Before Anything Else

NAKASUNOD NA ANG JANITOR sa amin ni Dennis, nilalampaso ang bawat nilalakaran namin hanggang sa huminto kaming sabay at tumama ang mop niya sa aming mga paa.

“Punasan na ninyo dito ang sapatos ninyo, Jeio, Dennis, para hindi ko na kayo habulin hanggang sa quadrangle,” sabi ni Ate Alma at itinuro ang mop niya.

Sumunod naman kami.

“Sorry na, Ate Alma,” sabi ni Dennis. “Alam mo namang hindi pa inaabot ng semento ang kalsada sa may atin.

“Alam ko naman,” sabi ni Ate Alma. “Para rin naman sa inyo. Hindi na kayo sa public elementary school nag-aaral. May bidet ang CR dito. Ibagay naman ninyo ang itsura ninyo sa mga estudayente dito.”

“Hindi naman namin kaya yun,” sabi ko. “Kada grading period yata, iba sapatos ng mga kaklase namin. Kami, hangga’t kasya pa, hindi papalitan.”

“Hindi naman kailangang bago,” sabi ni Ate Alma. “Ang mahalaga, malinis.”

“Ito na nga po,” sabi ni Dennis habang pinapahid sa mop ang sapatos niya na ginaya ko na rin. “Nililinis na.”

Ikaapat na taon na namin sa St Michael’s Academy. Hindi ko kailanman naisip na iba kami sa mga nag-aaral dito. Siguro nga, may pera ang pamilya nila at nagawa silang pag-aralin dito. Pero bago ko pa maisip iyon, nasabi na ni Dennis na may talino naman kami na amin lang talaga. Sa pag-aaral, iyon ang mahalagang baon, hindi ang halagang nasa wallet, o sa mga kaklase namin, ATM.

Pagdating sa quadrangle, nakapila na ang mga estudyante. Magkasunod na kami ni Dennis sa pila at matapos ang flag ceremony, tumuloy na kami sa aming classroom.

LAYU-LAYO ANG MGA UPUAN at walang pagkasunud-sunod ang ayos nang magkakatabi. Iniiba talaga tuwing exam days. Sa likod pinaupo si Dennis, ako sa gitna. Hindi naman namin kailangan ang isa’t-isa sa exam na ito, maliban sa moral support at ngitian tuwing matatapos ang isang subject.

Katabi ko si Christopher de Venecia. Siya ang top one mula pa noong makilala namin siya noong grade 7. Ngayong grade 10, sa tatlong grading period, isang beses lang siyang naungusan ng iba. Hindi ko naman kailangan ng kokopyahan. Mas nahihiya ako sa mangongopya sa akin, baka mali ang sagot ko. mandamay pa ako.

“Wag mong takpan ang sagot mo ha,” sabi ni Christopher.

“Huh?” gulat ko dahil sa tatlong taon naming pag-aaral sa St Michael, hindi naman kami nagkakausap nang walang dahilan.

“Joke lang,” sabi ni Christopher. “Pero hindi ako nakapagreview nang mabuti.”

“Hindi nag-review, tapos perfect,” tawa ko.

Natawa rin si Christopher. “Swerte lang, nakukuha sa dasal.”

Natahimik ako at pumikit.

“Sorry, naistorbo ba kita?” sabi ni Christopher.

“Nagdadasal,” sabi ko. “Baka maka-perfect din ako.”

Natawa ulit si Christopher. Nakitawa naman ako.

Natigil lang ako nang makarinig ako nang pagsamid. Lumapit pala si Dennis.

“Jeio,” sabi ni Dennis. “Pengeng scratch. Wala pala akong dala.”

Kumuha ako sa bag ko at inabutan ko si Dennis. Alam ko namang may marami siyang papel. Hinatian niya nga ako kagabi para may magamit ako ngayong exam.

TATLONG ORAS LANG ANG exam. Ang mga kaklase namin, dederetso sa mall para magpalamig. Kami ni Dennis, dederetso sa tabing ilog, sa may manggahan malapit sa maisan ni Mang Adong. Sa punong mangga kami aakyat, at may makakapal na sanga iyon kung saan naglagay kami ng duyan para pahingahan.

Nagising ako nang may tumamang bato sa lkod ko. Gising na rin si Dennis. Nasa baba ng puno ang ilan naming kababata.

“Gising na!” sigaw nila. “Langoy na tayo.”

Dahil siguro sa puyat sa kare-review, napahaba ang tulog namin. Nagmadali na rin si Dennis sa pagbaba. Ako na rin. Bago sa ilog, pumunta kami ni Dennis as may makapal na puno ng kawayan para maghubad ng uniform. Dito namin iiwan ang mga damit dahil, kumag tong mga kasama namin. Minsan, nangunguha ng damit. Minsan na rin kaming umuwi ni Dennis na putting brief lang ang suot.

“Jeio, kung totoo ang pangarap mong maging doctor, next year, huwag ka nang sasama sa mga ito,” sabi ni Dennis. “Tumatanda na tayo, kailangan na natin ng mas matitinong mga kaibigan.”

“Nandito lang naman ako kasi nandito ka,” sabi ko kay Dennis.

“Isa pa yan,” sabi ni Dennis. “Hindi ako laging nandito. Kaya dapat kayanin mo ring mag-isa.”

“Alam mo kung ganyan ka magsalita, huwag na tayong lumangoy,” sabi ko. “Yan ang mga huling bilin ng mga nalulunod eh.”

Tumawa si Dennis. Hinila ako papunta sa ilog.

Payabangan kami ng iba pa naming mga kababata sa paglangoy sa talon kabayo, ang malalim na bahagi ng ilog. Hindi mawala sa isip ko ang sinabi ni Dennis na parang nagpapalam kaya’t nakabantay ako kung may mangyari sa kanya. Baka pulikatin. O kung anoman. Wala pang nalulunod ngayong taon dito, eh ang sabi, taun-taon, may kinukuhang alay ang ilog na ito.

Magdidilim nan ang umahon kami. Wala namang naging alay sa amin. Nagmadali na ang ilan naming kasama para kumuha ng damit, ang iba para itakbo ang damit, ang iba, para tumakbo pauwing nakahubad.

Brief lang ang suot namin ni Dennis. Puti ito, pero ngayon, dahil baso, bumabakat na ang pagkaitim ng mga buhok na tumutubo doon. Tumalun-talon lang kami para mataktak ang mga butyl ng tubig at hindi na namin kailangang punasan. Bumalik kami sa may kawayan. Doon na ako naghubad ng brief. Piniga ko ito at pinagpag. Yun din ang ginawa ni Dennis. Mauna nga lang siya at nakita ko siyang hubo’t hubad na nakatitig sa akin.

“Bakit?” tanong ko.

“Gumaganda na ang katawan mo,” sabi ni Dennis.

Tiningnan ko ang katawan ko tapos ay inanalisa ko ang sa kanya.

“Parehas lang naman tayo,” sabi ko.

Nakatitig pa rin si Dennis sa katawan ko. Lumapit na parang inaalisa rin ako. Hanggang sobrang lapit na at dumikit na sa akin. Niyakap ako ni Dennis.

“Bakit?” tanong ko ulit. Pwede akong tumanggi, pero hindi ko ginawa. Inantay ko kung ano ang susunod na mangyayari.

Humigpit ang yakap niya at bahagyang gumalaw para magkaroon ng pagkiskis sa aming mga balat.

Tapos ay bumitaw siya. Umatras nang kaunti at tumingin sa harapan ko.

“Akala ko titigasan ka eh,” tumawa si Dennis.

“Para kang tanga,” tawa ko na lang din.

Mabilis na kinuha si Dennis ang kanyang shorts at napansin kong bahagyang lumaki ang kanyang may pagkumpas sa pagtalikod.

“Alagaan mo ang katawan mo ha,” sabi ni Dennis. “Talino at katawan lang ang meron tayo. Wala tayong pera. Pero ang meron tayo, hindi mauubos kung aalagaan.”

“Dami mong words of wisdom Ennis,” sabi ko.

“SAAN SI DENNIS?” tanong ni Lola nang dumating ang hapunan at kaming tatlong magkakapatid lang ang kasama niya. “Hindi ba siya dito matutulog?”

“Lola hindi naman dito nakatira si Dennis, may bahay yun,” sabi ni Kuya Virgie. Parehas kami ng buhok ni Kuya. Maiksi, pero naka spaghetti strap siya at maiksing maong shorts.

“Magto-tong-its ako mamaya, kailangan ko ng amuyong,” sabi ni Lola.

“Tumawag yung tatay niya kanina, pinauwi siya,” paliwanag ko. Libangan na ni Lola ang tong-its. Kapag kumita ang isawan niya, pumupunta siya sa kapitbahay namin kasama ang iba pang matatanda para maglaro. Kami ni Dennis ang humahalili sa kanya kapag kailangan niyang magbanyo. Mas si Dennis. Mas swerte si Dennis sa sugal.

“Atsaka exam week na ng mga yan Lola,” sabi ni Ate Romeo na sing-iksi din namin ni Kuya Virgie ang buhok. “Wag na muna ninyong gambalain.”

“Ako na lang muna sasalo sa inyo, La,” sabi ko. “Na-review ko na naman ang mga exams bukas.”

Isang exam na lang ang naglalayo sa amin sa bakasyon. Third year na kami sa pasukan. Mukhang mananatili pa rin naman kaming scholars, may review man o wala.

Ngunit matapos ang hapunan, dumating si Dennis.

“Tuloy ang review,” sabi ni Dennis. “Dito na ulit ako matutulog.”

TUMITILAOK ANG MGA manok nang magising ako. Madilim pa sa labas, pero mukhang magbubukang liwayway na. inalis ko ang mabigat na brasong nakapatong sa katawan ko. Bumigat lalo ito. Gising na si Dennis pero nagtutulugtulugan, ayaw pa punasin ang laway na tumutulo sa bahagyang bukang bibig.

“Bangon na Ennis, may exam pa tayo,” sabi ko.

Hindi nagsalita si Dennis ngunit lalo pa niya akong niyakap. Nanatili akong nakahig habang ang braso at binti niya ay nakapatong sa akin. Naramdaman ko ang tigas niya.

Napansin niya yata. Iniangat niya ang tuhod niya pataas sa pagkakahiga ko. Tumama sa tigas kong dulot ng umaga.

Nahiya ako at tumalikod.

“Holdap to,” sabi ni Dennis na nakatutok sa likuran ko ang kanyang katigasan.

“Gago,” sabi ko.

Tumawa si Dennis at nagsalita. “Hindi pa naman tayo male-late. Higa pa tayo.”

“Male-late tayo,” sabi ko at nagsimula na akong tumayo.

Hinila ako ni Dennis pabalik sa pagkakahiga.

“Aga-aga, ang haharot,” sabi ni Kuya Virgie na bumababa ng hagdan, pupungas-pungas pa.

NATAPOS ANG TATLONG ARAW na exam. Bakasyon na. Ilang linggo, magkukuhaan na ng card. Doon na lang kami ulit magkikita-kitang magkakaklase. Hindi ko na naman kailangan ang iba kong kaklase. Sapat na ako kay Dennis. Siya lang ang hindi nawawala sa tabi ko, kahit kasama sa eskwela, o tambay kasama ang mga kababata sa resettlement area na tinitirhan namin.

Matapos muling maligo sa ilog at mag-basketball hanggang dumilim, di tulad ng mga kalaro naming umuwi na, pumunta kami ni Dennis sa maisan ni Mang Adong. Mga anim na mais lang. para may dalawang pwedeng gawing ginatan ni Lola, at yung apat, maiihaw namin.

“Sino yan?” narinig kong sigaw ni Mang Adong. “Magnanakaw na naman kayo ng mais ko.”

Nasa gitna kami ng taniman. Naupo kaming magkaharap at hindi gumalaw.

“Baka aso lang, nakikitae,” sabi ng asawa ni Mang Adong. “Lika na sa loob at puro pananim mo ang iniisip mo.”

Kumuha ng bato si Dennis at inihagis papalayo sa gilid ng maisan.

“Tapos nang tumae,” sabi ng babae. “Halika na at ako naman ang punlaan mo.”

Tinakpan ni Dennis ang bibig ko nang mapansin niyang nanlaki ang mga mata ko at magsisimula na akong humalagpak sa pagtawa.

Napalakas yata ang paglagay niya sa bibig ko at naitulak niya ako at napahiga. Sinubukan kong hindi matuluyan kaya’t humawak ako sa kamay ni Dennis. Nahila ko siya papatong sa akin.

Nagkatitigan kami. Nawala ang ngiti ko. Naging paghanga sa kanyang mukha. Ngayon ko lang siya natitigan sa ganitong paraan. Para siyang larawan na ayaw kong alisan ng tingin.

“Jeio,” sabi ni Dennis. “Kailangan ko nang umalis.”

Started with a Bet

KAHIT ANONG PUNAS KO SA SAPATOS ko, parang ayaw mawala ng putik na nakakapit. Hindi nga siguro ito nagdudumi sa sahig dahil hindi naman ako sinusundan ni Ate Alma. Pero hindi mawala ang titig ng mga kapwa ko estudyante sa akin.

Naupo ako sa gilid ng quadrangle para linisin ang putik na tinalsik ng tricycle habang naglalakad ako papasok sa eskwela. Napaitim ko naman ang sapatos, ngunit ang putik sa pantalon, kahit anong kuskos ko, hindi na mawala ang mantsa.

Nawala lang ang atensyon ko dito nang makarinig ako ng mga baryang bumagsak sa aking harapan.

Nakita ko si Christopher na papalapit sa akin.

“Eto pa,” at naghagis ng barya ang bestfriend niya si Victor, tulad ng bestfriend niya, naka uniform sila ng boy scout.

“Gagu,” sabi ni Christopher na natatawa pa.

“Lika na,” sabi ni Victor at hinila si Christopher at di ko na narinig ang usapan nila.

Gusto kong magsabi ng masasamang words. Pero para saan pa. kung manggulo ako, baka pati ang scholarship ko mawala.

Talino ang meron ako. Hindi pera. Kahit anong linis o pakintab sa sapatos ko, hindi natatanggal ang kalumaan. Tulad ng polo ko, na kahit anong kusot ni Lola, kahit anong sabon ang gamitin niya, hindi na makabalik-balik sa dati nitong kaputian. Walang magic ang biglang magpapahaba sa bitin kong pantalon.

Ganito rin naman ako noong nakaraang taon. Pero ngayon ko lang naramdaman ang panliliit. Hindi pala sapat na matalino lang ako sa St. Michael’s Academy. May mas matatalino sa akin. Kawang gawa lang ako ng paaralang ito. Para lang sabihing mabuting institusyon sila. Pero hindi nila alam na damang-dama ko’yon ngayon. Na isa lang akong charity case.

Pero tulad ng pangako ko kay Dennis. Kakayanin ko ito. Kakayanin ko ang pag-iisa.

“GROUP YOURSELVES INTO FOUR,” sabi ng teacher namin sa science.

Muling lumapit sa akin ci Christopher nakangiti.

“Asa ka,” sabi ni Victor na biglang hinila si Chirstoper at tumawa. Natawa rin si Christopher.

“Okay lang yan,” narinig kong sabi ni Alvin sa kasama niya. “Scholar yan, magaling yan sa research.”

Napaharap ako kay Alvin at sa kausap niya, si Krishna at si Xander.

“Kulang pa kami ng isa,” sabi ni Alvin.

“Sige,” sabi ko. “Sama na ako sa inyo.”

At ipinaliwanag ng teacher ang project.

“I grouped you guys this early so you can prepare for your send of the quarter project, it will be kind of pricey so better save now…”

Pricey. Gagastos.

“Fuck,” sabi ni Xander. “Lalabas yung bagong Nike. Paano to, sagot pa natin ang ambag ng scholar?”

“Shut up, Xander,” sabi ni Krishna. “He’s just here oh.”

“Ayos lang ako,” sabi ko. “Hindi ninyo kailangang sagutin ang babayaran ko. Divide natin sa apat ang presyo.”

“Dennis will help him naman,” sabi ni Alvin. “Di’ba nasa Europe na naman siya, you can ask him for money naman. BEstfriend kayo nun.”

“Huwag na ninyong intindihin kung saan ako kukuha nang pang ambag,” sabi ko. “Basta share din kayo ng utak sa pagbuo project ha.”

“Fuck,” sabi ni Xander. “Sige, hindi na ako bibili ng shoes. Sagot na kita Jeio, basta sagot mo ako.”

Tumawa lang ako.

“Is that a yes?” tanong ni Xander.

“Magagalit si ma’am sabi ko,” pero ang gusto ko talagang sabihin. Kakayanin ng wallet ko, sana kayanin din ng utak ninyo. Hindi ko sinabi kasi, hindi naman ako masamang nilalang. At isa pa. Hindi ko pa alam kung paano kakayanin ng wallet ko.

“Kaya mo yan,” sabi ni Christopher.

“Sabi naman nila, may pera sa basura,” sabi ni Victor.

“MAGTAPON KA NA,” sabi ni Byron. “Diskartehan mo na yan at wala na si Dennis para magturo sa’yo. Itinapon ka na nun.”

Kahit dito sa mga kauri ko, kilala lang ako bilang bahagi ni Dennis. Tinawanan ko na lang at tinaggap na biro. Nasasanay na rin naman ako sa paghahanap nila kay Dennis. Pero kahit ako lang ito, tatalunin ko sila. Kailangan ko ang perang nasa sombrero. Isang panalo na lang, akin na iyon. Hindi ko na kailangang abalahin sina Lola, Kuya at Ate para sa ambag ko sa project.

Kahit wala si Dennis, dala ko pa rin ang mga turo niya. Laruin lang ang barahang nakuha. Lahat yan may pag-asa. Nagtapon ako ng walang aasahan. Nagsimula na ang laban.

Nagbaba ng baraha si Byron kasama ang itinapon ni Intoy. Lamang na siya. Meron akong panapaw. Nagkakasilbi rin ang mga baraha sa tamang oras. Tapos ay bumunot ako. Iyon din ang ginawa ni Intoy at ni Byron. Tapos, ako ulit.

Nagpatuloy ang bunot-ikot-sapaw.

Wala akong naibaba, puro sapaw lang ako kay Intoy at Byron. Si Byron, naka-chow ng isa pa. Nakasapaw rin kay Intoy, kaya may lima pa siyang baraha. Isa lang ang bahay ni Intoy pero kasasapaw kay Byron, tatlo na lang ang natira sa kamay niya. Nitong huli, hindi na siya nakasapaw.

“Laban,” matapang na si Byron.

Nagkatitigan kami ni Intoy.

Simula na nang pababaan nang hawak na baraha. Malakas ang loob ni Byron, alam niyang tatlo pa ang kay Intoy at ako, hindi makakalaban.

Tiningnan ko ang baraha ko. Walo pa.

“Laban,” sabi ko.

“Wow, may kwadra,” gulat ni Intoy.

Pinakita ko ang apat kong tres. Inilabas ni Byron ang lima niyang baraha, may isa siyang nakatagong buo at dalawang alas. Pababaan ang laban. Dos ang bilang niya.

Maliban sa kwadra, ibinaba ko ang isang ko pang buo. Ang natira kong barahang bibilangin, Alas. Ace of Hearts. Panalo ako, magbabayad sila, akin pa ang pot.

Hanggang sa may kumatok. May nagsalita. “May mga nagsusugal.” May mata sa siwang ng kahoy na jalousie.

Agad kong kinuha ang cap bago naghanap ng lalabasan. Kanya-kanya kaming tumakas sa kabilang gilid, sa mga sirang jalousie na hindi na namin naibalik sa dati. Naghiwa-hiwalay kami.

Pawis na pawis pa ako sa pagtakbo hanggang sa makarating ako sa likod ng boy scouts na tinataguan namin. Doon ako nagmabagal at inayos ang cap kong may mga mga pera at baryang kapag nagalaw, malamang matatapon.

Hindi ko napansin na may isa pang scout sa likod ko. “Ikaw, kasama ka ba sa mga nagsusugal.”

Napalingon ang dalawang boyscout sa harap ko. Si Christopher ang isa. Nasaan si Victor? Hindi ko alam kung anong init ng ulo ang meron sila sa akin, pero ngayon, ipapahamak na nila talaga ako.

“Isa yan dun sa mga nagsusugal sa tambakan,” sabi ng katabi ni Christopher.

“Natakasan ako,” sabi nang humahangos na si Victor. pero nawala ang pagod sa mukha niya at nagmukha siyang asong nakangisi nang makita ako.

“Mukhang may nadale tayo ngayon ah,” sabi ni Victor.

Napahawak ako sa cap ko.

“Guidance na ’yan,” sabi nung isang boyscout. Sa boses, mukhang mas mataas ang posisyon niya.

“Goodbye scholarship,” sabi ni Victor.

Pero parang tong-its, sabi ni Dennis, dapat di ko pahalata na wala akong pag-asa. Takutan lang naman daw lagi ang umpisa.

“Nasa canteen ako kanina,” mukhang mainit ang ulo ni Christopher. “Nandun sina Alvin at Krishna. Asan na?”

Nanlaki ang mga mata ko. Bakit niya binabanggit ang mga kagrupo ko?

“What the F, Tofer…” hindi na nakatapos si Victor ng sasabihin.

“Hindi kami makaka-proceed na wala ang plano,” sabi ni Christopher. Wala lang si Dennis, pero alam ko na ang gagawin niya kung naipit siya dito kasama ko. dapat alam sakyan ang sitwasyon.

“Kaya nga kita hinahabol,” sabi ko. Ako ang gumawa ng layout ng machine plan namin para sa project. Parang kinakampihan ako ni Christopher.

“Kaya ka pawis na pawis kasi hinabol mo ako,” at lumapit si Christopher sa cap ko. Umatras ako at baka malaglag ang pera doon. Pinasasakay lang ba ako nito bago ilaglag?

Nanlaki ang mga mata niya.

Hindi na ako pumalag. Kung hindi naman siya nagpasakay eh kanina pa ako nalaglag.

HInawakan ni Chritopher ang nasa likod ng aking tenga at isunuksok sa loob ng cap.

“Sa room na tayo magkita, ’Tor,” sabi ni Christopher na umakbay sa akin. “Balik tayo sa canteen, pakita mo sa akin ang plano. Nakipagpalit sa akin si Xander sa grouping.”

“I JUST SAVED YOU ASS,” sabi ni Christopher habang pinapanood ko siyang ngumuya ng makapal na burger, at ako inaayos at binibilang ang napanalunan ko sa tong-its.

“Ano yun?” ulit ko.

“I just saved your ass,” ulit niya nang wala ng laman ang bibig niya.

“Thank you,” sabi ko.

“Hindi pwedeng thank you lang,” tutol ni Christopher. “I own you now.”

“Luh,” gulat ko.

Ngumiti lang si Christopher na nakatingin sa perang nilagay ko na sa pitaka ko.

“Totoo bang ikaw na ang groupmate namin at hindi na si Xander?” tanong ko.

“Have problem with that?”

“Wala naman,” sabi ko. “Yabang nun. Akala siguro hindi ako magkakapera para makapag-ambag sa group project natin.”

“And how will raise that money? Ganyan? Sugal? Muntik ka pang mawalan ng scholarship.”

“Parang di naman kayo nagpupustahan kung nagbabaskeball kayo.”

“Well we do. Pero hindi naman yun bawal sa school. Yang baraha ang bawal dito sa campus.”

“Hindi…”

“I own you ass, susunod ka na sa akin,” hindi na ako pinatapos ni Christopher. “Hindi ka na magsusugal.”

“Tigilan mo ako Christopher…”

“And you wont call me Christopher. Tofer. Tofer na rin ang itatawag mo sa akin.”

“Close na ba tayo?” ngisi ko.

“Master mo ako, dapat lagi ka sa tabi ko. ganun ka-close.”

“Para kang tang, Christopher.”

“Tofer nga. “

“Para kang tanga Tofer.”

