo ang susi para siya na ang magbubukas kinabukasan. Nang makauwi ako sa bahay, hindi pa rin mawala sa isip ko ang kanyang sinabi.

Si Charles, magagaya sa akin ?

Ayoko mangyari iyon. Gusto kong maging masaya siya. At hindi niya maranasan ang mga napagdaanan ko sa buhay.

Masyado na ba talaga akong nakaobserba sa anak ko?

Hays …

Matapos noon, umuwi ako ng maaga sa bahay at nagnilay. Ilang oras ko inisip ang sinabi ni Theo. Hindi ko namalayan, madilim na ang paligid. Naisipan kong magluto at buminom ng beer.

Ilang saglit, bumukas ang pintuan. Sumalubong si Potpot na galing sa eskwelahan.

“Dad, bakit nagsosolo ka mag-beer? May problema ba?” tanong niya.

Kumuha ako ng bagong beer na nakapatong sa table at saka ko tinunga. Umupo siya sa tabi ko at saka ko siya hinarap, “Potpot,” sabay ngiti.

“Dad naman, ano po bang problema at nag-iinom ka? Malalim na ang gabi, dapat nagpapahinga ka na.” Hinagis niya ang bag sa likod ng sofa at saka kinuha ang beer sa table ko. Tumunga din siya.

Lumagok ulit ako at saka tumingin sa kanya nang seryoso. “Wag kang gagaya sa akin,” sabi ko. Nginitian niya lang ako.

“Dad, imposible iyon mangyari. Baby Potpot mo kaya ako,” saad niya.

“Huwag mo ako gagayahin. Dami kong nagawang kasalanan noon.” seryoso kong sabi. Kumuha ulit ako ng panibagong beer at saka binuksan. Iinumin ko na, pinigilan ako ni Potpot.

“Dad, alam mo namang imposible iyon. Mag-ama tayo, natural lang ang bagay na iyon. Alam ko ang limitasyon ko. Dapat ganoon ka din,” paliwanag niya.

“Gusto ko lang naman na gawin mo ang gusto mo. Basta wala kang nasasaktan na iba, masaya na ako,” mahina kong sambit.

Binuksan niya ang beer at saka uminom. Pagkatapos niyang tumunga, lumingon siya sa akin. “Dad, saludo talaga ako sa’yo. Love you, Dad.” Ang ngiting iyon, pagkatamis-tamis.

“I love you too, Charles.” Fist bump sana ako, niyakap niya ako nang mahigpit. “Salamat sa pag-intindi sa akin,” mahina kong sambit.

“You too, Dad. Thank you,” bulong niya.

Lalo pang humigpit ang pagkakayakap niya. Gaya ng inaasahan, may unusual erection na naman siya at nararamdaman ko iyon sa pagitan ng katawan naming dalawa, hinayaan ko na lang.

Siguro nga marami pa akong hindi alam kay Charles. Habang lumalaki siya, pakiramdam ko, lumalayo ang pagkakakilala ko sa kanya. Kaya simula nang mga araw na ito, napagdesisyunan ko nang mag-obserba sa ginagawa niya, kilalanin ang mga taong nakapaligid sa kanya, at matulungan siyang mahanap kung anong gusto niya mangyari sa buhay.

Weird, pero parang iyon ang kailangan kong gawin.

Bigla akong nagkaroon ng mga tanong sa sarili ko—no, that’s not the right word for my situation.

Siguro ito ang tinatawag nilang,

” Daddy Issue .”

Itutuloy…

1. Panimula
2. AUTHORS’S NOTE
3. Kabanata 1
4. Kabanata 2
5. Kabanata 3