Shuffling

“BAKIT ANG ARTE MO?” tanong ni Victor nang lumapit siya sa kinauupuan ko. Recess na. Kaaalis lang ng teacher, hindi pa ako nakakaayos ng gamit, nandito na sa tabi ko si Victor. “Susundin mo na nga lang si Tofer, siya na sasagot sa contribution mo sa project, ayaw mo pa.”

“Ano ba ang mga pinagbababasa ninyo at sa tingin ninyo, makatotohanan ang mga ganyang master-master na ganyan?” sabi ko. “Huwag kang mag-alala, hindi nyo na ako mahuhuling nagsusugal.”

“Dapat lang,” sabi ni Victor.

Hindi na talaga ako magpapahuli, sasabihin ko sana, pero dumating na si Tofer.

“Nag-sorry ka na ba?” tanong ni Tofer kay Victor.

Tumitig si Victor kay Tofer. Hindi nagpatinag si Tofer. Huminga nang malalim si Victor.

“Sorry Jeio,” sabi ni Victor.

Ako naman ang nagtatakang tumitig kay Victor.

“Tell him why you’re sorry,” utos ni Tofer.

“Sorry hinagisan kita ng barya,” sabi ni Victor. “Nahulog lang talaga yung change ni Tofer sa harap mo at akala ko funny pag magmukha kang pulubi. Ako yung masamang tao. Hindi masamang tao si Tofer.”

“Inutos mo ba kay Victor pati linyang sasabihin niya?” tumitingin ako kay Tofer.

“Yung part lang na hindi masamang tao si Tofer,” sabi ni Tofer. “So do you believe me now?”

“Bakit ba mahalaga sa’yo kung ano tingin ko sayo? Hindi naman tayo close,” sabi ko.

“Kasi nga dapat close kayo,” sabi ni Victor.

“Kasi magka grupo na tayo,” sabi ni Tofer. “Tawagin mo na sina Alvin.”

“Mamaya na tayo mag-meeting,” sabi ko. “Magtitinda pa ako.”

Inilabas ko sa bag ko ang mga packs ko ng yema.

“Balik ka na ulit sa pagtitindan niyan?” tanong ni Victor. “Kaya mo ba na wala si Dennis? Eh si Dennis ang sales representative mo.”

Ginawa na namin ito ni Dennis dati nung may project kami at kailangan ng pera. Tama si Victor. si Dennis ang naglalako noon, ako lang ang nagluluto.

“Guys, may yema na ulit si Jeio, bili na kayo,” sigaw ni Tofer.

“Five packs Jeio,” sabi ni Kaitlyn na mabilis na lumapit sa akin.

Ang totoo, hindi ko pa alam kung paano sisimulan ang pagtitinda, katulong ko kasi dati si Dennis.

“Ha? Lima? Wait,”

Iniabot ko ang yema kapalit ng bayad.

“Diet ka Kaitlyn, why the sweets?” tanong ni Myrtle.

“I need good karma,” sabi ni Kaitlyn at binigay kay Myrtle ang mga yema bago bumalik sa akin. “Also, there’s this try-outs this week, Guillermo. Di’ba you live near the river, so you kow how to swim. Competitions mean money… Universe, good deed din ito ha.”

Napaisip ako. “Sige, salamat Kaitlyn.”

“Pakalandi mo,” sabi ni Myrtle kay Kaitlyn. “Gusto mo lang makita si Guilermo na naka-trunks eh.”

May mga bumili pang iba hanggang sa makalabas na ng classroom ang mga kaklase namin.

“Ilan pa yan?” tanong ni Tofer na hindi ako iniwan habang nagtitinda.

“Twenty-five,” sabi ko.

“Magkano pag pinakyaw ko?”

“Two-fifty,” sabi kong pinipilit alisin ang hiyang hindi ko alam kung saan nagmumula.

“Wala bang discount?”

“Two-forty-five?” sabi ko.

Naglapag ng three hundred sa armchair ko, kinuha ang plastic bag ko ng yema at tumayo, naglakad palayo pagkahagis ng pack na sinalo ni Victor. “Keep the change.”

Tumayo ako at sumunod kay Tofer.

“Wait, Tofer,” pigil ko. “May good karma ka na siguro sa pagtinda, pagbili at pagpakyaw, hindi mo na kailangang maawa.”

Inilagay ko ang fifty pesos na binayad sa akin ni Kengkeng sa bulsa sa polo ni Tofer. Hinawakan ni Tofer ang kamay ko. At dinikit pa sa dibdib niya. Naramdaman ko ang bilis ng tibok ng kanyang puso.

“Sorry,” sabi ni Tofer. “I didn’t mean to…”

Hindi na natapos ni Tofer ang sasabihin niya dahil binawi ko ang kamay kong medyo tumagal sa kanyang pagkakahawak.

“Okay lang,” sabi ko at tumalikod ako ngunit may kung anong naiwan sa kamay ko mula sa kanyang kamay, kanyang dibdib, sa tibok ng kanyang puso.

PAGKATAPOS ng klase, dumeretso ako sa pool ng campus. Try-outs para sa swimming. Ang mananalo, ite-train para lumaban sa inter-school. Higit pa sa medalya, kailangan ko ang premyo. Ito ang pinapraktis namin ni Dennis noon sa ilog. Dalawa dapat kami ngayon, pero nasa Ireland na siya.

Hindi papatalo ang katawan ko kahit mas matatanda ang mga lalaki sa locker room. Payat sila, pero mauumbok ang mga laman sa tamang lugar. Ganun din naman ako.

Kasabay ang mga lalaking naka-swimming trunks, nagbanlaw ako suot ang maiksing basketball shorts ni Kuya noong kinuha siyang muse ng team.

Nagtinginan sa akin ang mga lalaki at nagtawanan. Wala akong pakialam. Tatalunin ko sila. Kailangan kong mapasali sa team.

“Buti di pa nagstart,” dumating si Tofer at nagbaba ng bag at naghubad.

“BAkit ka nandito?” tanong ko.

“Bakit nakashorts ka pa, bawal yan sa pool?” sabi ni Tofer.

Kaya pala ako pinagtatawanan. Huminga ako nang malalim at nagpanggap na alam ang ginagawa. Tinanggal ko ang shorts ko.

“Sino may sabing magsho-shorts ako,” sabi ko. “Ayoko lang lumabas na naka-brief.”

Napaharap sa akin si Tofer pagkatanggal niya ng pantalon.

“Hindi ka pwedeng mag-tryouts ng nakabrief lang,” gulat ni Tofer. “Bakat na bakat yang titi mo oh.”

Halos wala na nga akong itinago sa basang puting brief na suot ko.

“Pare-parehas naman lalaki nandito,” sabi ko. “Nakakita na sila ng titi.”

“Tingnan nila yung sa kanila,” sabi ni Tofer. “Pero hindi nila yan dapat makita.”

Napatigil ako. Hindi siya nagbibiro ngayon.

“Meron akong extra, kasya rin sa’yo to,” dugtong niya.

Nilabas niya ang dalawang swimming trunks. Inabot sa akin ang blue. Sa kanya ang pula. Kinuha ko naman. Pumunta ako sa shower area para magpalit. Paglabas ko, nakita ko si Tofer, nakatalikod, pero hubad, iniaangat ang swimming trunks papunta sa pwet niya. Napalingon siya sa akin. Nahiya na naman ako.

“Ganda ba ng view?” biro ni Tofer.

“Laki ng pwet mo,” sabi ko.

“Pwet mo rin naman,” at pinalo ako ti Tofer at naglakad na ako palabas sa locker room.

LIMA-LIMA. Ang dalawang mauuna, pasok, ang tatlong maiiwan, tanggal. Halos dalawampu kaming nandoon, tatlo lang ang kukunin.

Tapos na ang unang batch. Kami ni Tofer, magkatabing naghihintay tawagin sa bleachers. Tahimik habang nanonood ng mga lumalangoy.

“Kumusta ka Jeio?” tanong ni Tofer.

“Okay naman?” nagtataka ako sa pagsisimula ng usapan ni Tofer.

“Classmate natin siya, pero syempre ikaw ang pinaka-affected, kayo yung tropa eh,” sabi ni Tofer. “Nagpaalam ba siya sa’yo?”

Hindi ko alam kung saan galing ang concern ni Tofer sa amin, pero hindi ko na kinuwestyon.

“Oo naman,” sabi ko. “Magkasama naman kami buong bakasyon. Nakilala ko rin ang stepfather niya. Masaya naman siya. Mas maganda naman ang future niya sa Europe.”

“Eh ikaw, kumusta ka?”

“Bakit?” hindi ko alam kung bakit iyon ang nasagot ko.

“Ayoko lang na maramdaman mo nag-iisa ka na dahil wala na si Dennis,” sabi ni Tofer.

“Hindi naman nawala si Dennis. Nasa ibang bansa lang siya.”

“Pero hindi ka niya kasama dito.”

Hindi ako nakapagsalita.

“Minsan, may mga umaalis,” sabi ni Tofer na parang nag-ipon na lakas bago dugtungan ang sasabihin. “Pero laging may dumarating.”

Napatingin lang ako sa sinabi niya.

“Jeio,” may crack pa ang boses niya, mukhang pinaghandaan ang sasabihin. “Gusto kita.”

“Thank you,” sabi kong parang hindi sigurado kung iyon ang isinasagot sa mga ganitong usapan.

“Thank you?” Nakangiti si Tofer na may pagtataka.

Nagtaka na rin ako.

“Bakit?” tanong ko. “Ano bang meron sa’yo at nag-iipon ka rin ng good karma?”

Natawa si Tofer. Napaatras ako sa tawa niya.

“Hoy, ano ’yan?” sigaw ng coach nang mapansin ang malakas na tawa ni Tofer.

“Sorry coach,” sigaw ni Tofer bago bumalik sa akin. “Gusto ka lang, good karma na agad.”

“Sorry naman,” sabi ko. “Hindi naman ako sanay na kinakausap mo kaya hindi ko alam kung paano ka kakausapin din.”

“Ganito na lang,” sabi ni Tofer. “Kapag nakapasok ako, ako na ang bago mong Dennis.”

“Loko-loko ka. Tofer,” sabi ni ko. Ano bang alam niya sa amin ni Dennis at gusto niyang palitan ang lugar ng umalis kong kaibigan? “Hindi dahil pinahiram mo ako ng trunks pwede mo na akong gaguhin.”

“Sorry,” sabi ni Tofer.

Natahimik kami.

Nagsimula nang lumangoy ang next batch.

“Alam ko, matagal na tayong magkaklase,” sabi ni Tofer. “Pero may dahilan kung bakit hindi tayo close.”

“Kasi hindi ako bagay sa mga katropa mo,” sabi ko. “Alam ko naman yun. Kaya nga mga tulad ko ang kinakaibigan ko.”

“Siguro, kina Victor, ganun sila mag-isip,” sabi ni Tofer. “Pero hindi ako. Ayokong maging close sa’yo kasi nahihiya ako.”

“Parang mas okay mag-isip sina Victor,” natawa ako.

“Nahihiya ako kasi nandyan si Dennis, di ako makasingit,” matigas na sabi ni Tofer. “Ayokong makagulo sa kung ano ang meron kayo. Tapos ngayon, nahihiya ako… kasi baka pagtawanan mo ako. Kasi Jeio, Gusto kita.”

Napahinga nang malalim si Tofer bago mawala ang alinlangan sa mukha niya at maging ngiti.

“Jeio gusto kita,” nakangiting sabi ni Tofer.

Pinilit kong hindi tumawa. Pero unti-unti lumabas ang hangin sa bibig ko. Ang hangin nagkatunog. Naging tawa. Tumawa rin si Tofer.

“Ang ingay nyo, palalasabin ko kayo!” sigaw ni coach.

“Sorry po,” ako naman ang nag-sorry. “Sorry Tofer. Lakas ng trip mo ha.”

“Baliw ka Toffer?” mahinang tawa ko.

“Baliw ako sa’yo, Jeio.”

Natapos ang ikatlong batch.

“…Guillermo Hernandez. Christopher de Venecia…” matapos ang apat na pangalan, magkasunod binanggit ang pangalan namin ni Tofer.

Hinawakan niya ang kamay ko at hinila papunta sa pool. Nadala ako.May bago akong baraha sa aking kamay.

LUMANGOY kami ni Tofer. Anim kami. Tumingin ako kay Tofer. Tumingin siya sa akin. Nakangiti. Ngumti rin ako. Ngiti ng panghahamon.

“Pagnakapasok tayo, iko-close kita,” sabi ni Tofer.

“Ululmo,” sabi ko. “Hindi ko to gagawin para sa’yo.”

Pagkabaril ng coach, lumangoy kami. Freestyle. Sisiw sa akin ito, minsan lumalangoy ako sa ilog, kalaban pa ang daloy. Pagkasipa sa dulo ng pool, lumangoy ako pabalik. Paghawak ko sa pinagmulan kong gilid, umangat ako sa tubig. Nakita ko si Tofer, nakangiti sa akin.

Maganda ang ngiting iyon. Ngunit lahat ng barahang napunta sa kamay ko. Ibinababa ko rin. Nawawala.

First Houses

“PAANO ba yan, hindi tayo nakapasok,” sabi ni Tofer pagkatapos habang naglalakad papapalabas ng paaralan matapos magbanlaw. “Handa ka na bang malunod?”

“Malulunod, tanggal nga tayo sa swimming team,” may kaunting init ang ulo ko. kaunti lang kasi ang lamang sa akin nung isang nakapasok.

“Lulunurin kita sa pagmamahal ko,” sabi ni Tofer. “Mahirap lang pala sa umpisa umamin, pero pagnasabi mo na… Jeio. Ligawan kita?”

“Tigilan mo nga ako sa trip mong ’yan,” sabi ko. “Wala akong panahon.”

Dumeretso ako ng lakad.

“Wait,” sabi ni Tofer. “Hatid na kita. Dala ko sasakyan ko.”

“Okay lang ako,” sabi ko. Lalo akong kinabahan. Paano kung makita niya kung saan ako nakatira? Dumeretso ako ng lakad.

Mabilis na tumakbo si Tofer sa kotse niya. Pagkalabas ko ng gate, naglakad ako sa bangketa. Biglang bumagal ang sasakyan galing sa aking likuran. Bumaba ang bintana.

“Sakay ka na,” sabi ni Tofer. “Mas makakatipid ka sa pamasahe, hindi kita sisingilin, promise.”

“Maglalakad lang ako,” sabi ko. “Hindi na ako mamamasahe.”

“Well, mapapagod ka,” sabi ni Tofer. “Hindi ka pa nakakabawi sa swimming mo, ambilis mo kanina. Sure ko, pagod ka pa.”

“Lakas ko kaya,” sabi ko.

“I know,” sabi ni Tofer. “But you can be weak with me. Hindi kita ija-judge.”

Hanggang sa makarinig ako ng mga busina sa likuran.

“Jeio, nagta-trapik na dahil sa atin, sakay ka na,” sabi ni Tofer.

“Bilisan mo na lang kasi,” sabi ko.

“Babagalan ko pa to,” pananakot ni Tofer.

Binilisan ko ang lakad.

Bumilis din si Tofer.

“Makulit ako,” sabi ni Tofer. “At kahit saan ka pumunta, susundan kita.”

Huminto ako at binuksan ang likod ng kotse niya.

“Nakalock,” sabi ko.

“Bakit ka kasi dyan, dito ka sa harap,” sabi ni Tofer. “Hindi ko ako driver, but I can drive you crazy.”

“Tigilan mo na nga ang pagpa-praktis sa akin ng pick-up lines mo,” sabi ko pagbukas ng kotse, bago umupo sa unahan. “Kung gusto mo, tulungan kitang manligaw, pero may charge, per hour.”

“Ang sungit naman,” sabi ni Tofer at bumilis na ang takbo ng sasakyan. “Turo mo na lang ang sa inyo.”

NAKAILANG kanan at kaliwa kami ni Tofer na sumusunod sa bawat direksyon ko. Wala ng araw at ilaw na ng mga poste ang liwanag namin sa daan. Hanggang sa makarating sa isang subdivision. May ilang metro bago dumating sa gate nito. Kinabahan ako. May gwardya.

“Teka, may naiwan yata ako sa pool,” sabi ko.

Parang hindi ako narinig ni Tofer. Dumeretso siya, hanggang sa makarating sa nakababang harang sa gate.

“Saan po sila?” tanong ng guard pagkababa ni Tofer ng bintana.

Tumingin sa akin si Tofer.

“Sa loob,” sabi ko.

“Sino pong bibisitahin?” tanong ng guard.

Tumingin muli sa’kin si Tofer.

“Friend ko,” sabi ko.

“Anong street po?”

Lumapit na ang guard at inilawan ako. Napatingin ako ng deretso at naghanap ng pangalan ng kalye na nasa harapan ko.

“Kaninong residence po kayo pupunta?” tanong ng guard.

Ambilis ng kabog ng dibdib ko.

“Capricorn Street,” sabi ni Tofer at nagpakita ng ID. “Chua Residence. Friend ako ni Victor.”

Lumayo ang nagtatanong, bumalik sa guard house. Tumawag. Pagkabalik, sumaludo kay Inabot ang ID, sumaludo at tinuro ang direksyon ng pupuntahan namin.

“Sinabi ko na kasi na huwag mo na akong ihatid,” sabi ko kay Tofer, deretso lang ang tingin.

“Marami naman akong gas,” sabi ni Tofer. “Akala ko nga, dadalhin mo na ako sa Maynila. Game ako.”

Hanggang sa makarating kami sa tapat ng bahay ng mga Chua. Nasa labas na si Victor.

“Anong meron, Tol?” tanong ni Victor.

“Paalala ko lang yung Air Max, pa reserve ka na para sa atin ha,” sabi ni Tofer.

“Sana nagtext ka na lang. Reserved na, bayad na lang kulang,” sabi ni Victor bago ako mapansin. “Si Guilermo ba yan? Bakit kayo magkasama?”

Kumaway ako. Nginitian ako ni Victor na hindi naaalis ang pagtataka hanggang sa magpaandar si Tofer.

“MAY IBANG KAKLASE PA ba tayong gusto mong bisitahin?” tanong ni Tofer. “O doon na talaga tayo sa bahay ninyo?”

“Sige na,” sabi ko. “Bakit ba kasi ang kulit mo?”

“Kasi nga gusto kita,” sabi ni Tofer.

“Ulit pa, sige, tatalon ako dito sa kotse mo,” sabi ko.

“Hindi na, hindi na, sorry na,” sabi ni Tofer. “Turo mo na lang ang sa inyo.”

Sinimulan ko nang ituro ang tamang direksyon. Kailangan ko na rin umuwi. Aawayin ako ni Kuya kpag walang tumulong sa kanya sa pagluluto.

“Gusto mo lang talaga akong kulitin, ano?” sabi ko nang masyadong tahimik ang sasakyan. May hiya rin naman ako. Nagiging mabait si Tofer sa akin sa paghahatid. Niligaw ko pa.

“Hindi ah,” sabi ni Tofer.

“Hindi na ako tatalon,” sabi ko. “Totoo ng bahay namin ang pupuntahan natin.”

“Ayus,” ngumiti si Tofer.

“Bakit ka sumali sa swimming team?” tanong ko. “Wag mo na lang sabihing dahil sa akin.”

“Ayoko sa bahay,” sabi ni Tofer. “Kung may training akong mapupuntahan, after class, mas matagal ako sa labas.”

“Pangit ba ang bahay ninyo?” tanong ko. “Siguro naman, uunahin ninyo ang bahay, bago ang kotse mo.”

Natawa si Tofer.

“Pangit sa bahay namin,” sabi ni Tofer. “Kaya pinapaganda na lang ng mga ganitong kotse. Pinapasaya kami ni Kuya. Para hindi kami umalis.”

Hindi na ako nagtanong. Hindi ako handa sa mga ganitong impormasyon.

Mula sa main road, pinakanan ko si Tofer malapit sa isang public school. Binaybay namin ang kalsada. Maluwag pa ang kalsada pero pinasikip ng mga nakaparadang kotse at mga sinampay na kahit gabi na, wala pang sumasamsam. May mga aso nang naghahabulan, at may ilang mga tindahan at pintuang may mga nag-iinuman sa labas.

“Dyan na lang ako,” sabi ko.

“Dito ka na ba talaga?” tanong ni Tofer.

“Oo,” sabi ko. “Nakakahiya na tong lugar, bagay na sa akin.”

“It’s you that make the place special,” sabi ni Tofer.

“Sige na, umalis ka na,” sabi ko. “Baka mawalan ka ng side mirror.”

Bumaba ako at hindi na lumingon kahit alam kong pinagmamasdan ako ni Tofer na tumuloy sa bahay namin.

“CONNECTED by na ang bunso namin,” sabi ni Kuya Virgie habang nagpapakulo kami ng mga bituka ng manok. “Buti talaga at nilaban mo yang private school na ’yan. Dikit-dikit ka lang sa mayaman, para maiahon tayo dito sa laylayan.”

“Kuya naman, nilalako mo ba ako?” tanong ko.

“Gaga,” sabi ni Kuya na naka pekpek shorts at baby tee, pinatungan pa ng apron. “Mas madaling mangarap ng mataas kung nasa taas na ang mga kasama mo. Di tulad namin ng ate mo. Ako, ano? Tropa ko, mga kontesera at parlorista, kaya ito, ang pangarap ko, maging mangungulot. At huwag mo akong pangunahan masyadong mababa ang pangarap ko, dahil real talk lang tayo, hindi naman ako matalino, yung ganda ko, to follow pa lang, kaya hanggang parlor lang ang kaya ko for now.”

“Wag ka mag-alala kuya, pag naging doctor ako…”

“Hoy! Wala akong planong ipaputol ang talong ko, sayang ang biyaya ni ama’t ina, malaki pa naman,” sabi ni Kuya, “Bigyan mo na lang ako ng pera.”

“Kuya,” sabi ko. “Ayaw mo bang maging babae?”

“Minsan, oo,” sabi ni Kuya. “Pero parang okay na ako na bakla ako. May magmamahal pa rin naman siguro sa akin kung paano ko gustong mahalin ang sarili ko. Kahit pa-girl ako na may nota.”

Natahimik ako at hinango ang mga inadobong bituka. Ang mga ulo ng manok naman ang isasalang namin.

“Pero huwag na tayo sa pagmamahal na ganyan ha,” sabi ni Kuya. “Hanggang landi lang muna. Graduate muna tayo, kahit highschool. Para naman, ma-proud sa atin si Lola. Huwag munang jowa-jowa, wag ka munang manliligaw.”

“Paano kung ako ang ligawan?” tanong ko.

“Game ka na bang magpaligaw? Naka-move on ka na ba kay Dennis. Nako, kahit given na hindi magtatagal ang LDR ninyo…”

“Wala kaming relasyon ni Dennis kuya.”

“Ewan ko sayo. E bakit ka umiiyak minsan pagkausap mo siya?”

“Magkaibigan naman kasi kami talaga ni Dennis. Iniwan niya ako. Malayo na siya.”

“Ay ang bunso, parang hindi sanay nang naiiwan? Eh tayo na nga tatlo nina Ate Romeo ang natitira.”

May kung anong crack sa boses ni Kuya nang sinabi niya iyon. Totoo naman. Lagi na lang kaming naiiwan.

“Pero G lang sa pagpapaligaw,” binago ni Kuya ang usapan. “Hindi naman ako magtataka na ikaw ang hahabulin ng mga babae. Kung sing-pinagpala kita sa pagitan ng ating mga long leggedness, nako, mangangamoy yan at hindi alam ng mga bilatchikells kung anong meron ka’t humaling na humaling sila sa’yo.”

“Pati ba mga bakla, naamoy tayo?” tanong kong sumakay na sa usapan niya.

“Ay hindi ko alam…” natigilan si Kuya. “Pota ka, wag kang papaloko sa bakla. Bakla ba nanliligaw sa’yo? Babayaran ka ba? Nako, mahirap lang tayo Jeio, pero marangal. Tayo ang nagbabayad, hindi tayo ang binabayaran.”

Natawa ako.

“Hindi naman ako babayaran,” sabi ko. “At hindi ako sigurado kung bakla siya. Lalaki naman siya.”

“Baka iniisip niyang ikaw ang bakla,” sabi ni Kuya. “Baka pinagti-tripan ka, pinagpupustahan, alam mo naman, maloloko mga tao ngayon… Pero hindi ka naman bakla hindi ba?”

NASA LOOBAN ng isang resettlement area ang bahay namin. Kaunting lakad bago ang kalsada. Suot ko na ang uniporme kong alam kong magiging pawisan na sa paglalakad papunta naman sa eskwelahan.

“Papasok ka na?” tanong ni Tatay at inihinto ang tricycle. “May baon ka na ba?”

“Naubos ko po yung yema kahapon,” sabi ko.

“Sige,” sabi ni Tatay. “Mag-aabot lang ako sa lola mo.”

Doon natapos ang usapan namin ni Tatay. Tinuloy ko ang paglalakad.

Pagdating ko sa kalsada, may bumusina. Hindi ko pinansin hanggang sa hindi tumigil. Nilingon ko. nakasilip si Tofer, kumakaway.

“Sakay na,” sabi ni Tofer.

Pinagtinginan ako ng mga kapitbahay. Hindi sila sanay sa magandang sasakyan sa lugar namin. Para iwas tanong, sumakay na ako kaagad.

“Ano to?” sabi ko.

“Sinusundo kita,” sabi ni Tofer na seryoso pala sa sinabi niya. “Mamaya, hahatid naman kita pauwi.”

HINDI AKO NAGSALITA. Gusto kong maasar, pero may kung anong saya sa loob ko ang iniwasan kong ipakita kay Tofer. Sanay ako na naglalakad kami ni Dennis dati, pero wala namang ibig sabihin yun. Pero itong may isang taong intensyunal na pinipilit maging malapit sa akin, may ibang parang kiliti sa loob ko.

Pinaandar niya ang sasakyan. Pero kailangan kong itigil kung ano man itong sinisimulan niya.

“Tofer, nagiging mabait lang ako kasi mabait ka sa akin,” sabi ko. “Thank you sa pagbili ng yema, sa pagpakyaw kahapon, at sa pagpapahiram ng trunks para hindi ako mapahiya sa tryouts, kahit hindi tayo parehas nakapasok. Pero kung anong trip ito, kung may kapustahan ka, sabihan mo ako, tutulungan kitang manalo.”

“Seryoso?” sabi ni Tofer na mukhang napaisip. “Tutulungan mo ako? Pero hindi nila dapat malaman na alam mo na pinagpustahan ka namin.”

“Gago kayo,” sabi ko. “Anong pustahan ninyo? Na bakla ako? Tapos, mai-inlab ako sa’yo. Tapos sasabihin mo sa’kin na lalaki ka talaga. Tapos iiyak ako. Kasi it’s a prank. Syempre, naka-video lahat, para mag-viral?” tanong ko.

“Malilimutan naman ang mga viral videos, two weeks, one month,” sabi ni Tofer.

Napahinga ako nang malalim.

“Matalino ka nga, pero ganyan naman ugali mo,” sabi ko kay Tofer. “Ano na lang ang sasabihin ng Mama mong tagaparaphrase ng salita ng Diyos?”

“Sorry,” sabi ni Tofer na napahawak sa hita ko. “Pwede namang…”

“Magkano pustahan?” tanong ko.

Napaisip si Tofer.

“Magkano?” ulit ko.

“Ten K pag nanalo ako,” gulat ni Tofer at napangiti pagharap sa akin.

“Seven Thousand sa akin.”

“Lugi naman ako.”

“Mayayaman kayo, di nyo kailangan ng pera,” sabi ko. “Ginagawa mo lang ito para sa pride mo. Para sabihing kahit top one ka, cool ka.”

“Daming sinabi.”

“Eight K sa akin, two sa’yo.”

“Bakit…”

“Gusto mo pang maging Nine?”

“Okay na, seven thousand sa’yo,” sabi Tofer. “Kailangan ko yung three K. May bibilin akong sapatos.”

Inabot ko ang kamay ko kay Tofer. Tinanggap niya. Pinisil.

“Game.”

The Real Bet

PAGKAALIS na pagkaalis ng teacher namin bago ang recess, tumayo ako at lumabas ng classroom. Pansin ko ang bulungan sa likod, pero hindi ko pinansin. Alam ko lang na biglang tumayo si Tofer at sumunod sa akin.

“Saan ka pupunta?” tanong ni Tofer.

“Sa canteen?”

“Bakit?”

“Recess?”

“Hindi ka naman kumakain kapag recess di’ba?”

“Wala na akong ititinda,” sabi ko. “At iba na ngayon. May manliligaw na ako.”

“Asa ka,” sabi ni Tofer.

“Ay,” sabi ko. “Baka ikaw ang umasa?”

“May usapan na tayo, one month, liligawan kita, tapos sasagutin mo ako,” paalala ni Tofer. “Ganun natin makukuha yung pera.”

“Ako, sanay akong walang pera,” sabi ko. “Hindi ko kailangan ng Air Max. Di’ba, ilan lang ang ilalabas nun? Magkakaubusan yun agad.”

“Ano bang gusto mong kainin sa canteen?”

Two piece chicken. Spaghetti. Quarter pounder. Fries. Large coke.

“Mauubos mo yan?” tanong ni Tofer na nakatitig sa lahat ng pagkain sa tray ko.

“Hindi ko alam,” sabi ko. “Ngayon lang ako nakaharap sa ganyan karaming pagkain, pero parang kaya ko. Huwag kang kukuha ha. ’Pag kinaya ko, ganito ulit tayo bukas.”

Pinanood ako ni Tofer kumain pagdating sa mesa.

“Sige na, kumuha ka na,” sabi ko. “Ngayon lang ako makakatikim nito eh. Awas mo na lang sa seven thousand. Advance mo na lang. Baka isipin mo, budol ako eh,”

“Kukuha talaga ako dyan,” natawa si Tofer at kumuha ng fries.

“Ang sarap nito,” ngumunguya pa ako at ninanamnam ang patty, pero hindi ko namapigilang magkomento sa sarap.

Pagkalunok ko, inabot ko kay Tofer ang burger.

Kinuha niya ang burger at kumagat din.

“Masarap nga,” sabi ni Tofer. “Pero ito mas magpapasarap dyan.”

Binuksan niya ang burger kahit may kagat na. Nilagyan niya ng fries. Dinagdagan ng ketsup. Tapos inabot sa akin.

“Ang sarap nga,” sabi ko pagkakagat, hanggang sa may malasahan. “Eeew, ano to?”

Nilabas ko sa dila ko ang dark green na gulay na parang bilog na gelatin.

“Ayaw mop ala ng pickles, akin na muna yan,” kinuha ni Tofer ang burger at binuksan ulit at tinaggal ang ayaw kong lasa. Inabot niya sa akin ang burger at kumagat ulit ako. Napapikit ako habang parang natutunaw ang patty sa bibig ko, kasama ng mantika nitong humahalo sa tinapas, sa fries, sa keso, at sa iba pang gulay.

Nakatingin sa akin si Tofer at nakangiti sa panonood sa akin. Inabot ko sa kanya ang burger, mukhang gusto pa niya. Umiling si Tofer, pero nakangiti pa rin.

NAGMANO ako sa lola ka pagkauwi. Iniabot ko rin ang nakabalot na manok na hindi ko nakain bago pumasok sa bahay kasama si Tofer.

“Ano to?” tanong ni Lola nang may inabot pa akong pera.

“Pamproject ko,” sabi ko. “Hindi ko na kailangan. Tutulungan na ako ni Tofer. Kaklase ko po. Tofer, Lola ko. Maliit ang bahay namin ha. Pasok ka na. La, dito muna kami sa loob ha, gagawa lang kami ng assignment.”

“Hello po Lola,” sabi ni Tofer.

“Sige, sa labas ko na kakainin ito,” at pumunta si Lola sa tabi naming lote na ginawa na niyang garden.

“Awas mo na lang din tong materials natin sa seven thousand,” sabi ko kay Tofer nang makaayos na kami sa sahig.

“Hindi na,” sabi ni Tofer. “Basta ikaw na lang gumawa, tapos panonoorin na lang kita.”

“Okay,” sabi ko.

Pero hindi nagtagal, tumulong din si Tofer sa paggawa ng project namin. Nang matapos namin, dinala namin ang bulkan sa kotse niya, para siya na ang magdadala kinabukasan.

“Ay bisita natin ang poging anak ni Mrs de Venecia?” bati ng kuya kong nakapekpek shorts, pawisan pa. kagagaling lang sa volleyball. “Binendisyunan ba ang bahay natin?”

“Kuya naman,” saway ko sa kuya ko.

Natawa lang si Tofer.

“Sige, Jeio,” paalam ni Tofer. “Sunduin kita ulit bukas.”

“Sunduan? Anong sunod? Sundutan?” natawa si Kuya. “Baka magselos si Dennis nyan.”

“Sige Tofer,” sabi ko. “Ingat…”

“Ay may ingat na?”

“Ingatan mo yang project,” tuloy ko.

Nangiti si Tofer. Pinaandar ang sasakyan. Naiwan kami ni Kuya sa kanto ng eskinita, papasok sa looban namin.

“Siya ba ang pinalit kay Dennis?” tanong ni Kuya Virgie. “Sister ko na rin ba ang bunso kong kapatid?”

“Kuya hindi ko pinapalitan si Dennis,” depensa ko. “May project lang kami.”

“Akala ko naman,” sabi ni Kuya habang naglalakad kami papunta sa bahay naming nasa dulo. “Kilala mo si Donnalyn? Ronaldo sa umaga? Nako, yung nanay nun, ka-praise the lord nung nanay niyang si Tofer. Nako, nalaman na nakapanty ang anak tuwing gabi, ang ginawa, jusko, p-in-ray-over. Tapos hindi tinigilan hangga’t hindi nagpapakalalaki. Hanggang doon lang ang alam ko, pero nung nakita ko si Donnalyn, hindi na siya nagdo-Donnalyn. Mayka-holding hands ng babae.”

“Kuya, may spaghetti akong uwi, kumain ka na ba?” tanong ko.

“SINO ’yang bisita mo?” tanong ni Mrs de Venecia kay Tofer nang makita niya kaming nagtatawanan, basa ang katawan, naka-swimming trunks.

“Si Jeio po, Ma,” sabi ni Tofer at inakbayan ako. “Nagkayayaan po kaming magkakaklase, sina Victor, Lemuel, and yeah, Misty is on the pool. Kukuha lang kami ng chips sa pantry.”

“Kaya pala he looks familiar,” sabi ni Mrs. De Venecia.

“Umaakyat din siya sa stage pag recognition day,” sabi ni Tofer na pansin pala na nakakasama ko siya sa stage paminsan-minsan. “Sige Ma.”

“Sige,” sabi ni Mrs. De Venecia. “I’ll just say hi to your girlfriend. At kasama ko ang mama niya kanina sa church.”

Marahan kaming tumakbo ni Tofer papunta sa pantry. Kumuha ng pagkain, tapos bumalik sa pool. Wala na si Mrs. De Venecia nang makabalik kami sa pool.

“Alam na ba ni Misty ’tong pustahan ninyo?” tanong ko kay Tofer.

“Wag mo na siyang intindihin, hindi ko na nga siya iniintindi eh,” sabi ni Tofer at itningnan namin si Misty kasama ang isa pa naming kaklase na tinuturuan siyang lumangoy. “Look at them, she’s practically letting him touch her boobies.”

“Selos ka?” tanong ko.

“Baka pag sumingit ako doon, ikaw ang magselos,” biro ni Tofer.

“Gago,” sabi ko at lumusong ako sa pool.

Sumunod din si Tofer. Nasa malalim kaming part ng pool, magkatabi, naramdaman kong inabot ng kamay niya ang kamay ko. Inalis ko ang kamay ko.

“Para lang mapansin ni Victor,” sabi ni Tofer.

“Kaya ko nga inalis,” sabi ko. “Syempre, magpapakipot ako.”

Humarap sa akin si Tofer.

“Nakaka two weeks na tayo,” ngiti niya. “One month lang ang usapan. Siguro naman, by now, may progress na ako sa’yo.”

Hinawakan ulit ni Tofer ang kamay ko. Tapos ang isa ko pang kamay. Magkaharap kami sa pool, nakangiti sa akin si Tofer. Parang hindi lang talino ang lamang niya sa akin. Mas gwapo pa siya. Nangungusap ang kanyang mga mata. Bagay ang tangos ng ilong sa kayumanggi niyang kutis. At ang labi, mukhang gusto rin itong halikan ng mga may crush sa kanya.

“Ganyan nga,” sabi ni Tofer. “Makita mong pogi rin ako.”

“Wala akong pakialam kung tingin mo pogi ka,” sabi ko. “Pustahan lang to.”

“Talaga? Hindi mo iniisip na halikan ako?” tanong ni Tofer.

Hindi ako nakapagsalita, ibang tao ang iniisip kong hahalik sa kanya. Pero oo, iniisip kong kahalik-halik ang kanyang mga labi.

“Ano yan ha?” sabi ni Victor na mabuti na lang ay sumingit.

“Wala to,” sabi ko sabay bawi ng mga kamay ko.

Tumawa lang si Tofer. Muling hinawakan ang kamay ko.

“Tara, kain na tayo,” yaya ni Tofer.

Pababa na ang araw nang magpaalam ako kay Tofer na kailangan ko nang umuwi.

“Pagabi ka na,” sabi ni Tofer.

“Gagawa pa ako ng yema,” sabi ko.

“Huwag na,” sabi ni Tofer. “Papakyawin ko rin naman yun bukas.”

“Wala kang mapapakyaw kung wala akong gagawin.”

“E di bibigyan na lang kita ng three hundred.”

“Uuwi na ako,” sabi ko at naglakad papunta sa damit ko.

“Wait,” sabi ni Tofer. “Teka. May nasabi ba ako?”

“Tofer, mahirap ako, wala kaming pool, tinataya ko ang pagkalalaki ko para sa pustahan mo, pero hindi ako pulubing namamalimos. Pinaghihirapan ko ang pera.”

“Sorry,” sabi ni Tofer.

“Kita na lang tayo bukas,” sabi ko.

First Wins

MAAGA akong umalis ng bahay para walang masundo si Tofer. Pero papalabas pa lang ako, pumasok na sa looban namin ang kanyang kotse. Hininto niya sa tapat ng bahay namin.

“Ang aga mo?” tanong ko.

“Ang aga mo rin,” sabi ni Tofer. “Tatakasan mo ang sorry ko no?”

“Buti alam mo,” sabi ko.

“Hindi mo ako pwedeng i-seenzone in person,” sabi ni Tofer.

“Sino yan?” sumilip si Ate Romeo. “Bakit may sasakyan dyan? Hindi ko mailalabas yung tryk. Paalisin mo yan.”

“Hi Ate,” sabi ni Tofer.

“Tangina mo, mas mahaba pa ang buhok mo sa akin, Ate?” sabi ni Ate Romeo. “Kaya ka naba-block eh, ang insensitive mo.”

“Alam ba ni Ate?” tanong ni Tofer.

“Nakaharang yang kotse mo,” sabi ko. “Alisin mo nga yan dyan.”

“Sa isang kondisyon,” sabi ni Tofer.

“Ikaw pa ang may ganang mangondisyon?” kumunot ang noo ko.

“Sasakay ka, tapos lalabas natin ang sasakyan.”

Tinitigan ko muna siya at nang mapansin kong hindi siya magpapatinag, binuksan ko ang pinto at pumasok sa kotse niya.

Pumasok din siya at umupo sa driver’s seat.

“Start mo na,” sabi ko. “Papasada si Ate.”

“May isa pa akong kondisyon,” sabi ni Tofer.

“Ano pa?” nainis ako lalo. “Ang arte-arte mo. Bakla ka na yata talaga eh.”

“Tuturuan mo akong gumawa ng yema,” sabi ni Tofer. “Nakabili na ako ng ingredients.”

Tumingin siya sa likod ng kotse. Napasunod ang mga mata ko.

“Tapos ibebenta natin,” sabi ni Tofer. “Pero ako ang gagawa. Kaya turuan mo ako.”

“Tuturuan kita, eh hindi pa nga kita pinapatawad,” sabi ko.

Naramdaman ko ulit ang kamay ni Tofer sa binti ko.

“Sorry na,” sabi ni Tofer.

“Kulang ang gatas mo,” sabi ko.

UWIAN, dumeretso kami sa grocery. Naliligaw ako dahil palengke ang kabisado ko, hindi ko alam kung bakit hindi magkakatabi ang mga kakailanganin ko sa gagawin naming yema.

“Si Tofer po, kaklase ko,” pakilala ko kay Lola, pagdating namin sa bahay. “Tutulongan po niya ako magyema.”

“Buti naman,” sabi ni Lola. “Yung Kuya mo, nandoon na as parlor. Hindi raw uuwi. Yung Ate mo naman, hindi ko alam. Ilang araw na rin yun hindi umuuwi. Mabui at may makakatulong ka at nahahapo rin ako.”

“Ako na pong bahala sa apo nyo, La,” sabi ni Tofer.

Hindi ko naipinta ang mukha ni Lola. Natawa ako.

INIHANDA ko na lahat ng kailangang gamitin. Nang mailagay na sa kawa lahat ng sangkap, nagsimula na kaming maghalo.

“Marunong din ba si Dennis magluto nito?” tanong ni Tofer.

“Hindi siya tumutulong sa pagluluto, nakaupo lang siya dyan, nagkukuwento,” sabi ko. “Kung paanong may bagong byfriend na naman ang mama niya. Tapos, maghihiwalay kase sinasaktanang ang mama niya. Sumbungan ako nun eh.”

“Hindi ko nga pala nakikita ang mama mo,” sabi ni Tofer.

“E di parehas tayo,” tawa ko.

Hindi natawa si Tofer.

“Picture lang ang alam kong itsura ng Mama ko,” sabi ko. “Hindi ko nga alam kung mama dapat ang tatawag ko sa kanya, o nanay o kaya inay para makabagbag damdamain, pang drama. Hindi ko naman nabanggit sa kanya ang kahit ano doon, hindi nya nga lang din akong natawag na anak.”

“Sorry,” sabi ni Tofer.

“Wala yun,” sabi ko. “Mas okay na hindi ko siya naranasan, hindi ko alam ang mamimiss ko.”

“Tulad ni Dennis?” tanong ni Tofer.

Natahimik ako.

“Sinabi niya sa akin, okay naman daw itong Irish na boyfriend ng mama niya,” sabi ko. “Pero naging sobrang okay yata. Iyon, kinuha na sila.”

Nagpatuloy ako sa paghahalo ng yema. Hindi pwedeng manikit, masusunog. Kailangan tuluy-tuloy ang halo hanggang maging tama na ang lagkit at lapot.

“Tapos nagtext siya nung aalis na siya,” sabi ko. “Hindi na raw siya babalik.”

“Yun lang?” tanong ni Tofer nang napansing wala na akong gustong idugtong.

“Yun lang,” sabi ko. “Gusto ko pang magtanong, pero ano itatanong ko? Ayokong magmukhang tangang magsasabi na bakit mo ako iniwan, kasi hindi naman niya ako resposibilidad. Hindi naman kami magkamag-anak, hindi ko siya kapatid, hindi ko siya magulang. Sila nga, hinahayaan nila akong mag-isa. Siya pang ano? Kaibigan ko lang.”

“Kaibigan mo lang din ako, Jeio,” sabi ni Tofer.

“Kasabwat mo lang ako sa pustahan, Tofer,” masakit, pero inginiti ko.

“Kaibigan mo na ako,” pilit ni Tofer. “At kahit kaibigan mo lang ako, hindi pa rin kita iiwan.”

“Ganyan naman ang sinasabi ninyo hanggang sa kailangan na ninyong umalis,” sabi ko.

“Kung kakailanganin kong umalis, isasama kita,” sabi ni Tofer.

“Tigilan mo ako,” sabi ko para pigiling ang pagiging totoo na ng ngiti ko. “Hindi ka talaga makakaalis, Tuturuan pa kitang gumawa ng isaw.”

PAGBALIK sa klase, isang linggo bago ko siya sagutin para sa pustahan, tinuruan ko na rin siyang magtong-its.

“Siya na ba ang pinagpalit mo kay Dennis?” tanong ni Byron nang maupo ako sa pwesto ko sa tambakan na ginawa naming tambayan. “Tagal mo nawala ah.”

“Nagpapalamig lang,” sabi ko. “At ayos nga’to. May amuyong tayong boyscout.”

“Talo na ako,” tumayo si Gege at tumingin sa akin. “Ikaw naman, bawiin mo ang natalo ko.”

“Dito ka sa tabi ko, Tofer,” sabi ko at tumabi nga siya sa akin. “Turuan kita mag-tong-its.”

“Sige,” sabi ni Tofer.

“Sabini Dennis, parang life lang to,” biro ko. “Kung anong baraha ang nakuha mo, iyon ang lalaruin mo.”

Pinapanood ko muna si Tofer kung paano mag-tong-its. Mga sample ng bahay na bubuuin.

“Parang poker din?” tanong niya.

“Oo,” sabi ko. “Paano ba yung poker?”

“Oo, parang bumubuo ka rin sa Pusoy Dos,” sabi ni Byron.

Ilang laro, talo ako. Nakukuha na ni Tofer ang game, pero mukhang hindi siya swerte sa akin.

“Ako naman,” sabi ni Tofer. Pinatayo niya ako sa upuan. Sinunod ko naman.

Pinanood ko ang pagsasalansan ng mga baraha. Iniangat niya at binuka.

“So let’s make a bet, pag nanalo ako,” sabi ni Tofer.

“Hindi ko pababawasan yung 7K ko ha,” sabi ko.

“I’m just thinking of a kiss.”

“Hoy, mga bakla ba kayo?” tanong ni Byron.

“Hindi,” paliwanag ko. “Nakipagpustahan lang to sa mga kaklase namin, kina Victor.”

“Ah okay,” sabi ni Byron. “Sige hindi na kayo bakla kahit magkiss kayo. Kahit pareho kayong lalaki. Trip nyo yan. Okay.”

“So ano,” tanong sa akin ni Tofer na napangiti. “Deal?”

Napangiti rin ako. Pag naging kami naman, hihingin din ng mga tropa niya na magkiss kami. Mabuti na yung mapraktis. Wala pa rin naman akong first kiss. Hindi ko pa alam ang gagawin.

Nilaro ni Tofer ang kanyang mga baraha. Mga butaw din ang hawak niya. Ngunit unti-unting gumaganda habang bumubunot siya. Naka-chow at nakaka-sapaw hanggang sa maging isa na lang ang baraha niya.

Isang bunot, sakto, panapaw sa bahay ni Byron, at ang natitira niya baraha, pantapon. Tong-its.

Kinabahan ako. Hindi sa takot. Inisip ko ang mga labi ni Tofer sa mga labi ko. Hindi naman masama.

“Paano ba yan,” sabi ni Tofer. “Kiss na this.”

“Kailangan makahits ka muna,” sabi ko.

Kailangan ko ang pot money. Ngunit kasabay nun, naiisip ko ang lambot ng kanyang labi, ang lambot ng labi ko? Ano ang pakiramdam kapag nagdikit ang mga ito? Gusto kong manalo si Tofer.

“Tong-its!” sigaw ni Tofer at niyakap ako.

“Tangina nyo, mag-kiss na kayo,” sabi ni Byron.

Nagkatitigan lang kami ni Tofer pagkabitiw niya nang mahigpit niyang yakap. Hanggang sa ilapit niya ang mukha niya sa akin. Nakadilat pa ako nang gumalaw ang kanyang labi sa aking bibig. Tumigil ang hangin sa katawan ko, at sa pagbalik ng aking paghinga, napapikit ako, at sa paraang hindi ko pa natututunan, gumalaw ang mga labi ko kasabay ng kay Tofer.

Napapikit ako, dahil kahit naman nakadilat ako, hindi ko na alintana sina Byron at ang dalawa pang nanonood sa amin dito sa tambakan ng mga sirang upuan at mesa, dahil may nabuo nang kung ano sa akin.

Napadilat ako pagbawi namin ng halik.

May mga bago na naman akong barahang hindi ko alam kung paano ipapanalo.

6

TAHIMIK ang kotse ni Tofer hanggang sa huminto ito. Nasa kanto na kami ng bahay namin.

“Salamat Tofer,” sabi ko at binuksan ang pinto. Bumaba.

“Wait,” sabi ni Tofer. “Are we good?”

“Yeah,” sabi ko. “See you bukas.”

Sinara ko ang pinto at lumakad na ako papunta sa bahay.

Narinig kong sumara muli ang kotse ni Tofer. Humabol siya sa akin.

“Wait,” sabi ni Tofer.

“Bakit?” nilingon ko si Tofer.

“Ayoko pa kasing umuwi,” sabi ni Tofer.

“May assignment pa tayo,” sabi ko.

“After lunch pa naman yun kailangan,” sabi ni Tofer. “Please.”

Hindi papapigil si Tofer. Pero kapag sinamahan ko siya, baka lalo akong mailto kung ano ang naramdaman ko nung hinalikan ko siya. Hinalikan niya ako. Gusto ko sanang isipin muna iyong mag-isa. Pero, heto pa rin si Tofer, ayaw akong pakawalan.

“Teka lang, iwan ko lang ’tong gamit ko,” sabi ko.

NIYAKAP ko si Kuya Virgie sa kanyang pagkakatalikod habang nanonood ng balita. Nilingon niya akong salubong ang kilay.

“Anong meron?” tanong ni Kuya.

“Kuya,” bulong ko. “Nasa labas si Tofer. Sabihin mo nadulas ako, tapos nakatulog. Aakyat na ako.”

Umakyat ako sa kwarto. Sumunod si Kuya at sa malaking kutson na tulugan namin, naupo kami.

“Anong landi to, Jeio?” tanong ni Kuya.

“Hindi ko alam kung paano siya haharapin,” sabi ko.

“May nangyari na ba sa inyo?” tanong ni Kuya. “May bumukaka na ba? Tandaan mo? Sinaniban ng demono ang tingin ng pamilya niya sa mga bakla, ine-exorcise.”

“Kuya wala…” natigilan muna ako. “Pero naghalikan na kami.”

“Halikan lang pala!”

“Kuya, nagustuhan ko,” sabi ko.

“Sana all may kalipchukan?”

“Pero hindi ko naman dapat iyon nagugustuhan.”

“Pag masarap ang pagkain, hindi ulo mo ang nagsasabing gusto mo yun, yang dila mo,” paliwanag ni Kuya. “Ganun din sa pagmamahal, hindi yang utak mo ang susundin mo kundi yang puso mo.”

“Ayokong magustuhan kuya,” pilit ko. “Wala dapat yung ibig sabihin. Hindi yun dapat espesyal.”

“Potaka. Tara, puntahan natin si Tofer, hahalikan ko rin. Para hindi mo na feel na special yun.”

Natahimik ako.

“Jeio magkaklase kayo,” sabi ni Kuya. “Makakaharap at makakaharap mo si Tofer. Kung ano man yang mron kayo, ayusin ninyo, kasi kung hindi ninyo masasara yang issue na’yan, makakagulo yan sa pag-aaral ninyo.”

“TAGAL mo,” sabi ni Tofer pagkaupo ko sa kotse niya. “Everything okay in the house?”

“Okay lang,” sabi ko.

Narinig kong naglock ang sasakyan at umandar.

Pumunta kami sa ilog na nilalanguyan namin. Sa may natumbang puno ng mangga na muling tumubo kami naupo. Tanaw namin ang buwan sa langit na sinasalamin ng ilog at nagpapakita ng kaunting kullayng bangka doon. Hindi madilim ang gabing ito. Maraming bituin.

“Kumusta tayo, Jeio?” dama ko ang paghugot ni Tofer ng lakas bago sabihin ito. “Nagustuhan mo ba yung kiss natin kanina?”

Hindi ako nakapagsalita.

“Nagustuhan mo rin di’ba?” ulit ni Tofer ng tanong.

“Huwag mo akong pangunahan,” sabi ko.

“Sorry,” sabi ni Tofer.

Natahimik kami.

“Hindi ko alam kong nagustuhan ko o hindi,” sabi ko. “Kaya gusto kong mag-isa. Kaya sinubukan kong umiwas sa’yo pagkatapos nun. Kasi hindi normal yung nangyari. May nanonood pa sa atin. Paano kung ikalat nila? Hindi ka ba natatakot?”

“Alam naman nilang para sa pustahan…” sabi ni Tofer. “At ano naman kung ikalat nila?”

“Paano kung makarating sa nanay at tatay mo?” napatingin ako kay Tofer. “Paano kung isipin nilang bakla ka?”

“Baka Bakla nga ako,” tapos ay natahiik siya.

Malayo ang tanaw ni Tofer. Hindi niya inalis ang tingin niya kung saan man siya nakatitig at muling nagsalita.

“Kung yun ang ibig sabihin ng nararamdaman ko sa’yo, e di bakla ako. Makarating sa kanila kung makarating, bahala na.”

Hindi ako nakapagsalita.

“Sorry,” sabi ni Tofer, hinanap ang kamay ko at hinawakan at may kung ano sa higpit noon ang nagpakaba sa akin.

“Jeio, sorry,” sabi ni Tofer. “Walang pustahan.”

Tumalon ako sa pagkakaupo. Sumunod si Tofer na nanatiling hawak ang kamay ko.

“…Pero ibibigay ko sa’yo yung pinangako…” tuloy niya.

“Bitawan mo ako, sasapakin kita,” sabi ko.

“Sapakin mo na lang ako,” sabi ni Tofer. “Hindi kita pipigilin.”

Hinila ko ang kamay ko at nabitawan iyon ni Tofer.

“Ano bang problema mo, napaka spoiled brat mo! Kukunin mo ang gusto mo, wala kang pakialam kung makakasakit ka,” sabi ko.

“Ikaw ang nagsabi ng pinagpupustahan ka namin,” sabi ni Tofer. “And I just went along. Kasi that seemed the only way para ligawan kita, Jeio…. At kung lalaki ka talaga, hindi ka naman papayag na isugal pati pagkalalaki mo.”

“Kailangan ko ng pera,” sabi ko. “Hindi ka naman tanga. Hindi ako magbebenta ng yema linggo-linggo. Ginamit mo ang pangangailangan ko.”

“Hindi mo kailangan ng pera, sinabi mo yun,” sabi ni Tofer. “Sanay ka nga na wala iyon, diba?”

Sinabi ko nga iyon.

“Bakit mo ako ginaganito?” sabi ko. “Andami mong pwedeng paglaruan. Bakit ako?”

“Hindi ako naglalaro, dahil hindi ko rin ito naiintindihan ’to,” sabi ni Tofer. “Oo, matagal na tayong magkaklase, pero isang beses nakita na lang kita at iba na ang naramdaman ko. Napangiti ako, na parang nakita ko na ang gusto kong makasama sa mga susunod kong bukas.”

“Magulo ang mga bukas ko, Tofer,” sabi ko. “Wag mo akong ginagago. Marami kang pwedeng piliin. Huwag ako.”

“Hindi ko alam, pero ikaw eh,” sabi ni Tofer. “At alam kong naramdaman mo rin iyong naramdaman ko nung magtama ang mga mata natin, pero iniwasan mo, tulad ng pag-iwas mo ngayon sa nararamdaman mo.”

“Alam mo? E di alam mong gusto kitang sapakin!” sabi ko. “Tofer, parehas tayong lalaki.”

“Hindi yan ang sinabi ng halik mo kanina,” sabi ni Tofer. “At hinalikan kita at naramdaman kong hinalikan mo ako. Alam ko na, kaya ko nang kalimutan lahat, para sa’yo.”

Tumalikod ako at lumayo, mas malapit sa ilog, hinanap ko kung ano ang tinitingnan ni Tofer, baka nandoon din ang paliwanag sa mga nararamdaman ko.

Naramdaman ko si Tofer ilang hakbang sa likod ko.

“You wont kiss back if you didn’t feel the same,” sabi ni Tofer.

Totoo ang sinasabi ni Tofer. May naramdaan nga ako. At nanliit ako sa pakiramdam na iyon. Hindi dahil sa hindi ko gusto kung ano ang magiging ako, kundi dahil sa kung ano ako.

“Hindi ako sapat,” sabi ko. “Marami pa akong dapat mapatunayan para maging pwede sa isang tulad mo.”

“Hindi, hindi, hindi,” sabi ni Tofer at hinarap niya ako sa kanya. “Ikaw. ikaw lang, sapat na.”

Natahimik ako. Naramdaman ko ang luhang namuo sa mga mata ko habang nakatitig sa maamo niyang mukha. Sa nagpapakalma niyang ngiti. Wala sa likod ko ang sagot, nasa harap ko. Nasa kanyang mga labing lumapit sa akin.

Muli akong nagpaubaya sa kanyang bibig, at ibinigay ng mga labi ko ang hinihingi niyang halik.

“Gusto kita, Jeio,” sabi ni Tofer.

Ngumiti si Tofer. Mula sa liwanag ng buwan, nakita ko ang kanyang saya. Muli siyang lumapit para sa isa pang halik.

Pero hindi na ito pwede. Umatras ako.

“Ano pang problema?” tanong ni Tofer. “Gusto mo rin naman ako di’ba?”

Umatras ako lalo.

“Huwag mo akong pangunahan!” sabi ko.

At nagsimula akong tumakbo pauwi.

7

“MABUTI naman at hindi mo sinagot,” sabi ni Kuya Virgie na katabi ko sa kama natutulog. “Mahihirapan siya sa pamilya niya. Kargo de konsensya mo pa yun.”

“At mabuti na ngayon mo na yan iiyak,” sabi ni Ate Romeo na katabi naman ni Ate Virgie. “Mas matagal kayong magsasama, mas matagal kang iiyak.”

“Pero depende rin sa achievements ha,” sabi ni Kuya Virgie. “Ano na bang ginawa ninyo? Hanggang kiss lang talaga?”

“Oy, magtigil kayo, alam kong hindi kayo nabubuntis, pero grade 10 pa lang kayo,” sabi ni Ate. “Lagyan ninyo ng hangganan yang landian ninyo.”

“Ay, ano yun?” sabi ni Kuya. “Ikaw lang ang pwedeng kumarat?”

“Graduate na ako,” sabi ni Ate. “Nagta-trabaho na ako.”

“Graduate ng Senior Highschool,” sabi ni Kuya. “At ako, may trabaho na rin anman ako ah. Apprentice na ako ni Mamang sa Parlor.”

“O sige, tayo, okay lang, patapon naman tayo,” sabi ni Ate. “Pero ikaw, Jeio, ayusin mo muna ang buhay mo, kundi, babalik ka sa pagigign Emong. Wag na muna yang love love nay an. Nakakasira yan ng buhay. Tingnan mo sina Nanay at Tatay. Nawalan ng direksyon.”

“Si Tatay lang,” sabi ni Kuya. “Si Nanay, nakabalik naman sa pag-aaral nung iniwan tayo. Hindi na nga lang tayo binalikan.”

“Matulog na kayo,” sabi ni Lola. “May pasok pa kayo Virgilio. At ikaw Romina, papasada ka pa.”

Mas siniksik ko pa ang sarili ko sa pader, sa gilid ng kama. Hininaan ko ang mga hikbi. Sinarili ang lungkot na nararamdaman sa pagtalikod sa tunay kong nararamdaman.

SINUBUKAN akong lapitan ni Tofer buong araw kinabukasan. Pero hindi ko pa rin siya pinansin. At tulad ng dati tuwing hindi kami nagkakasundo, hindi ko pinapansin lahat ng messages niya sa telepono.

Tama naman kasi sina Kuya at Ate. Bata pa ako, andami ko nang pino-problema sa bahay, huwag ko nang dagdagan pa ng pag-ibig. Oo, iniisip ko na ito ngayon. Pero kung lumalim pa ito, mas lalalim din ang iisipin ko pag nagkataon.

At hindi lang ito para sa akin. Kung pagmamahal talaga itong nararamdaman ko kay Tofer, hindi ko gugustuhing maranasan niya ang ginagawa ni Mrs de Venecia at ng mga kumare nito sa mga bakla. Hindi ko kakayanin kung masasaktan si Tofer nang dahil sa akin.

Pero may kung ano ang mundo na inilapit ako sa pinakainiiwasan ko.

“Guillermo and Christopher, kayo ang partners,” sabi ng teacher namin sa Physics.

“PAANO natin to gagawin?” tanong ni Tofer sa akin habang naglalakad papuntang bookstore para bumili ng mga kakailanganin namin sa experiment. Ginamit ng kuya niya ang kotse niya, kaya ito, lakad kami. Wala naman akong problema doon.

“Hatiin na lang natin ang pages, toss coin kung kanino ang first part, or second part, or kung may gusto ka, sabihin mo na lang, ako na maga-adjust,” sabi ko.

“How do we do this na galit ka sa akin,” sabi ni Tofer.

“Hatiin na lang natin ang pages, toss coin kung kanino ang first part, or second part, or kung may gusto ka…” ulit ko.

“Ako na ang mag-a-adjust, kaya kitang buhatin, alam mo yan,” sabi ni Tofer. “But can you please get over with your galit sa akin?”

“Hindi ako galit sa’yo,” sabi ko.

“Eh ano tong pag-iwas-iwas na ginagawa mo, nahihirapan ako, Jeio,” sabi ni Tofer. “At hindi kita sinisisi dahil ginusto ko ito. At hindi kita pinapa-guilty. I just want you to know that this isn’t coming easy for me. And I only want this feeling to end in a single way, and that is with you telling me you like me, too.”

“Wag na kasing ganun,” sabi ko. “Kasi habang pinipilit mo yan, lalo lang din akong nahihirapan. At kung totoo ang sinasabi mong gusto mo ako eh titigilan mo na rin, kasi nahihirapan din ako ’pag sinasabi mo yan.”

Hindi sumagot si Tofer. Pumasok na ako sa bookstore. Sumunod siya.

“Ayusin na kasi natin para di ka mahirapan,” gigil na rin si Tofer habang hinahabol ako sa pagitan ng mga istante ng libro. “Kung hindi ka galit, bakit ganyan ka pa rin? Sabihin mo na kasi sa akin kung ano yang nasa dibdib mo!”

“Hindi,” sabi ko na hindi ko alam kung saan pupunta, basta dapat naglalakad ako para maramdaman lalo ni Tofer ang pag-iwas. “Pag sinabi ko, lalong gugulo.”

“Bakit?” tanong ni Tofer na sunud lang nang sunod.

“Dahil nalilito ako sa nararamdaman ko sa’yo. At kung mali ako, at pumayag ako sa gusto mo, baka magalit sa’yo ang parents mo. Hindi ko kakayanin kung masisira ka sa pamilya mo dahil sa’kin.”

Niyakap ako ni Tofer sa pagitan ng mga istante ng mga bibliya, iba-ibang itsura, may pambata, may pangmatanda. Saksi ang salita ng dios sa mahigpit na akap ni Tofer sa akin. At naramdaman ko ang patak ng luha niya sa balikat ko.

“Kung masisira kami, hindi tayo ang dahilan,” sabi ni Tofer.

Hanggang sa may marinig akong pamilyar na boses. Mayaman. Babae.

“Midlred here, kuha ka ng mga bible na giveaway natin tomorrow.”

Boses yun ni Mrs de Venecia. Napabitaw ako sa yakap.

“Hindi ba mas mura kung sa wholesale tayo…”

“Mildred, no!” sabi ni Mrs. de Venecia.

“Mama mo yun?” sabi ko kay Tofer na nakatalikod sa daraanan ng nanay niya. Ako, ang nasa harap.

“Oo, it’s a sign,” nakangiti si Tofer. “Aaminin ko kay mama ang nararamdaman ko sa’yo.”

Napailing ako. Matalino to, pero nagtatanga-tangahan.

Lumapit ang tunog ng takong sa tiles.

“Tofer please,” sabi ko. “Huwag. Huwag mo kong bigyan ng ganitong problema.”

Sa pagkakatitig niya sa mga mata ko, marahil ay napansin niya ang namumuong luha kaya’t nagbago ang ligalig sa kanya mukha. Nagkaroon ng pag-aalala.

“Sorry,” sabi ni Tofer at mas humigpit ang yakap niya.

Nakita ko si Mrs de Venecia na pumasok sa isle ng mga bible.

Nanliit ang mga mata ni Mrs. de Venecia, kinilala ako.

“Christopher?” nakilala rin niya ang likod ng anak niya.

Naramdaman kong lumuwag ang yakap sa akin ni Tofer. Marahan siyang humarap sa mama niya.

“Ma, sorry,” sabi ni Tofer na hinintay ko ang kasunod. “Hindi ko na kayang mahalin si Misty.”

“DON’T do this to me!” sabi ni Misty habang kumakain kami sa isang fast food.

“Wala akong naidahilan, eh,” natawa si Tofer sa tabi kong nagtatanggal ng pickles sa burger. “Ayokong mapalayas kahapon.”

“Pinapahanap ka naman ulit ni Tito,” sabi ni Misty. “Papasundo ka pa sa kuya mo.”

“Ayokong mapalayas particularly kahapon,” nakangiting sabi ni Tofer. “May bagong game ako sa PS5.”

“So anong issue? Bakit tayo maghiwalay?” tanong ni Misty na sumisipsip ng float.

“Sorry,” ako na ang humingi ng paumanhin kay Misty, ako naman talaga ang dahilan ng gulo sa buhay ni Tofer.

“Why?” napatingin sa akin si Misty, takang-taka.

“As if mama didn’t see your swimming lessons with Lemuel,” sabi ni Tofer na nakangiti at lumapit kay Misty. “Umamin ka, something’s going on between you.”

Umikot lang ang mata ni Misty.

Tumawa si Tofer.

Para akong nanonood ng badminton sa kanilang dalawa.

“Sorry,” sabi ni Misty. “pero oo, something is going on between us.”

Lumakas ang tawa ni Tofer.

“Okay lang kayo?” singit ko.

“And why is Guilermo here?” tanong ni Misty, tinuro ako.

“He is to me what is Lemuel to you,” sabi ni Tofer. “Kaya start calling him Jeio, kasi dapat close na rin kayo.”

“Oh sorry, Jeio,” sabi ni Misty. “Boyfriend ka na pala ng Boy Best Friend ko!”

“Boyfriend?” gulat ko. Gusto lang namin ang isa’t-isa.

8

“TUMANGGI ako syempre,” kuwento ko kay Kuya habang nagbabalot ng yema. “Kinakapatid pala ni Tofer si Misty, at nagpapangap lang silang magjowa para lang hindi na mangulit ang magulang nila. Pero plano nila, pag ikakasal na sila, lalayo na sila at gugulatin na lang mga magulang nila na may iba na silang karelasyon.”

“Akala nila madali ang magrelasyon,” sabi ni Ate Romeo na nakikinig pala sa labas. “Kaya nila yang mga ganyan kasi may suporta sila ng magulang nila, tingnan natin ang mangyayari pag binitawan sila at tinaggalan ng pera.”

“Kaya nga nag-iipon na sila ngayon,” sabi ko. “May sarili na silang pera sa bangko.”

“Matalino nga,” sabi ni Ate Romeo.

Nagulat kami nang may marinig na nalaglag na palanggana.

“Romina, Romina,” mahinang sigaw ni Lola.

Napatayo si Ate Romeo at pumunta sa walang malay naming lola sa labas ng bahay.

“911!” sigaw ni ate. “Tumawag kayo ng tulong.”

Nagsimulang mag-dial si Kuya Virgie. May nakausap.

“Ha anong wala,” sabi ni Kuya.

Kinuha ko ang telepono ko at tinawagan si Tofer.

PUNO ang emergency room, mga biktima ng banggaan. Kaya pala walang maipadalang ambulansya sa amin. Mabuti at mabilis na dumating si Tofer, isinakay si Lola sa kotse at dinala namin sa ospital.

Altapresyon. Pinagpahinga si Lola sa isang kama sa emergency room at binigyan ng gamot.

Sumunod sina Kuya at Ate. Dumating din si Tatay. Mataas pa rin ang dugo ni Lola. Kailangang bumaba iyon bago siya ma-release. Habang naghihintay, sina Ate at Tatay ang bantay. Umuwi na si Kuya para may tao sa bahay.

Kami ni Tofer, sa labas na naghintay. Para may masasakyan si Lola pabalik, pag okay na.

“Salamat Tofer,” sabi ko. “Buti pumayag sila sa card mo. Buti nandyan ka.”

“Binayaran naman agad ni Tatay mo,” sabi ni Tofer. “Huwag mo nang isipin yun.”

Tinuloy namin ang paglalakad sa labas ng ospital hanggang sa makarating sa may upuan.

“Gagawin ko ang lahat para sa’yo, Jeio,” sabi ni Tofer at hinawakan ang kamay ko.

“Hindi ba napapansin nina Victor na lagi mo akong kasama?” tanong ko.

“Alam nila na partner tayo sa project.”

“Paano pag tapos na ang project?”

“Iniisip mo ba na hindi kita kayang samahan kapag nandyan sina Victor?”

“Iniisip ko ang iisipin nila sa’yo. Kaya mo bang asarin ka nila kapag nalaman nilang may gusto ka sa akin?”

“Oo naman,” sabi ni Tofer. “Hindi ko na sila kailangan kapag akin ka na.”

Hindi ako nagsalita.

“Pangungunahan na kita ha,” sabi ni Tofer. “Alam kong gusto mo ako kasi nararamdaman ko ang concern mo. Baka pagtawanan ako nina Victor. Baka itakwil ako nina Mama at Papa.

“Ayoko lang na ako ang dahilan,” sabi ko. “Hindi kaya ng konsensya ko.”

“Huwag mong ang sisihin ang sarili mo,” sabi ni Tofer. “Ganito ako, nandyan ka man o wala, kung aasarin nila ako dahil ganito ako, eh dahil yun sa ganito ako. Ganun din kung itatakwil ako nina Mama at Papa. Itatakwil nila ako, nandyan ka man o wala. Itatakwil nila ako dahil makitid ang utak nila. Mga ipokrito sila.”

Hinawakan ko ang kamay ni Tofer. Mahigpit.

“Kung ano man ang gawin nila sa’kin, labas ka dun,” sabi ni Tofer. “Ganito na ako eh. Hindi ko naman ginusto to. Nilabanan ko pa nga. Kasi akala ko, ako ang mali.”

Nakatingin lang si Tofer sa malayo, tinitingnan ko. hanggang sa lumingon siya sa akin.

“Tapos nginitian mo ako… nginitian mo ako na parang kailangan mo ako,” sabi ni Tofer. “And suddenly, being me doesn’t feel wrong anymore. And the more that I am with you, everything seems to be okay… no… more than okay. Everything feels perfect. Kasi kasama ko ang taong mahal ko. Mahal na mahal ko.”

Napangiti ako nang hindi ko sinasadya.

“At iyan, iyang ngiting yan,” nangiti rin si Tofer kahit tumutuloy ang mata niya sa pagluha. “Yan ang sisihin natin. Kasi yan ang nagpasaya sa akin, eh. Nagpabaliw sa akin.”

Naging tawa ang aming mga ngiti.

“Kita mo yan, pinaiiyak mo ako,” sabi ni Tofer sa akin habang pinupunas ang luhang tumutulo na rin sa mga mata ko.

“Pinaiyak mo rin naman ako,” sabi ko.

“Sorry,” sabi ni Tofer. “At sorry kung sa’yo ko naramdaman to. Pero wala eh. Eto na. Mahal na mahal na kita.”

“Mahal na mahal din kita, Tofer,” sabi ko.

Nawala ang ngiti ni Tofer. Nawala rin ang ngiti ko. Parehas kaming hindi makapaniwala sa mga salitang lumabas sa bibig ko.

“MAHAL na mahal agad?” sabay tawa nang malakas ni Kuya Virgie, habang nasa loob siya ng tricycle. “Kung mahal lang, okay lang. Pero mahal na mahal.”

“Inggit ka lang,” sabi ni Ate Romeo na nagmamaneho. “Sa’yo kasi walang nagmamahal.”

“My time will come,” sabi ni Kuya. “Ganun din si Lola. Mabuti na lang at dumating TOfer. Pero hindi naman ibig sabihin nun, sasagutin mon a, Jeio, di’ba? ’Taka! Niligtas lang si Lola, minahal mo na agad.”

Naramdaman ko ang pamumula ng pisngi ko habang nakasakay sa likod ni Ate Romeo. Bakit ko pa kasi naikuwento.

“Eh mahal din naman kasi yung binayad niya sa ospital,” tumawa si Ate.

“Mahal lang,” sabi ni Kuya. “Pero hindi mahal na mahal!”

“Pero seryoso, Jeio,” sabi ni Ate. “Okay na’ng kabutihan ang bayad sa utang na loob, hindi naman kailangan sagutin moa gad kung hindi mo naman talaga gusto.”

“Ate, Kuya, hindi ko naman iniisip si Lola at kung ano ang meron tayo nang sinabi ko kay Tofer na mahal na mahal ko rin siya,” sabi ko. “Ako nga rin, nagulat. Nakakadala naman kasi yung monolog niya. First time naramdaman na may isang taong hindi na mawawala dahil nakikita niyang hindi ako kulang. Sapat ako at kamahal-mahal.”

“Drama, parang walang mga supportive na kapatid,” sabi ni Kuya Virgie.

“Sinasabi lang naman ninyo yan,” rason ko. “Pero lagi naman ninyo akong iniiwan sa bahay kasama si Lola.”

Naramdaman ko sa hita ko ang kamay ni Kuya Virgie mula sa loob ng tryk.

“Jeio, kamahal-mahal ka, hindi ka kulang,” sabi ni Kuya. “Huwag mong hahayaang may magparamdam sa iyo nang ganun ha. At kung nararamdaman mong wala talaga, lapit ka lang sa amin ni Ate, wala lang kami sa bahay, pero nasa puso ka namin lagi. Sa amin ni Lola.”

“Oo nga,” sabi ni Ate Virgie. “Kapos tayo sa maraming bagay, pero hindi tayo magkukulang sa pagmamahal sa isa’t-isa.”

Hinawakan ko ang kamay ni Ate Romeo.

“KANINONG bangka ’to?” tanong ni Tofer na nakahiga sa hita ko habang nakatambay kami sa ilog.

“Kay Mang Adong,” sabi ko. “Wag kang matakot, sa umaga lang yun tumatawid sa kabilang ibayo para sa mga tanim niya.”

“So hindi tay dapat matakot?” Tanong ni Tofer na umatras pa ang ulo papalapit sa akin.

“Ano yan?” tanong ko.

“Kiss mo ko,” lambing ni Tofer.

Nanlaki ang mga mata ko.

“Sabi mo wag akong matakot.”

Napatingin ako sa paligid.

“Sabi mo mahal na mahal mo rin ako,” sabi ni Tofer. “Parang kiss lang eh.”

“Umayos ka na upo,” sabi ko.

“Ganito na lang para mas sweet,” sabi ni Tofer.

“Hindi kita abot,” sabi ko. “Ikaw, kung anu-ano kasi pinapanood mo eh.”

“Abot mo yan,” sabi ni Tofer.

Pinilit kong abuting ang mukha niya ng mga labi ko. hindi umabot. Natawa siya. Natawa rin ako.

Bumangon si Tofer at pumatong sa akin. Marahan akong itinulak para mapahiga ako mula sa pagkakaupo. Tumapat ang mukha niya sa akin. Mainit ang hangin mula sa kanyang bibig. Naramdaman koi yon at di ko sinasadyang mapabasa ng mga labi.

“Ako na lang hahalik sayo,” sabi ni Tofer at ginawa niya ang kanyang salita.

Napapikit ako at hinayaan ko ang mga labi ko ang magparamdam sa kanya ng aking nararamdaman.

Napadilat na lang ako nang maramdaman ang kanyang kamay sa aking harapan.

“Tofer,” tutol kong napatitig sa kanyang nakangiting mga mata.

Tumango si Tofer. Naramdaman kong lumipat ang kanyang kamay sa aking likuran, sa ilalim ng aking sando.

9

“NASAAN ka kahapon?” nadinig kong tanong ni Victor kay Tofer. “Kailan ka ba namin huling naka-basketball?”

“Miss nyo lang ang auto ko eh,” sabi ni Tofer.

“May kotse rin ako,” sabi ni Victor. “Pinapagamit ko lang sa kapatid ko. Sino bang sinasamahan mo?”

Napatingin sa akin si Victor kasabay ng pagbanggit ni Tofer ng pangalan ko.

Agad akong tumingin sa malayo.

Naramdaman ko na lang nan sa likuran ko na ng dalawa.

“Guilermo,” tawag ni Victor. “Hindi pa ba tapos ang project ninyo ni Tofer? Magbabakasyon na, ah.”

“Wala ng project,” sabi ni Tofer.

“Eh bakit lagi pa rin kayong magkasama,” sabi ni Victor.

“Victor,” malaki ang ngiti ni Tofer at lumapit sa tenga ni Victor para bumulong.

“Nagpapaturo kasi siya sa aking lumangoy nang mabilis,” sabi ko. “Training para makasali sa swimming team next year.”

Nawala ang ngiti ni Tofer.

“Swim team?” kumunot ang noo ni Victor.

“Nag-try outs kami nung January, parehas kaming hindi nakapasok,” sabi ni Tofer na pilit na ang ngiti.

Nagsalubong ang mga kilay ni Victor. May pagtabingin ng ulo. Nagtatanong ang mga mata.

“Who are you Tofer?” tanong ni Victor. “Ikaw pa ba ang bestfriend ko?”

“BESTFRIEND ko si Victor,” sabi ni Tofer habang naglalakad kami papunta sa canteen. “Kung aamin ako sa kanya, kung ano tayo, maiintindihan niya.”

“Kung maiintindihan niya, bakit hindi mo sinabi sa kanya na nag-tryouts tayo?” tanong ko.

“Kasi plano pa lang kitang ligawan nun,” sagot ni Tofer.

“Bakit nahihiya kang sabihin sa kanya na manliligaw ka ng pareho mong lalaki?”

“Hindi…” sabi ni Tofer.

“Okay lang naman, kung nahihiya ka,” singit ko. “Kasi ako, nahihiya rin ako na ligawan ng isang lalaki. Hindi yun normal.”

“What’s your point?” tanong ni Tofer.

“Ang point ko, kung nahihiya ka kay Tofer na manliligaw ka ng lalaki, dapat mahiya ka rin na may boyfriend. Kasi yun ang nararamdaman ko.”

“Nahihiya akong mabasted,” sabi ni Tofer. “Hindi ko sinabi na liligawan kita hangga’t hindi ako sigurado na sasagutin mo ako. Ayokong asarin niya ako na nareject ako. Wala yung kinalaman sa nararamdaman ko sa’yo.”

Hindi ako nakapagsalita. Nahiya ako sa sarili ko. Lagi’t-lagi palang proud si Tofer sa amin.

“Sorry,” sabi kong nanliliit. “Hindi ko kaya yung kaya mo.”

“Andami mo nang kinaya,” sabi ni Tofer. “Tapos ito lang?”

“Oo,” sabi ko. “Sorry. Hindi mo ako deserve.”

“Anlabomo,” sabi ni Tofer. “Takot na takot kang maiwan, pero yung mga taong nandyan para sayo, tinutulak mo palayo. Huwag ganun, Jeio.”

Naglakad ako pabalik sa classroom. Sumunod si Tofer. Sabay kaming umakyat ng building, pumasok ng classroom. Hindi kami nag-uusap. Pagkaupo ko, dumeretso siya sa kanyang upuan sa likuran, sa tabi ni Victor.

WALA na kami ni Tofer. Iyon na iyong saya namin. Ala-ala na lang ang tinitingnan ko sa bangkang lumulutang mag-isa sa ilog habang nakaupo ako sa punong manggang ayaw tuluyang bumagsak kahit sa noo’y bigat naming dalawa.

Lubog na ang araw. At kung nandito si Tofer, pupunasan niya ang luhang malamang sumasalo sa liwanag ng buwan.

Hanggang sa makarinig ako ng mga tapak sa mga tuyong dahoon. Papalapit. Sana si Tofer.

Pero paanong magiging siya ito? Wala na nga kami, di’ba?

Hanggang sa yakapin ako ng katawan sa likod ko.

“Bakit di ka nagyayaya?” tanong ni Tofer sabay halik sa aking pisngi.

“Bakit ka nandito?” tanong ko.

“Di’ba, pinagbigyan ko sina Victor sa basketball,” sabi ni Tofer. “Wala ka na nung magpapaalam ako. Nagmessage ako, pero mukhang naka-block ako sa’yo. Pinuntahan kita sa inyo, wala ka sabi ni Lola. Kaya ito, sinusundo kita.”

“Bakit mo ako sinusundo?” tanong ko.

“Napakaarte ng Jeio o,” tumawa si Tofer at tumabi sa akin. “Iniisip mo ba na dahil nag-away tayo kanina eh hindi na kita lalapitan?”

“Pag may project siguro, at groupmates ulit tayo,” sabi ko.

“Shet, seryoso ka,” sabi ni Tofer. “And you’re so cute.”

Napaatras ako.

“Hindi naman dahil nag-away tayo, eh hindi na kita mahal,” sabi ni Tofer. “First time rin kita, Jeio. At sa tingin ko, kung lahat ng magkarelasyon ay naghihiwalay after ng first away nila, magiging puro first time na lang lahat ng magboyfriend-girlfriend dahil walang magtatagal.”

“Talaga?” tanong ni ko. “Tayo pa rin?”

“Tayo pa rin,” sabi ni Tofer. “At umpisa pa lang ito. Marami pa tayong pag-aawayan at pagbabatian.”

“Tayo pa rin?” tanong ko ulit.

Tumango si Tofer at ngumiti.

“Ako pa rin?” kulit ko.

“Ikaw pa rin, ikaw pa rin lagi.”

Hindi ko napigilang lumapit kay Tofer, sa kanyang mga labi. Agad niya akong sinalubong na may pananabik.

Humakbang siya pababa sa puno at hinila niya ako para isandal sa binabaan namin. Itinuloy namin ang sayaw ng aming mga labi. Ang kanyang kamay, dama ko ang init sa aking likod. Unti-unti hinihigpitan ang lapit ng aming mga katawan. Pababa sa aking likuran, para magbanggaan ang aming mga harapan

Naramdaman ko ang kanyang tigasna sinasalubong ng akin.

Patuloy ang paggalaw ng kanyang kamay hanggang sa pumasok sa aking shorts, sa aking harapan.

“Huwag kang aayaw,” sabi ni Tofer pagkabawi ng halik. “Gusto mo oh.”

Hindi ko naitanggi ang nararamdaman ko ring katigasang naramdaman ang balat ng kanyang kamay.

Napadilat ako at nakita kong nakangiti sa akin si Tofer, habang tinutuloy ang galaw ng kanyang kamay.

“Hindi mo ba to ginagawang mag-isa?” tanong ni Tofer.

“Ginagawa,” sabi ko.

“Ngayon, may kasama ka na,” sabi Tofer.

Natawa ako na pinigil nang muling paghalik ni Tofer.

“MASARAP lang yan sa umpisa,” sabi ni Ate Romeo habang nakahiga kaming tabi-tabi.

“Ganyan ba sa inyong mga tomboy?” sabi ni Kuya Virgie. “Sa amin kasi, sa umpisa masakit, pero sasarap din.”

“Gaga,” sabi ni Ate bago bumalik sa akin. “Akala ko naman, laru-laro lang, litu-lito lang. Totohanan na pala.”

“Hindi ko naman pababayaan ang pag-aaral ko, Ate,” sabi ko. Hindi ko hahayaang mawala ang scholarship ko. Mag-aaral pa ako sa Maynila, magdo-doktor pa ako.“

“Hirap maging bakla ano?” sabi ni Kuya Virgie. “Andaming kailangang patunayan para kilalanin ka. At pag may pagkakamali, sa kabaklaan agad isisisi.”

“Matulog na kayo,” sabi ni Lola.

Natahimik kaming magkakapatid.

“Baka lalong hindi na tayo silipin ni Tatay niyan, kapag nalamang ang inaasahan niyang magtutuloy ng apelyido niya,” sabi ni Kuya.

“Si Tatay, nilandi ni Beverly,” sabi ni Ate. “Kaya doon na tumira sa babae niya. Hintayin mo, walang isang taon, babalik sa atin yan. Huwag natin sisihin ang sarili natin sa hindi natin pagkakamali.”

“Eh si Nanay?” tanong ni Kuya.

“Dalawa, tatlong taon lang kami ni Virgie nung umalis si Nanay, malay ba namin sa titi at kiki nun,” sabi ni Ate. “Ipinanganak ka, kaya umalis si Nanay.”

“Tama na sinabi at matulog na,” sabi ni Lola. “Jeio, wag kang makinig sa mga kapatid mo. Pagkapanganak pa lang ng ate mo, gusto nang umalis ng nanay mo.”

“KUNG hindi kaya ako pinanganak, hindi umalis si Nanay?” tanong ko kay Tofer habang naglalaro ng tong-its sa tambakan, mamasa-masa pa ang paligid dahil katatapos lang umulan.

“Ano gusto mong sagot?” tanong ni Tofer sabay tapon ng baraha.

“Hindi,” sabi ko. “Syempre hindi.”

“E di iyon ang sagot,” sabi ni Tofer. “Hangga’t hindi mo nakakausap ang Nanay mo, huwag ka munang mag-isip ng sagot na magbibigay lang sa’yo ng marami pang tanong.”

At ang katabi naman ni tofer ang nagtapon ng baraha.

“Chow,” sabi ni Tofer, kinuha ang tinapon Jack, sinamahan ng dalawa pang jack bago ibaba lahat ng bahara niya. “Tong-its.”

“Tara, tang-ina, talo na naman,” sabi ni Byron. “Iba ang swerte ng mga bakla ngayo eh. May rainbow kasi.”

“Wag mo nang asarin yung magboyfriend,” sabi ni Intoy habang umaakyat ng bakod, palabas ng tambakan. “Baka lalo silang dumami. Tandaan ninyo, hindi nabubuntis ang mga bakla pero dumarami. Paano? Nakakahawa?”

“Baka mahawa tayo,” dugtong ni Trevor, isa pa naming kalaro.

“Hindi kami bakla,” sigaw ko. “Iyak naman kayongmga talunan.”

“Wag mo nang patulan,” sabi ni Tofer.

“Papatol daw oh, hawakan mo nga tenga,” biro ni Intoy na nakaupo sa taas ng bakod, alam na may away na mapapanood.

Hinawakan nga ni Trevor ang tenga ko.

Hindi ko pinansin.

“Ay di pumalag, hawakan mo nga tite,” tuloy ni Intoy.

“Ayoko, baka tumigas,” sagot ni Trevor.

“Baka kayo tigasan,” sabi ni Tofer.

“Hala galit na si First honor?” sabi ni Byron.

“Baka siya ang gusto magpahawak,” sabi ni Nilo.

Lumapit si Trevor kay Tofer at hinawakan ang harapan nito.

“Matigas nga,” sabi ni Tofer at lumingon sa mga tropa niya.

Pagharap ni Trevor ay sinalubong ng panga niya ang kamao ni Tofer.

10

“SALAMAT kanina,” sabi ko habang naglalakad kami sa looban, papunta sa bahay namin. “Mawawala na yung mga bulung-bulungan tungkol sa’tin sa school.”

“Na bakla tayo, at may relasyon?” tawa ni Tofer. “Gusto ko ngang sabihin kanina, ‘tang-ina nyo, nabugbog kayo ng bakla,’”

“Buti nga di mo sinabi,” sabi ko.

“Eh nakita ko ang tingin mo, eh,” sabi ni Tofer. “Alam mong sasabihin ko na yun.”

“Sa bayot sinisisi ang tagtuyot dito sa atin,“sabi ko.

Natawa si Tofer.

“Kung hindi ka naman pala nagpapakalalaki, bakit mo kailangang makipagsapakan kanina?” binalik ko ang usapan.

“Hinawakan kasi niya ito,” at inilagay ni Tofer ang kamay ko sa trunks niya. “Ikaw lang dapat ang hahawak nito.”

“Nandito na ang mga bagong graduate,” Salubong ni Kuya Virgie, naka pekpek shorts at spaghetti strap. “Swerte nga yata kayo, nanalo sa sabong si Tatay. May papansit. At si Mang Rene, nako, hindi na niya pinagsalita, tinalpakan na ng pera.”

“Jeio, Toper, nako, bihis na, nasa loob ang tatay mo,” sabi ni Lola paglabas, may dalang pansit. “Celebrate daw natin ang graduation mo.”

“Moving up lang po kami,” sabi ko. “May dalawang taon pa.”

“Parang tapos na rin kayo ng highschool nyan,” sabi ni Tatay na lumabas ng bahay. Disisyete ako, nagta-trabaho na ako noon.“

“Nabuntis mo kasi si Des,” sabi ni Lola at natawa.

“Kakasagot lang sa akin nya noon Nay, Hindi ko naman binuntis agad” sabi ni Tatay. “Tara na, kain na tayo.”

Pagkalapag ng gamit, pumunta na kami ni Tofer sa kainan sa labas ng bahay. Nandoon sina Ate, Kuya, Lola, tatay at ang babae niya, si Beverly.

“Upo na,” sabi ni Tatay at tumingin kay Tofer. “Ito, ikaw. Ikaw ba tong boyfren ng bunso ko.”

Nagkatinginan kami ni Tofer.

“Opo,” sagot ni Tofer.

“Bakla ka na nga, Guillermo?” sabi ni Tatay. “Akala ko nakaligtas ako at hindi ko ginawang junior itong si Virgilio. Hindi pala.”

Natawa si Tatay. Natawa rin si Beverly sa tabi niya.

“Nakatayo pa kayo diyan,” sabi ni Tatay. “Para sa inyo tong papansit na ’to.”

Umupo kami at kumain.

“Tay,” sabi ko. “Sorry po.”

“Hoy, Virgilio, Romeo, ano tong sino-sorry nitong kapatid ninyo?” tanong ni Tatay. “Nanay nyo lang ang pwedeng magdrama dito sa bahay. Buti nga at umalis na. At nakilala ko ’tong si Beverly ko.”

Kinilig naman ang babae ni Tatay.

“Malay ko, Tay, ako naman di nagsorry,” sabi ni Kuya. “Ito ring si Ate.”

“Eh kasi, hindi ko kayo mabibigyan ng apo, putol na apelyido ninyo,” sabi ni Tatay.

“Nandito pa si Romeo oh,” sabi ni Tatay.

“Tay, Tomboy ako,” sabi ni Ate.

“Nako, ngayon mo lang naiisip yan,” sabi ni Tatay. “Bata ka pa. Magbabago pa ang isip mo. Kapag nakakilala ka nang magmamahal sa’yo, may pag-asa pang magbuntis ka.”

“Mukha ba akong mag-aasawa ng lalaki?” sabi ni Ate.

“Sino bang may sabing lalaki?” sabi ni Tatay. “Sabi ko lang naman e pwede kang magbuntis. Kahit babae yang makatuluyan mo, kung gusto ninyong magkaanak, pwede kang magbuntis. Ikaw na bahala sa apelyido natin.”

“Itong si Ate, kunwari pa,” sabi ni Kuya. “Ngayon pa nga lang, nagpapalaki na ng tyan eh.”

“Para yan maliit ang suso,” sabi ni Ate.

“Tawang-tawa ka, Toper, birthday mo?” tanong ni Tatay.

Napailing lang si Tofer.

“Hindi ako mabuting tatay,” sabi ni Tatay. “Hindi ko alam kung paano itatama ang pagkakamali dito sa mga anak ko… Hangga’t di ko iyon nagagawa. Pipilitin ko na lang na masaya kami tuwing magkakasama. Wala naman ako dito para ituwid ang landas nila, kasi landas ko nga, wala rin eh. Kaya kung saan sila dalhin ng mga paa nila, bahala na sila. Basta mga anak, tawagan nyo lang ako pag may kailangan. Pakilala lang kayo agad para hindi isipin nitong si Beverly na may iba akong babae.”

“Wala ba talaga?” tanong ni Beverly at nilambing siya ni Tatay.

“DUMADAAN pa ba dito ang girlfriend mo?” tanong ni Mrs. de Venecia.

“Last week po,” sabi ni Tofer habang tinutulungan ko siyang maglinis ng kotse niya sa garahe nila. “Nagpaalam siya, pupunta sila sa Boracay ng mga pinsan niya.”

“Bakit hindi mo sinahaman? What kind of boyfriend are you?”

“A great one,” nginitian ako ni Tofer at kinindatan.

“Ano yun?” tanong ni Mrs. de Venecia. “Puro kalokohan kayo niyang kaibigan mo ha, at nasaan si Victor? Parang kuntsaba mo tong si Jeio e. Baka may ibang babae ka ha. Jeio, baka sinusulsulan mo ito.”

“Hindi po, Tita,” sabi ko.

“May sched po kaming beach, kasama si Victor, doon na lang po,” sabi ni Tofer.

“No! Sumunod ka sa Boracay, bakasyon naman,” utos ng nanay niya.

“Talaga po?” sabi ni Tofer at tumingin sa akin. “Gusto mong magbeach?”

“Ano yang, isasama mo pa yang si Jeio,” tutol ni Mrs de Venecia. “Si Misty ang pupuntahan mo doon.”

Natahimik kami.

“Kung babae lang yang si Jeio, pagseselosan ko na’yan, kung ako si Misty,” sabi ni Mrs. de Venecia. “Masyado kayong close.”

“Buti pala, hindi ako babae,” sabi ko.

“Hindi nga ba?” tanong ni Mrs. de Venecia.

“Hindo po,” binabaan ko ang boses ko.

Natawa si Mrs. de Venecia.

“Hindi po talaga,” natatawang ulit ko gamit na ang natural kong beses.

“Mabuti na yung sigurado,” sabi ni Mrs. de Venecia. “Gusto ko ay sama-sama kami ng pamilya ko sa kabilang buhay. Bawal ang bakla sa langit, alam naman ninyo yun.”

“Kaya nga po, langit na lang ang dinadala namin dito sa amin,” bulong ni Tofer.

“Ano yun?” taas ng kilay ni Mrs. de Venecia bago bumalik sa bahay. “Ayusin ninyo yan ha.”

“Ikaw, kung narinig ka nung nanay mo,” sabi ko.

Ngumiti lang si Tofer at binasa ako ng tubig. Napatras ako at napasandal sa kotse. Pagtanggal ng tubig, napadilat ako. nasa mukha ko na ang mukha niya. Muli kong tinanggap ang kanyang halik.

Pagkatapos ay sumilip ako sa likod. Tiniyak na wala ang kanyang nanay. Hindi ko kayang mawala kay Tofer ang lahat ng ito, dahil lang sa pareho na kaming nabaliw sa nararamdaman namin.

“Next week, walang abala,” sabi ni Tofer.

HUMINTO ang kotse sa parking ng private resort nina Victor. Sakay namin ni Tofer sa likod si Misty at ang maliit niyang mini pinscher.

“Bakit nasa likuran si Misty?” tanong ni Victor na sumalubong sa amin.

“I have a dog,” sabi ni Misty.

“Okay,” sabi ni Victor bago humarap sa akin. “Welcome Jeio.”

“Salamat,” sabi ko sabay abot ng regalo. “Happy Birthday”

Tiningnan ni Victor ang box at ang card.

Nakatabi na sa akin si Tofer nang bumalik ang tingin sa akin ni Victor.

“From Toyo?” bumusangot si Victor. “Tofer Jeio ba to?”

Natawa si Tofer.

“Si Jeio ang pumili niyan,” sabi ni Tofer.

“I would have had my name there, too,” sabi ni Misty na pinatakbo na ang aso niya. “But I have a gift of my own.”

“Tara na,” sabi ni Victor.

BEACH ang likod ng bahay na ito nina Victor. Sa may veranda sa labas, may lobong may pangalan ni Victor at bilang na 17. Dahil tapos na ang mga klase, may ilang mga tao na hindi namin kakilala, pero sa tapat ng resort, walang nagtatampisaw. Agad akong hinila ni Tofer papunta sa puting buhangin. Napatingin ako sa kanyang kamay, patungo sa kanyang braso, sando at mukhang nakangiti, sayang-saya papunta sa dagat na binububungan ng mapupusyaw ng kulay ng padapithapon na langit.

“Bago mawala ang araw,” sabi ni Tofer. At pagkabitaw sa akin ay nagtanggal ng sando, nag-iwan ng tsinelas at lumusong sa dagat. Ganun din ang ginawa ko.

Tapos ay lumangoy kami papalayo sa pampang. Nagpalutang kami sa bahagi ng dagat na hindi na namin abot ang buhangin. Pinanood namin ang mga kaklase naming pinapasikatan ni Victor. Wala pa sa kalahati ang bilang ng mga dumalo.Yung mayayaman lang talaga.

“Mamaya, hindi na kita masosolo,” sabi ko. “Enjoy ka sa mga friends mo ha.”

“Friends mo na rin naman sila,” sabi ni Tofer.

“Alam ko,” sabi ko. “Pero mas friends mo sila. Kaya enjoy ka lang. Lagi naman tayong magkasama. Sasamahan lang kita ngayon.”

“Talaga?” tanong ni Tofer. At naramdaman ko ang kamay niya sa harap ng shorts ko.

“Huy,” sabi ko.

“Pahawak lang,” sabi ni Tofer. “Hanggang hawakan na nga lang tayo, eh.”

“Pilyo mo,” sabi ko at sumampa ako sa likod ni Tofer.

“Huy, baka makita nila tayo,” tumawa si Tofer.

“Kunwari naglulunuran tayo,” sabi ko. “Minsan lang to.”

At nakipaglaro si Tofer sa akin. Maraming talsik ng tubig at tuwing lulubog kami, may panakaw kaming halik.

Maadilim na nang umahon kami.

MABAIT naman ang mga kaklase namin. Nagbibigay sila ng ngiting makangiti lang para hindi ako mailang. Nagbalik naman ako ng mga ngiti, pero hindi ako nailing. Hindi ako nilayuan ni Tofer. At may kung ano sa mga pagbangga-bangga ng kamay ni Tofer sa kamay ko. Sa paminsang paghawak niya sa hintuturo ko, na pupunta sa mas maraming daliri bago ko bawiin dahil papalapit na si Victor, may dalang pulang baso ng alak.

Nag-inuman kami sa paligid ng apoy. Nakatabi pa rin sa akin si Tofer. Ang mga ngiti ng mga tropa ni Tofer ay nagkaroon na ng kasamang kuwento. Isa-isa. Dala-dalawa. Madalas, nakikinig lang ako. sumasagot kapag tinatanong. Hindi nila pinaramdam na iba ako.

Nang marami-rami na ang aming nainom, napansin ko ang mga tingin ni Victor. Iba na ang tingin niya. Laging nasa aking kamay. Nagbabantay. Napansin yata niya ang madalas na pagbawi ko sa pagpatong ni Tofer sa aking kamay.

“Let’s call it a night,” sabi ni Victor. “Same sleeping arrangement ha! Since bago ka Jeio, siksik ka na lang sa amin ni Tofer sa kama?”

“Sige lang,” sabi ko.

“Pero mauna ka na,” sabi ni Tofer. “Gusto ko pang tumambay dito sa beach.”

“Okay,” sabi ni Victor. “Let’s go Jeio. Let’s get to know each other better.”

“No!” sabi ni Tofer. “Jeio is staying with me.”

Hindi gusto ni Victor ang narinig niya, pero kita sa mukha niya ang pagtanggap.

NILAKAD namin ang dilim na nililiwanagan ng kapirasong buwan. Ang sarap sa paa ng buhangin. At sa kamay ng kamay ni Tofer. Wala ng ibang tao hanggang sa makarating kami sa isang lumang resort na mukhang iniwan na at pinabayaan. Sa lumang hagdan nitong natatakpan na rin ng buhangin, naupo kami.

“Senior High School na tayo sa pasukan,” sabi ko. “Tapos ga-graduate na tayo.”

“Siguro naman, pag nasa Maynila na tayo, hindi na tayo magtatago,” sabi ni Tofer.

“Wag lang dito,” sabi ko. “Delikado ka. Takot din ako.”

“Gets ko naman” sabi ko. “Pero dahil mukhang walang tao. Hindi na tayo kailangang magtago.”

Hindi na ako tumanggi at sinalubong ko na ang mga halik ni Tofer. Lasa ko pa ang alak sa kanyang bibig. Ang init ng kanyang mga singhal. Ngunit mas nakakapaso ang kanyang kamay sa aking binti, hita, sa aking pwet, papasok sa loob ng aking sando para haplusin ang aking likod.

“Tayo!” sigaw ng isang lalaki.

Napatigil kami ni Tofer sa ginagawa namin. Pinagpag namin ang mga buhangin sa shorts namin at tumayo.

“Bakit po?” tanong ni Tofer na tulad ko, hindi pa rin maaninagan ang mukha sa likod ng liwanag ng flashlghts.

Hinagis ng lalaki ang hawak niyang liwanag at unti-unti, luminaw ang mukha niya.

“Kayo ba?” tanong ni Victor.

“Sorry, Victor,” sabi ko.

Tumingin lang sa akin si Victor. May sama ng loob ang kanyang pagtitiim-bagang.

“Ako ang nagsabi kay Tofer na huwag ipaalam, kasi baka…”

Hindi ko na natapos ang sasabihin ko. Tumama na ang kamao si Victor sa mukha ni Tofer.

Natumba si Tofer. Agad akong humarang bago pa makasugod ulit si Victor.

“Umuwi na kayo,” sabi ni Victor.

11

“AALIS ba talaga tayo?” tanong ko kay Tofer matapos niyang ilagay sa likuran ng kotse ang mga gamit namin.

“Nandyan na naman si Lemuel, siya na bahala kay Misty,” sabi ni Tofer.

“Hindi yun ang ibig kong sabihin,” sabi ko. “Kausapin mo naman muna si Victor. Kaibigan mo yun, best friend mo yun.”

Binuksan ni Tofer ang pinto para pumasok na ako sa kotse.

Tinitigan ko lang si Tofer.

“If he doesn’t like me for who I am, then there is no one to like,” sabi ni Tofer. “Mali siya na kinaibigan ako. at hindi ko ipipilit ang sarili ko.”

“Kausapin mo please.”

TInitigan lang ako ni Tofer.

“Ito yun ayaw ko, Tofer,” sabi ko. “Yung may mga taong mawawala sa iyo, mahahalagang tao, dahil sa akin.”

“Ikaw ang pinakamahalaga sa buhay ko,” sabi ni Tofer.

“Walang labanan ng pahalagahan dito,” sabi ko. “Best friend mo yun. Hindi yun ballpen. Hindi yun pwede basta-basta mawawala.”

“Hindi ba tayo aalis hangga’t hindi ko kinakausap si Victor?” tanong ni Tofer.

Ngumiti ako.

“Okay,” sabi ni Tofer.

“Hihintayin na lang kita dito,” sabi ko. “Thank you.”

NAGSIMULA na akong mag-alala nang naging makulimlim na ang mabituing langit kaya’t pumasok muli ako sa beach house nina Victor. Nadaanan ko pa ang mga kaklase kong nag-iinuman pa rin sa salas. May mga naghahalikan na rin, may mga tulog na. Wala sa paligid sina Victor at Tofer.

Lumabas ako sa kabilang pinto, tinanaw ko ang beach. Wala na ang bonfire. May ilan pa ring nakaupo at umiinom sa baybay. Wala doon sina Victor at Tofer.

Hindi sinasagot ni Tofer ang mga messages ko.

“Looking for Tofer?” tanong ni Misty pagkabitiw ng halik kay Lemuel. “Uptairs. Pili ka na lang ng bedroom doon.”

Umakyat ako na hindi ko alam kung bakit may kaba sa pagkakasabi ni Misty.

Nagulat ako pagkabukas ko ng unang pinto. Wala sila doon.

Binuksan ko ang ikalawang pinto. Wala pa rin.

Ang ikatlong pinto ang hiniling kong sana ay hindi ko na lang binuksan. Sana ay hinintay ko na lang na maayos kung anong hindi nila matanggap sa isa’t-isa.

Nakahiga sa kama si Tofer, ang mga binti, nakaladlad sa paanan ng kama. Nakapatong sa kanya si Victor. Magkalapat ang kanilang mga labi.

Literal pala ang pakiramdam na nawalan ng lakas. Nanlambot ang katawan ko at napasandal ako sa pintuan. Ambilis ng tibok ng puso kong parang gustong kumawala sa pabigat nang pabigat kong dibdib.

“Tofer,” mahina ang pagkakasabi ko.

Itinulak ni Tofer si Victor. Napatayo si Victor, tumingin sa akin bago lumabas.

Napaupo si Tofer.

“Ang gusto ko lang, wag kang mawalan ng bestfriend,” sabi ko. “Kausapin mo lang…”

“Kinakausap ko lang si Victor, Jeio…”

“Paano mo siya makakausap, puno ng bibig niya ang bibig mo,” sabi ko. “May relasyon ba kayo?”

“Wala.”

“Naghahalikan kayo eh,” sabi ko. “Kung hindi ako dumating, ano pa? Dahil ba ayaw ko pa? Tofer ano?”

“Walang ganun, Jeio,” sabi ni Tofer.

“Eh anong meron, bakit kayo naghahalikan?” tanong ko.

“Umamin si Victor na mahal niya ako,” sabi ni Tofer.

“Ano?” gulat ko. “Kaya mo siya hinalikan dahil mahal ka niya?”

“Siya lang ang humalik sa akin,” sabi ni Tofer. “Alam mo kung dumating ka nang mas maaga-aga. Nakita mong nag-aaway muna kami. Sinasabi niyang ang tagal na niya akong hinihintay. Na nakahanda na siya sa akin, kung bigla akong bumigay. Tapos nag-sorry ako at manhid ako sa kanya, kase kung naramdaman ko na may gusto siya, sinabihan ko na siya noon pa, na hindi kami pwede. Tapos iyon, sabi niya, pwede pa rin ngayon. Sabi ko hindi puwede. Kasi mahal na nga kita, Jeio. Tapos hinalikan niya ako. Hindi ako nakapalag kasi natulak niya ako at nadaganan sa kama. Hindi na rin ako lumaban kasi gusto kong maramdaman niyang wala akong ibabalik sa kanya. Kasi lahat ng sa akin, para sa’yo na Jeio. Maniwala ka sa akin.”

Nakatitig lang ako sa kanya.

“Ikaw pa rin, ikaw pa rin palagi,” sabi ni Tofer.

Unti-unting bumagal ang paghinga ko.

Iniangat ni Tofer ang mga braso niya, niyayaya akong lumapit sa kanya.

Bumalik ang lakas ko. hinawakan ko ang dalawang kamay na iniabot niya sa akin. Ngunit hindi sapat ang kababalik ko lang na lakas sa kanyang paghila. Ako naman ang naapatong sa kanya. Agad niya akong iniikot para madaganan niya. Inilapit ang mukha sa akin.

“Ikaw kasi, pinaakayat mo pa ako, eh,” sabi niya.

“Eh ayoko ngang may mawalang mahalaga sa iyo?” sabi ko.

“Eh paano ngayon yan, muntik na niya akong pagsamantalahan,” sabi ni Tofer.

“Eh mawala na lang siya,” sabi ko. “Akin ka lang.”

“Talaga,” sabi ni Tofer. “Gusto mo iyo lang ako?”

“Puwede ba?” kinabahan ako sa tanong ni Tofer.

“Oo naman,” sabi ni Tofer. “Basta ako lang ha.”

Lumapit ang bibig ni Tofer sa akin.

“Teka,” sabi ko at pinunasan ko ang bibig niya. “Basang-basa pa. Gaano mo ba siya katagal na hinayaang laplapin tong bibig mo.”

“Hindi ko na alam,” sabi ni Tofer.

“Basang-basa,” sabi ko.

“Kasi nga, hindi ko naman pinapasok,” sabi ni Tofer na ngumiti at inilapit nan ang tuluyan ang mga labi niya sa labi ko.

“MAHIHIYA ang lumang sinulid ni Lola sa karupukan mo,” sabi ni Kuya Virgie habang pinapanood si Lola na nagsusulsi ng lumang kurtina. “Nakipag-MOMOL na ang jowa sa iba, pinatwad agad. At hinalikan agad. E di nalasahan mo rin ang laway nung Victor na yun?”

“Pinunasan naman daw niya,” sabi ni Ate Romeo. “Ehhayaan mo na. mas okay nay an, kesa masaktan sa wala itong si bunso. Minsan, mas madaling magpatawad agad, kesa magkimkim pa ng kay tagal, tapos patatawarin din naman. Aksaya ng oras.”

“Eh kapata-patawad naman ba talaga?” tanong ni Kuya Virgie.

“Mas gusto kong maniwala sa kanya,” sabi ko. “Hindi pa naman nagsinungaling sa akin si Tofer.”

“E di good,” sabi ni Ate Romeo.

“Kilig na kilig ang pota oh,” sabi ni Kuya Virgie. “Feel na feel ang korona. Runner up lang ang bestfriend.”

“Halata ba?” tanong ko. “Ang sarap pala mahalin, Kuya, Ate.”

NAMISS namin ang eskwelahan. Matapos ang bakasyon, nakatapak na muli kami sa St. Michael Academy. Hinintay ko si Tofer ayusin ang mga gamit niya pagkababa ng kotse, bago kami sabay na maglakad papunta sa quadrangle. Senior High na kami.

Mas dumarami ang mga estudyante papasok sa quadrangle. Mas nadidikit sa akin si Tofer at hindi maiwasan, nagigitgit ang likod ng kamay niya sa kamay ko. May paminsang sumusukbit ang daliri siya sa akin. Hindi ko pinansin. Hanggang sa ang pagbangga ay nanatiling nakadikit sa kamay ko. nangiti lang ako. Ngumiti rin si Tofer at nakita niya iyong sign. Iniikot niya ang kamay at hinawak sa kamay ko.

Hinawakan ko rin ang kamay niya. Mahigpit. Tapos ay binitawan ko, marahang binitiw ang kamay ko para sumunod siya.

“Ayaw mo?” tanong ni Tofer.

“Andaming tao,” sabi ko. “Baka may makakita.”

“And…” tumaas ang isa niyang kilay.

“Huwag muna nating ipakita sa kanila,” sabi ko. “Okay lang naman na yung atin, ating lang muna di’ba?”

Ngumiti si Tofer.

“Salamat,” sabi ko.

“Wait,” sabi ni Tofer na nagpatigil sa akin.

Inaya niya akong maupo sa isa sa mga benches sa quadrangle bago may kuhain sa bag. Inabot ni Tofer sa akin ang isang pares ng silicon na may dalawang pulagadang taas, padulas.

“Ano ’to?” tanong ko.

Hinubad ni Tofer ang sapatos ko. isinuksok ang silicon, tapos isinuot sa paa ko. Ganoon din ang ginawa niya sa kabilang sapatos.

“Tayo,” utos ni Tofer na sinunod ko naman. “Kita mo na, magsingtangkad na tayo.”

“Mas matangkad pa nga yata ako sayo,” pansin ko. Ang dating 5’8“ kong height naging, 5’10“ na.

“Babagsak din yan mamaya,” sabi ni Tofer. “Kung hindi, humukot ka na lang.”

“YOU look taller, ah,” sabi ni Misty pagdating sa classroom. “I thought nagpapatuli ang guys before highschool, not before senior highschool.”

Sa tabi na ni Tofer ako umupo. Sa dating inuupuan ni Victor.

Nagtawanan ang mga kaklase namin. Nakitawa ang mga barkada ni Tofer. Tumawa rin ako. Hindi nila alam ang nangyari sa kwarto ni Victor. Pero ang alam nila, kaibigan na nila ako.

Hinintay kong dumating si Victor dahil may nakaupo na rin sa upuan sa kabila ni Tofer. May nakaupo na rin sa kabila ko.

Dumating ang unang teacher namin. Inisa-isang tinawag ang attendance. Hindi tinawag ang pangalan ni Victor. nagtakatinginan kami ni Tofer. Hindi naman pwedeng malipat ng section si Victor, pasok din siya sa top ten.

“Nagpaalam ba sa’yo si Victor?” tanong ko kay Tofer.

“Wala naman siyang nabanggit,” sabi ni Tofer. “Last time we talked was when you saw him kissing me.”

“Pareahas na tayo,” sabi ko. “Wala na akong Dennis, wala ka ng Victor.”

“Mahalaga pa ba ’yon?” sabi ni Tofer na umakbay sa akin. “Meron naman tayong isa’t-isa.”

Pinatayo na kami ng teacher namin para ayusin ang seating arrangement. By height. Inayos ko na ang tindig ko para halos magsingtangkad kami ni Tofer.

Tagumpay naman kami. Magkasunod kami sa pila, at nang pinaupo, sa likuranna rin ako, sa tabi niya, sa linya ng matatangkad sa klase.

Nakaupo na kaming lahat nang may pumasok pang isang lalaki. Matangkad din.

“Okay, introduce yourself, please,” sabi ng teacher namin.

“Goodmorning,” sabi ng lalaking may kung ano sa itsura na nagpangiti sa akin. “I am Jan Christopher Wright. I’m half American, pero purong Pinoy, from my Mom. I just transferred here from Manila, since my Dad bought a resort here as his retirement home. So there, hi classmates.”

Nanatiling nakangiti sa akin si Jan Christopher.

“Sara mo yang bibig mo,” utos ni Tofer sa akin.

Hindi ko napansin na nakanganga pala ang pagkakangiti ko.

“Hindi naman ah,” sabi ko. “Nakangiti lang.”

“May dapat na ba ang pagselosan?” tanong ni Tofer.

“Jan, Christopher, how do you want to be called?” Tanong ng teacher namin. “Chris? Topher?”

“May Tofer na po,” sabi ni Tofer.

“Okay, we have two chirstophers, so don’t take Topher,” sabi ng teacher namin. “May topher na sa class.”

“At sa buhay ni Jeio,” bulong ni Tofer sa akin na may kaunting pagkaseryoso.

“Usually they call me JC, but my closest friend call me Kristof, I respond to both names,” sabi ng bago naming kaklase.

“Then, we’ll call him Kristof,” sabi ng teacher. “And for more conflict, magtabi na kayo. Kristoffand Tofer, easy to memorize for me. Between Tofer and you… Guilermo. Okay.

Nagkatitigan kami ni Tofer. Hindi pa rin kami magkatabi, at may mamamagitan na sa amin.

12

“MAY itusra yung Kristoff, ano?” sabi ni Tofer habang nagmamaneho papunta sa bahay namin. Mabilis natapos ang klase namin dahil unang araw pa lang naman. Pero parang mas nagmamadali pa si Tofer kesa sa mga bago naming teachers.

“Okay lang,” sabi ko.

“Okay lang…” may pagdududa sa tono ni Tofer.

“Bakit?” tiningnan ko si Tofer. “Pogi ba siya sa’yo?”

“Okay lang,” sabi ni Tofer.

Natahimik kami at bumalik ang titig ni Tofer sa kalsada.

“Gusto mo ba siya?” basag ko sa katahimikan.

“Hala bakit ako?” napahinto ang sasakyan at humarap sa akin si Tofer.

“Bakit ka gulat na gulat?” sinabayan ko ang gulat niya.

“Ang galing mo rin ano? Paano mo nagawa yun? Ikaw ang tinatanong ko kung naga-gwapuhan ka, kung bakit napanganga ka nung pumasok siya sa pinto, tapos ako ang tatanungin mo kung gusto ko siya?”

Hindi ako nakapagsalita. Buong araw naman kaming magkasama ni Tofer, pero hindi ko naman naramdaman na may ganito siyang iniisip.

“Hindi nga ako naga-gwapuhan,” sagot ko. “Sabi ko okay lang. Tapos ang usapan. Ikaw ang ayaw tanggapin na okay lang yung bago nating classmate. Kaya akala ko, ikaw ang may gusto sa kanya. At kung naga-gwapuhan ka sa kanya, e di magwapuhan ka. Hindi ko naman issue. Hindi naman ako napapangitan sa sarili ko para ikumpara ang itusra ko sa iba. Alam mong mas marami akong dapat isipin kesa dyan.”

“Yun na namang binayad nyo sa miscellaneous fees,” sabi ni Tofer. “Sabi na kasing ako na lang ang magbabayad, hindi na ninyo kailangang umutang sa bumbay. Anlaki ng tubo.”

“Okay na yun. Si tatay na bahala dun. Sana.”

“O ano pa?”

“Ikaw.”

“Ano ako?” gulat ni Tofer.

“Syempre, mahal kita,” sabi ko. “Lagi kitang iniisip.”

“PANGIT ba ako?” tanong ko kay Ate Romeo na naglalagay na hindi mapakali sa paglalagay ng wax sa buhok niya, ilang beses na niyang pinalitan ang ayos.

“May jowa ka na,” sabi ni Ate. “Wag ka nang ma-insecure.”

“Naiinsecure lang naman ang mga may jowa, kapag may dumarating na kumpetisyon,” sabi ni Kuya Virgie habang naglalagay ng kyutiks sa paa.

“May bago kasi kaming kaklase,” sabi ko. “Pilit tinatanong ni Tofer kung gwapo ba. Ang kulit.”

“Gwapo ba?” tanong ni Kuya.

“Okay lang,” sabi ko.

“Nyeta ka, ang landi ng ngiti mo,” pansin ni Kuya. “Mukhang mas bongga sa okay lang. Sige, describe mo in five sentences.”

“Bakit?” tanong ko.

“Describe na lang,” sabi ni Ate na nakatingin pa rin sa salamin.

“Matangkad,” sabi ko. “Pero hindi payat na matangkad, matangkad talaga kasi, medyo malapad siya, pero hindi mataba ha.

“Matangos ang ilong, kasi nga may dugong amerikano.

“Maputi syempre, pero yung mukha niya, pampinoy pa rin, yung pagkabilog ng mata, mapungay, malalim, mahaba ang pilikmata, pero nung ngumiti, kuya, parang artista. Para siyang galing sa TV, tapos lumabas, dumeretso sa classroom namin.”

“Jeio naman, kinukwento mo pa lang, nagwe-wet na ako,” sabi ni Kuya.

“Kaya nga, nagwapuhan sa kanya si Tofer,” sabi ko.

“Ikaw ang nagwapuhan, gaga,” sabi ni Ate. “Huwag ka ngang tanga-tangahan. Mahal ka ni Tofer. Alam nun kilos mo. At titig mo pa lang doon sa bago mong kaklase, alam naniyang may kumpetisyon na siya. alam na niyang yan ang nakikita mo sa bagong dating. Arte kang ikaw ang insecure, eh mukhang si Tofer ang binigyan mo ng dahilan para kabahan.”

“GWAPO si Kristof,” sabi ko kay Tofer pagkasundo niya sa akin kinabukasan.

“Sabi ko eh, sabi ko na! Nagwapuhan ka sa kanya eh,” hinampas ni Tofer ang manibela ng kotse.

Natawa ako.

“Anong nakakatawa?” tanong ni Tofer.

“Buti, sinabi ko sayong harapan ano,” sabi ko. “Kung na-PM ko sa’yo, ano irereply mo sa akin, sinuntok ko ang manibela, Jeio. Ang sakit. Bakit mo ako ginaganito?”

“Happy ka?” seryoso si Tofer.

“Oo,” sabi ko. “Kasi gwapo si Kristoff, pero mas gwapo yung katabi ko ngayon.”

Nakita ang ngiting pinigilan ni Tofer habang sandaling tumingin sa akin sa gilid at biglang inalis.

“Bolero,” sabi ni Tofer. “Nabuking ka lang eh. Crush mo ’no?”

“Sabi ko, gwapo lang,” sabi ko. “Sa tingin mo ba ka-crush-crush yung si Kristoff?”

“Okay lang,” sabi ni Tofer.

“So crush mo?” tanong ko.

“Hala?!” gulat ni Tofer. “Paanong sa akin na naman napunta ang tanong? Ang daya mo.”

“NAG-E-EXTRACURICULARS ka ba, Guilermo?” tanong ni Kristoff sa akin habang hinihintay ang teacher sa unang klase namin. Kailangan pa rin kasi naming maghiwalay ni Tofer pagdating sa classroom. Nasa pagitan pa rin namin si Kritof.

“May mga clubs naman na pwedeng salihan,” sabi ni Tofer sa kabilang upuan.

“Uy, clubs,” sabi ni Kristoff. “May mga clubs ako sa Junior High School ko. Glee club, Science club at swimming team din ako. Meron ba dito? Baka kasi hindi ko ma-maintain ang katawan ko kapag natigil ako sa paglangoy.”

“Talaga, mukhang wala namang ime-maintain,” sabi ni Tofer.

“Yabang naman, wait, look,” sabi ni at tinanggal ang polo.

Maganda nga ang mga cuts sa braso ni Kristoff. Maganda ang malapad na balikat. Prominente ang collar bone na uumbok pagbaba pa, pagdating sa dibdib.

Hindi ko sinasadyang mapalunok, na napansin yata ni Tofer.

“Ang init ngayon, no,” sabi ni Tofer at tinanggal din ang kanyang polo. Nangiti ako. Hindi nagpatalo ang katawan ni Tofer ko. At naalala ko kung paano ko hawakan ang bawat bahaging iniyayabang niya. lalo pa ng iniangat niya ang braso, f-in-lex at itinuro ang pinto. “Si Ma’am na ba yang papasok? Ay hindi.”

Natawa rin si Kristoff sa pagpapakita ni Tofer ng biceps.

“Ang init nga,” sabi ni Kristoff. “Ikaw ba Guilermo, hindi naiinitan.”

“Hindi, ang hangin nga oh,” sabi ko na natawa rin. “Atsaka Jeio na lang. Wag nang Guilermo.”

“Okay Jeio,” sabi ni Kristof.

“JEIO na lang?” sabi ni Tofer na hindi na naman maipinta ang mukha habang tinatanggal ang mga pickles sa burger. “Ano yun? Close na kayo? Second day?”

“Ang haba ng Guilermo,” sabi ko. “Sino pa ba ang tumatawag sa akin nun sa class?”

Kinuha ko ang burger pagkaabot niya at kinagat.

“Thank you,” sabi kong nakangiti habang ngumunguya.

“Thank you,” sabi ni Tofer na nang-aasar.

“Ang kyut naman ng Tofer ko, nagseselos,” sabi ko.

“Sige lang, pagselosen mo pa ako,” sabi ni Tofer. “Pag nasolo kita, mararamdaman mo ang galit ko.”

“NA-PICTURE-AN mo ba yung nakasulat sa board kanina?” tanong ni Kristoff sa akin pagbalik sa klase pagkatapos ng recess. “Malabo kasi yung sa akin.”

“Ah oo, wait,” sabi ko.

“Viber na lang,” sabi ni Kristof.

May iniabot na papel si Tofer kay Kristoff. Nakasulat ang pangalan ko, Jeio Hernandez, at ang number ko.

“Number nya at FB,” sabi ni Tofer. “Para hindi ka na para-paraan.”

“Thanks Man,” sabi ni Kristof.

“IKAW ang nagbigay ng number ko sa kanya,” sabi ko kay Tofer habang siya nagmamaneho, ako, sinasagot ang mga messages ni Kristoff sa akin tungkol sa assignment kanina.

“Kasi ibibigay mo rin naman sa kanya di’ba?” sabi ni Tofer. “Tulad ng pagbibigay mo ng Jeio. Jeio na lang. Close na kayo di’ba?”

Hindi na ako nagsalita at ibinaba ko na ang telepono ko.

“Hindi ka makapagsalita, kasi bibigay mo nga,” sabi ni Tofer.

“Tofer, kung hindi ka ba nagseselos, issue ba na ibibigay ko ang number ko sa kalase natin?” tanong ko.

“Hindi,” sabi ni Tofer. “Pero nagseselos na nga ako, kinakausap mo pa rin. Tayo na nga ang magkasama, ka-text mo pa. ano bang gusto mong patunayan, na kaya mong pagsabayin kaming dalawa?”

Natahimik ako. Ang sama ko nga na hindi ko napansin na pinagbabaga ko pa ang selos niya.

“Sorry,” sabi ko. “Akala ko, nagiging mabuti lang ako sa bago nating kaklase…”

Hindi sumagot si Tofer.

“Nasasaktan na pala kita,” sabi ko. hinawakan ko ang hita ni Tofer habang nagmamaneho.

Hindi siya nagsalita.

Pinisil ko ang hita niya.

“Ano ba, masakit,” sabi ni Tofer.

“Masakit yun?” sabi ko. “Laki-laki ng hita mo, ang hina-hina ng pisil eh.”

“Taas mo pa kasi, saka mo pisilin,” sabi ni Tofer.

Pinalo ko si Tofer.

“Bastos.”

“Ayaw mo?” sabi ni Tofer. “May kasalanan ka.”

“Baka mabangga tayo,” sabi ko.

“INSENSITIVE ako, Tofer,” sabi ko habang nakasandal sa hubad na katawan ni Tofer, sa gilid ng swimming pool. “Pero wala kang dahil para ma-insecure kay Kristof.”

“Hindi ako nai-insecure doon, no,” sabi ni Tofer na patuloy ang paghimas sa tiyan ko habang nakayakap sa akin sa ilalim ng tubig.

“O sige, selos,” sabi ko at inilapit ko lalo ang ulo ko ulo niya.

Hinalikan niya ang batok ko.

“Cute naman na nagseselos ka, at inaaway mo ako,” sabi ko. “Pero natatakot ako kapag nag-away talaga tayo… ayokong makita kang galit… at ako ang dahilan.”

“Don’t worry, hindi kita sasabihang layuan mo si Kristoff,” sabi ni Tofer. “I maybe be over reacting. But I will take your word for it. Hindi na ako mai-insecure. Hindi na ako magseselos. Sorry, kinuwestyon ko ang nararamdaman mo sa akin.”

Iniikot ako ni Tofer para humarap sa kanya.

“Pero galit na galit pa rin ako sa’yo,” sabi ni Tofer.

Nanlaki ang mga mata ko sa naramdaman ko sa harap ko. Gumalaw pa si Tofer pa-side-to-side at sumangga-sangga ang tigas niya sa harapan kong gusto ring lumaban.

“Galit na galit ka nga,” sabi ko.

“Nasa Manila sina Mama at Papa,” sabi ni Tofer. “Sa Monday pa ang balik.”

“Two days, tayo lang dito?” ngumiti ako.

Nakita ko ang tuwa sa mata ni Tofer nang sumisid ako. Nakita ko ang katawan niya. Makinis, nagkaka-muscles na rin sa mga tamang lugar. Ang kanyang abs na namumuo na rin. Hanggang makaharap ko ang pinagmamalaki niyang galit.

Sumisid pa ako nang mas malalim at pumalilaim sa pagitan ng mga hita niya at lumangoy palayo.

Umahon ako sa kabilang side ng pool. Nilingon ako ni Tofer, nakangiti.

“Paasa,” sabi niya.

Pagkatapos magtuyo, pumunta kami sa kusina, tapis lang ang twalya sa mga trunks namin. May apat na burger na doon, nakalatag ang mg fries. Isang pitsel ng softdrinks. Inihanda na ng mga kasambahay nila.

Dala namin ang pagkain papunta sa kwarto, inilagay sa mesa sa tapat na TV.

Nang wala na akong dala, kinuha ako ni Tofer at inihagis sa kama. Madali niyang nagawa dahil nawala rin ako sa balanase. Pagkahiga ko, pumatong si Tofer sa akin. Tinanggal niya ang mga tuwalya namin sa bewang at inihagis sa sahig.

“I love you, Eio,” sabi ni Tofer.

“I love you, too,” sabi ko.

“Patunayan mo nga,” sabi ni Tofer.

“Gago ka talaga,” sabi ko at tinulak ko siya. Napahiga siya sa kama kahit hindi naman ganun kalakas ang pagkakatulak ko.

“Ouch, you hurt me, ouch,” sabi ni Tofer na humawak sa dibdib niyang pinagtulakan ko.

“Sorry,” sabi ko.

Tumagilid ako. Umangat si Tofer at hinila ang kamay ko. Ako naman ang napadapa sa kanya.

“Gusto yung tinawag mo akong Eio,” sabi ko.

“Eio kasi yung mga close mo, Jeio tawag sayo, dapat ako pinaka-close, kaya Eio,” sabi ni Tofer.

“At eiong-iyo lang ako,” sabi ko habay halik na mabilis. “Eh ikaw, anong tatawag ko sa’yo? Tof? Tof-tof?”

“Pwede,” sabi ni Tofer. “Tof naman ako eh.”

“Oo na, ikaw na ang mas tough sa atin,” sabi ko.

“Hindi yun,” sabi ni Tofer. Tapos ay umupo na kami at binuksan niya ang TV niya.

“Ano yan?” sabi ko nang makita ang mga hubad na tao sa malaking screen ng TV nya. “Ikaw, kung anu-ano pinapanood mo ha.”

“Wait, sorry,” sabi ni Tofer at mabilis na inilipat ang screening TV bago ibaba ang remote. “Pinapanood ko lang naman, pero ikaw pa rin ang iniisip ko.”

“Gusto mo na ba?” tanong ko.

“Gustung gusto,” sabi ni Tofer. “Ikaw? Gusto mo na ba?”

“Hindi ko alam eh,” sabi ko. “Hindi ko alam ang gagawin.”

Kinuha ulit ni Tofer ang remote at ibinalik sa kanina ang screen. Pinanood namin. Matapos ang kwentuhan ng dalawang lalaki sa TV naghalikan sila. Nagpalitan din kami ng halik ni Tofer.

13

“GINAWA ninyo lahat?” bulong ni Kuya Virgie habang nagtutusok ng isaw sa stick.

“Kailangan ba tuwing nagbabasta ng paninda, may kuwentuhan?” tanong ni Lola.

“Lola, ganun talaga, si Kim Chiu nga dati, laging pinaghuhugas ng pinggan para lang makapagpayo sa kausap niya,” sabi ni Kuya bago bumalik sa akin. “Bilis, ikuwento. Wag yung ganda ng kwarto at lambot ng kama ang i-describe mo. Matigas ba? Malaki ba?”

“Weird lang kasi ginaya lang namin yung pinapanood namin, pero hindi namin natapos yung palabas, natapos na kami,” sabi ko.

“Ano na lang ang link?” tanong ni Kuya.

“Basta,” sabi ko.

“Basta?” tinaasan ako ng kilay ni Kuya. “Pero nag condom ba kayo?”

“Wala kami nun eh,” sabi ko.

“Bumili na kayo,” sabi ni Kuya. “Ginagawa na ninyo yan, dapat gawin ninyo na may proteksyon. Wag kang tanga. Masarap yan, pero hindi yan natatapos pag nilabasan na kayo.”

“Oo kuya, nagyakap pa kami pagkatapos namin,” sabi ko at naalala ang pagdidikit ng pawisan naming katawan. Ang mga titig na may kasabay na impit na ungol. Ang mga nakangiting paghahabol ng hininga. Ang bawat haplos, kapit at mahigpit na yakap. Ang pagluwag noon, at pagbaba ko sa kanyang dibdib para doon pawiin ang masarap na pagod.

“May pa-flashback bang nagaganap?” nakatitig sa akin si kuya. “Ang sinasabi ko kasi, hindi lang yang ala-ala ng sex, pati yung pwedeng sakit na makuha ninyo pag hindi kayo protektado. Hindi mo namang gusto na ang ilang minutong saya ninyo, may habambuhay na marka.”

“Parang habambuhay ko, handa na ako kay Tofer,” sabi ko. “Kuya, nung naligo kami nang sabay, yung mga halik niya, kaya kong gawin namin araw-araw. sana noon pa namin ito ginawa.”

“In love na in love na talaga sya o,” sabi ni Kuya. “Sakit kasi ang tinutukoy ko. HIV, AIDS, hindi pa kasama yung nagagamot naman pero mahal na gamutan. Kaya magcondom kayo sa susunod.”

“Pero kami lang namang dalawa ang nagse-sex, wala namang iba,” sabi ko.

“Sinabi na rin ng maraming bakla nagmahalan,” sabi ni Kuya.

Kinabahan ako. Pwede kayang may iba pang gawan si Tofer ng ginawa namin?

“P-IN-LANO mo yung nangyari sa atin nung nakaraan ano?” sabi ko kay Tofer habang nasa tambakan kami hinihintay ang mga makakalaban namin ng tong-its. Dito kami habang ang ibang mga estudyante ay nasa quadrangle, naghihintay ng flag ceremony.

“Oo naman,” sabi ni Tofer. “Ang tagal ko na kayang sabik sa’yo.”

Wala akong naibalik na tanong.

“Ayaw mo ba?” tanong ni Tofer. “Parang dapat i-level up na natin yung mga halik-halik lang, yakap-yakap, tapos hawak-hawak. Alam mo yun, matagal na rin naman tayo.”

“Gusto ko, Tof, gustong-gusto,” sabi ko. “Kaya lang, hindi tayo nag-condom.”

Napatigil si Tofer.

“Bakit natin kailangan?” tanong ni Tofer. “Mayroon ka bang iba?”

“Wala, at first ko yun.”

“First time ko rin. At wala na akong planong ibang first time. Tayo lang.”

“Pero sabi ni Kuya…”

Natawa si Tofer kaya’t di ko na natapos.

“Kinuwento mo kay Kuya?”

“In-assume nya lang, kasi nga nag-overnight ako sa inyo,” paliwanag ko. “Pero nakuwento ko na rin, pero hindi naman lahat.”

“Sige, magiging honest ako sa’yo, at sana maging honest ka rin sa akin,” sabi ni Tofer.

“Honest saan? May iba ka ba?”

“Magiging honest ako, pag may iba na, at kakailanganin na nating magcondom.”

“Gago ka, pag nagkaroon ka na ng iba, kayo na lang ang gumamit ng condom ninyo. Layuan mo na ako.”

“Ay, possessive ang Eio ko,” sabi ni Tofer at niyakap ako, bago halikan. Nagbitiw lang kami ng tumugtog ang pambansang awit.

“KRISTOF, pakialis ang siko,” sabi ni Tofer sa nasa pagitan namin habang nagkaklase.

“Siko?” tanong ni Kristoff. “Nasasagi ba kita?”

“Si Jeio, nasa arm chair niya ang siko mo,” sabi ni Tofer.

“Hindi naman niya issue,” sabi ni Kristof.

Tumingin sa akin si Tofer.

“Pakialis please,” sabi ko kay Kristoff at inalis niya ang braso niyang may tumutubo nang maninipis na balahibo.

Inalis naman ni Kristoff ang siko niya pero naging sarkastiko pa. “Gusto mo ba, palit na rin tayo ng upuan?”

“Why not?” sabi ni Tofer.

Pagtalikod ng teacher, tumayo silang dalawa at nagpalit ng upuan. At inilagay ni Tofer ang siko niya sa armchair ko. Nakit ko ang tinign ni Kristof.

“Okay people at the back, your turn, count off, one-two, one-two,” utos ng teacher na sinunod naman namin. “Now go here in front. The ones, be on my right. The twos, come here to my left. Now here is a concept, and I want you to create a mind map for it…”

Tuluy-tuloy sa pagbibigay ng instructions ang teacher namin nang mapansin kong sa akin nakatingin si Tofer. Hindi rin siya maka focus.

Kaya’t gumawa ako ng puso sa dalawang daliri ko, tinapat sa puso ko at pasimpleng itinuro kay Tofer.

Kuunot ang noo ni Tofer at nabasa ko sa bibig niya, “ano yan?”

“I love you,” sabi kong walang nakarinig, nakita lang ni Tofer at napangiti na siya.

Ginaya ni Tofer ang ginawa ko at nagsabing I love you too. Ang landi namin, at kinilig ako.

NAUNANG magpresent sina Tofer at pinabalik na sila sa upuan. Sumunod kami. Ang bawat salitang susulat ko ay dinuduktungan ni Kristoff. Magaganda naman ang mga salitang naidadamay niya sa akin. Hanggang sa isang sanga, halos kaming dalawa lang ang nagpalawak ng concept. Magaling naman pala itong si Kristof, pero hindi yata nagustuhan ni Tofer ang mga usapan namin. Nakakunot na naman ang noo niya pagtingin ko sa likod ng klase.

“Very good,” sabi ni teacher matapos naming magpresent.

Bago bumalik sa upuan, kinuha ni Kristoff ang kamay ng katabi niya sa kanan at sa kaliwa, ang kamay ko. Ginaya siya ng iba pa, at mula sa pagkakatayo, naaya niya kaming mag-bow. Tapos ay nagbitiw-bitiw na ang mga kamay nila. naiwan ang sa amin. Pinilit kong bawiin ang kamay ko. Ngumiti muna siya bago nya ibigay.

NAGLABASAN na ang mga kaklase namin, pero naiwan kami ni Tofer sa upuan para sa recess.

“Hindi ka gutom?” tanong ko.

“Ano yun, Jeio?” tanong ni Tofer.

“Alin?”

“Bakit may paholding hands kayo?”

Natawa ako.

“Wala naman,” sabi ko.

“Kinuha ni Kristoff yung kamay mo,” sabi ni Tofer. “Wala namang kailangang bow-bow. Presentation lang yun. Kami nga hindi naman nag-bow…”

“Yun na nga, kinuha yung kamay ko,” sabi ko. “Kinuha rin naman nya yung kay Claire…”

“Hindi,” sabi ni Tofer. “Hindi humawak si Claire. Tinaas lang niya ang kamay niya at naki-bow. Kayong dalawa lang ang magka-holding hands.”

“Hindi kami magka-holding hands,” sabi ko.

“Magkahawak kamay ninyo, tapos hindi kayo magka-holding hands? Gusto mo, i-google ko pa sa Chinese para may iba pang translation?”

“Tof-tof, alam mo, cue yung selos mo, pero itong isang to, wala sa lugar,” sabi ko. “Hindi ko nakitang hindi humawak si Claire. Atsaka ako naman yung hinawakan. Hawak lang.”

“Kahit na,” sabi ni Tofer.

“Anong kahit na?” sabi ko. “Pinapalaki mo yung wala naman. Ako ba, pinalaki ko ba yung halikan ninyo ni Victor? Halik yun. Humalik ka o hindi, nagtama ang mga nguso ninyo. Hindi ko pinalaki. Pero ito, holding hands, sa harap ng kalse, para sa presentation? Hindi mon a maipinta yang mukha mo sa akin?”

“Kasi nakakapagholding hands kayo, sa harap ng klase,” sabi ni Tofer. “Ako, nilalayo mo ang kamay ko kapag didikit sa’yo. Ang sakit lang na makitang nahahawakan niya ang kamay mo, tapos ako hindi ko magawa sa’yo.”

“PETTY is the word,” sabi ni Misty, habang nasa corridor kami, sa labas ng classroom. Naiwan si Tofer sa loob, nagmu-mukmok.

“Di’ba?” pag-sang-ayon ko kay Misty.

“You want me to talk to him?” tanong niya.

“Akon a, baka mainit pa ang ulo, palalamigin ko muna,” sabi ko. “Ganun sabi ni Lola pag nag-aaway kaming magkakapatid, eh. Lilinaw din daw ang isip nyun pag nakalayu-layo nang kaunti.”

“I want to meet your lola,” sabi ni Misty. “But other than that, I think, hindi fair yung pagbabalik mo ng issue with Victor. Once you forgive, forgetting is optional, but you should never bring that up in an argument. For personal references na lang function nun.”

Hanggang sa mapansin kong lumingon si Misty sa likod niya. Umalis si Misty at pumalit sa kanya si Tofer.

“Sorry,” sabi ni Tofer.

Naramdaman ko ang kamay niyang muling bumangga sa kamay ko. Binangga ko rin ang kamay ko.

“In love lang, nagseselos,” sabi ni Tofer.

Diniin ko pa ang likod ng kamay ko sa likod ng kamay niya. tapos ay iniharap ko ang kamay ko para madama ang bawat bahagi ng kanyang kamay at unti-unti, ipinagitan ko ang mga daliri ko sa espasyong nilaan ng kamay niya para sa mga ito.

“Sorry din dun sa Victor flashback,” sabi ko. “Hindi ko na dapat yun sinabi.”

“In love ka lang din,” sabi ni Tofer. “Maraming hinanakit.”

“GAGANTI tayo,” sabi ni Tofer habang suot ang aming swimming trunks, sa bleachers sa pool area, naghihintay sa pagkakataon naming isalang sa try-outs.

Noong naaraang taon, nanalo ang mga pinadala ng paaralan sa Regionals, hanggang sa makaabot sa finals. Dahil dito, kinilala ng admin ang swimming bilang isang sports na pwedeng ipagmalaki ng campus. Kaya’t ngayong taon, mayroon ng club na binuo para dito, pero tulad ng ibang mga clubs, hindi lahat makakasali, mayroon pa ring tryouts.

“Sampu lang ang kukunin natin ngayon dahil iyon lang ang kayang sponsor-an ng campus,” sabi ng coach. “Pero kung mananalo ulit tayo ngayong taon, kung makakatitulo pa tayo sa nationals, malamang mas maraming makakasali sa atin sa mga susunod na taon.”

Nagpapaliwanag pa ang coach na may isang lalaking tumabi sa akin. Makinis, maputi, may mga buhok na ring lumilitaw sa dibdib, pababa sa tiyan, patungo bahaging tinatakpan ng maliit niyang trunks.

“Patabi ha,” sabi ni Kristoff at tumabi sa akin. “Or gusto mo, Tofer, dyan ako sa side mo?”

Napansin kong inayos ni Tofer ang pagkakaupo niya. Mas nilaparan ang mga balikat bago tumungo para makita ang lalaki sa kabila ko.

“Nagpapaalam ka ba o nang-iinis,” sabi ni Tofer. “Pareho ang dating e.”

“Baka parehas din ang sagot,” sabi ni Kristoff.

“Ano bang gusto mo sa ming dalawa?” tanong ni Tofer.

“Wala akong gusto sa inyong dalawa,” sabi ni Kristoff. “But bear with my curiousity please. Bakla ba kayo?”

“We know that you’re from Manila, but that’s not an excuse to be direct as fuck,” sabi ni Tofer. “We are not available. We’re not looking for relationship. And asking that is pretty offensive. Inaabot ng wifi itong probinsya. We’ve read great opinions and we’ve chosen a few to know what’s right and what our rights are.”

“Forget that I asked,” sabi ni Kristof.

“Jan Kristoffer Wright, Guilermo Hernandez, Christopher de Venecia, Robert Patisan…” nagtawag na si coach kaya agad kaming pumunta sa pool, mula sa bleachers na inuupuan namin.

Pumuwesto kami. Muli, pumagitna si Tofer sa amin ni Kristoff. Hindi ko na pinansin. Mas nabigyan ko ng atensyon ang ngitian ng dalawa.

Hinintay namin ang baril. Pagputok, sabay-sabay kaming tumalon sa pool.

Nilangoy ko ang buong haba ng 50M pool, tapos, pabalik. Wala akong pakialam kung sino ang kalaban ko. ang alam ko lang, kailangan kong bilisan. At ang bilis ko, ang kakayanan ko, iyon ang magsasabi kong papasok ako o hindi. Maaaring may mas mabilis sa akin. Maaaring may mas mabagal, pero hindi koi yon inisip, ang akin lang ang akin. Kailangan kong maging magaling. Sinipa ko ang dulo ng 50 meters at lumangoy pabalik.

Ako ang unang nakahawak sa starting point.

Sumunod ang isa pa. Tapos si Kristoff. Nahuli si Tofer.

14

“GUSTO mo ba, hindi na lang ako tumuloy sa team?” tanong ko kay Tofer habang nagtatanggal ako ng uniporme sa locker room ng swimming pool. Wala pang ibang tao, ako pa lang, at sinamahan ako ni Tofer para sa training.

“Si Kristoff ang gusto kong hindi tumuloy,” sabi ni Tofer. “Langoy ka lang diyan. Gusto mo yan. Kailangan mo yan. Sayang yung pera kapag nanalo ka.”

Tinapis ko ang twalya ko at sinuot ang swimming trunks bago ako yumakap kay Tofer.

“Thank you,” sabi ko.

“Sweet naman,” sabi ni Kristoff na kapapasok lang.

Agad akong nagtanggal ng yakap kay Tofer. Tumingin naman ng masama si Tofer kay Kristof.

“Hindi ninyo ako kaaway, Tofer,” sabi ni Kristoff. “Don’t make me one.”

Dinala ko na lang ang gamit ko at dumeretso sa mga bleachers. Sumunod naman si Tofer na hindi na pumatol kay Kristoff.

Matapos ang ilang paunang salita ni coach habang nagi-stretching, pinalusong na kami sa tubig. Bubbles muna, tapos ay warm-up swim bago totoong palanguyin nang pabilisan.

“Ang limang may pinakamabilis na langoy lang ang ipapadala sa competition,” sabi ni coach. “Pero hindi lang to pabilisan, kailangan ko ng consistency para hindi naman chamba lang ang mabibilis ninyong langoy…”

Napatingin ako a bench, pinapanood kami ni Tofer. Parang hindi pa niya inaalis ang tingin niya sa akin habang nakatayo sa gilid ng pool, naghihintay na lumusong.

Nasa magkabilang dulo naman kami ni Kristoff, kaya wala siyang dahilang magselos.

Sumignal ang hawak na bandera ni coach at nagsimula na kaming tumalon. Ginawa ko ang dapat kong gawin. Freestyle. Mabilis.

Nakuha ni coach ang bilis namin.

Tapos nun ay pahinga at kaunting kwento, bago kami pahanayin ulit sa gilid ng pool para lumangoy. Ako ulit ang nauna.

“Very good Jeio,” sabi ni coach na natandaan na ang pangalan ko.

Mapatos ang sumunod na pahinga, sa gitna na ako pinuwesto. Sa kanan ko si Kristoff. Ngumiti sa akin. Ngumiti din ako.

“Goodluck, bro,” sabi ni Kristof.

Ngumiti ako. At naalala ko si Tofer. Nakatingin nga siya sa akin.

Iwinagayway ni coach ang bandera. Lumangoy kami.

“Anong nangyare Jeio?” sabi ni coach pag-ahon ko. Ako ang nahuli sa langoy na ito.

“Pagod na po siguro,” sabi ko.

“Kailangang maging malakas kayo,” sabi ni coach. “Paano kung tatlong event ang sasalihan ninyo, freestyle, relay, breaststroke… iba-iba? Ipapatalo na ninyo yung iba kasi pagod kayo?”

“Pagod ka ba talaga, o distracted,” tanong ni Kristoff sa tabi ko.

Hindi ko pinansin. Napatingin na lang ako ulit kay Tofer.

Ngunit sa sumunod na langoy, ganun ulit ang nangyari. At napansin na yata ni coach ang paglingon-lingon ko sa bleacher.

“Boy, sino ka?” tanong ni coach kay Tofer.

“Audience lang po,” sabi ni Tofer.

“Out,” sabi ni coach. “Mukhang may gusto sa’yo tong si Jeio. Naaabala mo. Bawal lovelife pag lumalangoy.”

Nagtawanan ang mga ka-team ko. Tumawa na lang din ako para hindi na maging issue.

Tumayo si Tofer at sumenyas na magte-text siya bago siya lumabas.

“BAKLA ba kayo?” tanong ni Kristoff habang nagbabanlaw kami sa shower area ng locker room matapos ang training.

“Ikaw bakla ka ba?” tanong kong hindi na naghintay ng sagot. “Sinabi na naman namin ni Tofer na hindi kami pwede.”

Natahimik kami.

“Wait, hintayin mo naman akong sumagot,” sabi ni Kristoff na natatawa.

“Rhetorical yun,” sabi ko. “Hindi mabuting ugali na basta-basta yung tinatanong. Hindi naman tayo close pa.”

“Soon, we will be,” sabi ni Kristoff. “And just so you know, yeah, I am gay. I am available. And if ever maging available ka, nandito ako.”

Sandali akong hindi nakapagsalita.

“Akala ko ba, wala kang gusto sa aming dalawa?” sabi ko.

“Sa inyong dalawa wala, sa iyo, meron.”

NASAAN ka? Papalobat na ako. Message ko kay Tofer. Agad ko siyang hinanap paglabas ko ng pool area. Wala siya sa parking lot kung saan sinabi niyang naghihintay siya sa huli niyang text.

Nakahabol na sa akin si Kristoff. Na iniwasan ko mula nung sinabi niya ang hindi ko inaasahang marinig.

Agad kong pinindot ang number ni Tofer para tawagan. Nagring. Isa. Dalawa. Tatlo. Naputol ang telepono ko. wala ng liwanag.

“Wala si Tofer?” tanong ni Kristoff na nakatayo sa kotse malapit sa akin. “Sabay na tayo. Hatid na kita.”

“Okay lang, una na ako.”

Naglakad na ako papalayo.

Humabol si Kristoff at hinawakan ako sa braso.

“Come on, huwag mo nang intindihin yung sinabi ko kanina, that was rude,” sabi ni Kristoff.

“Okay, sige una na ako,” sabi ko.

“But please, pakisagot lang para alam ko if im stepping on the line,” sabi ni Kristoff. “Kayo ba ni Tofer?”

“Kristoff, alam mo, matagal-tagal tayo magkakasama, magkaklase tayo, magkasama pa tayo dito sa training. Ayoko sanang maging bastos, kaya, please, huwag mo akong bigyan ng opportunity.”

“Simple lang naman yung tanong, kayo o hindi?” pilit ni Kristoff.

Hindi ako nakapagsalita.

“Oo pare kami,” sabi ni Tofer na nakabalik na pala. “Okay na. Huwag mo na kaming guluhin.”

HINDI na pala pinapasok ng guard ang sasakyan ni Tofer sa campus. Pinatawag siya ng nanay niya, at hindi siya nakapagmessage kaagad. Nagpaliwanag siya kung bakit siya nawala habang papunta sa kotse.

Hindi naman ako nagsalita hanggang makasakay.

“Mali ba ang sinabi ko kanina?” tanong ni Tofer sa akin.

“Sorry, Tofer,” sabi ko. “Hindi ko nasagot agad si Kristoff, hindi ko nasabi na tayo..”

“Okay lang,” sabi ni Tofer. “Hindi ko naman pinipilit na mag-out ka.”

“Ah oo,” sabi ko na napaisip. “Actually, hindi yun ang iniisip ko. Baka kasi isipin mo na idine-deny kita. Sinundan ko lang yung mga sagot mo dati. Kasi diba, nung tinanong niya kung tayo, ang sabi mo, hindi tayo available, hindni mon a lang sinabi na tayo.”

Natawa si Tofer.

“Akala ko, magde-deny tayo,” sabi ko. “Hindi kita ide-deny.”

“Alam ko,” sabi ni Tofer. “Ipinakilala mo na nga ako sa papa mo. Sapat na yun sa akin.”

Naramadaman ko ang kamay niya sa hita ko. Hinawakan ko ang kamay niya. Mahigpit.

“So bakit ka nga ba kinukulit ni Kristoff? May gusto ba siya sa atin?”

“Meron.”

“Kanino? Sa akin o sa’yo?”

15

MAHALAGA pa ba kung sino sa amin ang gusto ni Kristoff? Pagsisinungaling ba kung hindi ko sasagutin kahit alam ko naman ang tamang sagot.

“Sa akin,” sagot ko.

“Okay,” sabi ni Tofer na tinuloy ang pagmamaneho.

Natahimik kami parehas.

“Pero wala akong gusto sa kanya,” sabi ko.

“Okay,” sabi ni Tofer.

“Galit ka ba?” tanong ko.

“Hindi…” natigilan si Tofer. “Medyo. Ewan.”

Natahimik ulit kami.

“Pero hindi sa’yo,” bawi ni Tofer. “Hindi rin naman pwede kay Kristoff, kasi… ako nga nagkagusto sa’yo. Hindi ko naman pwedeng kagalitan lahat nang magkakagusto sa’yo. Kasi tingnan mo naman, kagusgusto ka naman talaga.”

“Okay lang ba na yun na lang ang isipin mo,” sabi kong napangiti na.

“Ang alin?”

“Na itong kagustu-gustong lalaking ito, ikaw ang gusto,” at hinawakan ko ang hita ni Tofer. Hinawakan din niya ang kamay ko.

“Talaga?” tanong niyang tumingin sa akin.

“Oo naman,” sabi ko.

Itinaas ni Tofer ang kamay kong hawak niya papataas sa harapan niya.

“Ano to?” tanong ko at binawi ang kamay ko.

“Tumigas eh,” sabi ni Tofer. “Pinatigas mo.”

“Magmaneho ka, baka mabangga tayo,” sabi ko.

“Joke lang,” sabini Tofer. “Ang mahalaga hindi mo siya gusto, at ako lang ang gusto mo. Mahal mo. Kung anong gagawin niya, nasa iyo ang trust ko.”

“Salamat,” sabi ko at ibinalik ko ang kamay ko sa hita niya.

NAMUMUGTO ang mga hita at binti namin dati sa mga workout na pinagawa sa amin ni coach. Ilang squats at lunges din iyon matapos ng stretching. Pagkatapos ay pinainom na kami ng tubig bago palusungin sa tubig.

“Nasabi ko na naman, kahit sampu kayo, lima lang ang maisasama natin sa Regionals, tatlo lang ang lalaban, yung dalawa, abang. At ang mga maisasama, sila lang ang maipadadala sa nationals, sa Palarong Pambansa…”

“Sana makasama tayo,” sabi ni Kristoff sa tabi ko.

“Yeah,” sabi ko.

“Yun na yun?” sabi ni Kristoff. “Libre naman ang mga letters.”

Ngumiti na lang ako.

“Okay I get it,” sabi ni Kristoff. “Sorry about the other night. Gets ko na naman. Kung kayo, hindi sisingit. But at least, let me get along with the coolest people I know in this campus.”

“Sino bang pumipigil sa’yo?” tanong ko.

“Kayo,” sabi ni Kristoff. “Ayaw ninyo akong pasamahin sa inyo eh. See, I think you are the coolest here. kayo lang ang bukas ang isip sa mga relasyong tulad ng sa inyo. And I’m just like you.”

“Yun na nga ang nakakatakot,” sabi ko. “Tatlo lang tayo dito. Kung bida tayo sa isang teen-drama, iikot-ikot lang ang lovestory natin sa atin-atin lang. Kaya mas madali na lang lumayo sa’yo.”

“But you can’t,” sabi ni Kristoff. “Just like a teen drama, we’re set in a place where we should be together.”

Ngumiti na lang ako at tumalon sa pool.

Nagsimula na ang training para tingnan kung bumibilis kami sa mga naset na naming records. Dala-dalawa na lang ang langoy, para nakakatutok si coach.

“Hernandez, anong problema mo?” tanong ni coach.

“Wala po,” gulat ko pagkatapos ko umahon.

“Ako meron,” sabi ni coach. “Minsan gusto kita isama sa ilalaban, minsan, gusto kitang tanggalin sa buong team. Minsan ikaw ang pinakamabilis, minsan ikaw ang pinakamabagal. Anong gagawin natin sa’yo?”

“Napagod lang po siguro ako,” sabi ko.

“Sige, pahinga ka muna,” sabi ni coach. “Tapos isa pa. tingnan natin kung aayos ka.”

Napaisip ako sa bleacher. Tinabihan ako ni Kristoff. Tiningnan ko lang siya.

“Hindi ako magsasalita,” sabi ni Kristoff. At yun nga ang ginawa niya pinanood lang namin ang mga lumalangoy naming kasama.

“Wright! Hernandez! Kayo na!”

“Tayo na raw, sabi ni coach,” sabay ngiti ni Kristoff.

Pumunta kami sa starting point at pagkabigay ng signal, tumalon kami.

200M ang dapat languyin, kaya dalawang balikan ito. Alam kong naunahan ko si Kristoff sa unang isangdaang metro. Ngunit pagbalik, mga 25meters mula sa sipa ko, naramdaman kong nanigas ang binti ko. Pinilit ko pa ring lumangoy hanggang naging masakit na. napahinto ako sa gitna ng tubig at naunhahan ako ni Kristoff.

Huminto si Kristoff at binalikan ako.

“Okay lang ako,” sabi ko at sinubukan lumangoy ulit.

Masakit talaga.

Inikot ni Tofer ang braso niya sa dibdib ko at inilangoy niya ako papunta sa gilid ng pool.

“Baka magpa-mouth to mouth ka pa niyan ha,” biro ni coach.

“Wag ka nang mamula, hindi kita hahalikan,” sabi ni Kristoff.

“Christopher, mukhang alam mo naman ang ginagawa mo,” sabi ni coach. “Mukhang magkaibigan naman kayo nitong si Guilermo. Tulungan mo na lang siya. kung kailangan ninyong magpratis na kayo lang, pwede ninyong gamitin tong pool.”

“Okay lang po ako,” sabi ko. Away to pag nalaman ni Tofer.

“Hindi yun suggestion,” sabi ni coach. “Nakita ko potential mo. Kailangang madaliin para maging consistent. Ayaw mo ba nun? Kayong dalawa ang lalaban sa regionals?”

“SUSUGAL ka na naman?” tanong ni Kuya Virgie habang naggugupit sa parlor nung binisita ko. “Dapat hindi ako ang una mong sinabihan, yun bowa mo.”

“Bakit ba ang hirap bumuwelo…” sabi ko.

“Kasiisang maling salita, away yan,” sabi ni Kuya na nakita sa mga mata ang tanong ko. “at mayroong maling salita, kasi may maling nararamdaman.”

“Anong maling nararamdman?” sinabi ko na ang tanong ko.

“Ay hindi ko alam,” sabi ni Kuya. “Ikaw ang nakakaramdam niyan. Nag-iingat ka lang naman sa mahal mo kapag alam mong pwedeng may makasakit sa kanya.”

“Experienced ka bakla?” tanong ng isang bakla niyang kasama.

“Charot lang,” sabi ni Kuya. “Alam mo naman, tayong mga walang bowa, sa words of wisdom pinagpapala.”

“SAAN tayo?” tanong ni Kristoff habang naglalakad kami palabas ng pool noong sumunod naming training. Napagalitan kami dahil naghintay daw ang bantayo ng pool noong nakaraang araw, hindi namankam sumipot. Nagdahilan na lang si Kristoff na may exam kami, kaya’t kinailangang magreview. Sinabihan na lang kami na magtraining kahit sa ilog o sa pool sa bayan. “Pwede naman akong mag drive patungo sa kapitolyo, nandoon ang pool. Pero okay lang din ako sa inyo, sabi mo may malapit na ilog doon.”

“Bahala na,” sagot ko hanggang sa makarating kami sa parking lot.

“Nandito ka pala,” gulat ni Kristoff nang makita na nag-aabang na sa kotse niya si Tofer.

Hinagis ko na sa likod ng sasakyan ang gamit ko at sumakay ako sa unahan.

“Sabi ni coach, kailangan natin mag-train,” sabi ni Kristoff.

“Sunod ka na lang sa’min,” sabi ni Tofer.

“Isasama ninyo ako?” gulat ni Kristoff na nakangiti.

“Tatlo na nga lang tayong ganito dito, mag-aaway-away pa ba tayo?” sabi ni Tofer.

Iniabot ni Kristoff ang kamay niya. Tinanggap ito ni Tofer.

Umandar ang sasakyan.

“IANGAT mo yung puwet mo,” sabi ni Kristoff. “Imagine you’re a log thrown in the river. Straight. Kaya tuloy-tuloy ang galaw kahit walang effort. Ganun ka rin, if deretso ang katawan mo, bawas friction sa water, mas mabilis ang bato ng katawan mo sa minimal force from your arm.”

“Okay” sabi ko habang tinuturo pa niya ang mga natutunan niya sa swimming team niya sa Maynila.

“Now try natin,” sabi Kristoff at iniangat ako sa tubig.

Nahiya ako. parehas kaming naka-swimming trunks lang at ang braso niyang pinatungan na katawan ko, may ibang pakiramdam na ibinibigay sa akin.

“Wag mo namang ituwad,” sabi ni Kristoff tumawa habang napatapak ulit ako sa sahig ng pool.

Iminuwestra niya sa kamay niya itsura ng katawan ko, kumpara sa dapat. Deretso.

Muli akong umangat. Sa isang braso lang niya ako nagpaalalay. Ang braso niya sa dibdib ko. kumikiskis. Kita ko habang nakayuko ang baba ko sa ilalim ng tubig.

Naramdaman ko ang isa niyang kamay sa puwet ko, tinutulak ito pababa. Hindi ko siya sinuway. Inalis ni Kristoff ang kamay braso niya sa dibdib ko at nagsimula ko ng ikampay ang mga bras’t kamay ko. tumuloy ako sa langoy papunta sa kabilang dulo ng pool, tapos ay pabalik.

“Mas mabilis diba,” sabi ni Kristoff.

“Parang nakakalunod lang,” sabi ko.

“Masasanay ka rin, kaya practice lang,” hanggang sa mapalingon si Kristoff sa bagong dating. “lalangoy ka rin?”

Naka-swimming trunks na dilaw si Tofer. Nag-uunat kaya gumuguhit ang mga muscles sa gilid ng pool.

“Alangan namang audience lang ako,” sabi ni Tofer na itinaas din ang mga braso at nag-stretch para makita rin ang kanyang namumuong abs. “Pero hindi ako magla-laps. Sa side lang ako.”

Tumalon si Tofer sa pool at tumabi sa akin.

“Papasikat ka lang eh,” bulong ko kay Tofer. “Wag ka mag-alala, mas maganda ang katawan mo.”

“Alam ko yun, ’no?” sabi ni Tofer. “Pero kanino mas gusto mo?”

“Hindi ko gusto yung sa kanya,” sabi ko. “Walang mas. Wala kang kakumpara.”

Hindi ko alam kung gaano katama ang sinabi ko dahil bigla na lang akong hinalikan ni Tofer. Inalis langn iya ang bibig niya sa akin pagtalsik ng tubig mula sa pagtanon ni Kristoff.

“Ang sarap nyo naman,” sabi ni Kristoff. “ But don’t worry Tofer, I know my boundaries…“

Napatingin kami sa papalapit na si Kristoff dahil mukhang hindi pa siya tapos sa kanyang pangungusap.

“But have you set yours?” dugtong ni Kristoff.

Napatanga lang kami ni Tofer.

“I mean, sharing is caring,” sabi ni Kristoff.

“Hindi laruan si Jeio,” sabi ni Tofer na hindi ko namalayang napunta na sa harap ko.

“Ow I didn’t mean that,” sabi ni Kristoff. “Hindi ko siya aagawin. Hindi ko siya hihiramin.”

Napahawak ako kay Tofer dahil mukhang lalong uminit ang ulo niya sa hindi naming maunawaang mga salitani Kristoff.

“It’s not you guys,” sabi ni Kristoff. “Just what you have. Your love, your relationship. Tatlo na nga lang tayo dito, bakit hindi nyo pa ako isali sa inyo?”

16

“BUFFET? Eat all you can?” reaksyon ni Ate Romeo habang kumakain kami sa labas ng bahay at ilaw ng poste ng kalsada ang liwanag. “Bakla na ng kayo, tatluhan pa? Baka kahit si satanas, walang maibigay na kwarto sa inyo.”

“Yun na nga, bakla na, itodo nyo na,” sabi ni Kuya Virgie. “Maiimpyerno ka rin naman, isagad mon a ang kaligayahan.”

“Tumigil nga kayo,” sabi ni Lola. “Hindi nakaka-impyerno ang pagiging bakla. Yang mga ganyang pag-iisip ang nagpapahirap sa mga katulad ninyo dito sa lupa. Kaya kahit buhay pa ang mga bakla, impyerno na ang buhay nila.”

“Ay si Lola, mulat?” gulat ni Kuya.

“Tapos kayo-kayo pa ang naghuhusgahan ng ganyan, imbes na kayo ang magkakakampi,” tuloy ni Lola.

“Ay andaming ambag ni Lola,” sabi ni Ate Romeo. “Brownout pa yan ha.”

“Gaga, hindi brownout, putol ilaw natin,” sabi ni Kuya.

“Sayang naman ang pagtanda ko kung wala akong kinatandaan, di’ba?” sabi ni Lola. “At marami na akong nakitang masasaya at malulugkot na mga tao. At ang kaibahan ng mga malulungkot, nagpapatali sila sa lungkot. Nagpapapigil sila para maging masaya. Ang mahalaga lang naman, eh wala kang tinatapakang iba. At kung ikaw ang nananapak, umalis ka. Huwag kang hadlang.”

“So Lola, igo-go ba nitong si Jeio ang tatlo-magkasalo storyline ng kanyang senior highschool life?” tanong ni Kuya.

“Guilermo,” sabi ni Lola. “Mas matalino ka sa dalawang ito. Pero mas maraming karanasan ang mga kapatid mo. Irespeto mo rin ang alam nila.”

“Lola, Ate, Kuya,” sabi ko. “Nagkukuwento lang naman ako. Hindi ko naman gusto yung tatluhan.”

“Ikaw hindi mo gusto, eh paano si Tofer?” sabi ni Ate Romeo.

“NASUBUKAN? Hindi pa naman,” sabi ni Kristoff habang kumakain kami sa canteen. “Pero may mga nakilala ako, naka-chat, nabasa. May mga nagwowork, may mga hindi. Pero lahat naman ng relasyon ganun, right? Some work, some don’t.”

“Nakaka-chat?” tanong ni Tofer. “San mo sila nakilala?”

“Huwag mo nang alamiin, kasi pag nalaman mo, baka mapadaling masira ang relasyon ninyo,” tumawa si Kristoff. “Pero mas maraming makakausap doon tungkol sa relasyon ng mga tulad natin. Mas maraming sex, kaya kailangang maging mas maingat.”

“Nagse-sex kayo dun?” tanong ni Tofer. “Kahit nakakachat mo lang? Ano, tapos magiging kayo?”

“Sex lang naman,” sabi ni Kristoff. “Kami agad. First base lang yung sex, syempre. TApos kapag nagpalitan na talaga kami ng number. Nagkayayaan nang matulog sa bahay nila. tapos makakapagkwentuhan nan ang tungkol sa nakaraan, kung sino ang una naming nakasex, like noong 8 years…”

Tumawa ulit si Kristoff.

“Nakikipagsex ka na nung 8 ka?” tanong ni Tofer.

“Well, hindi ko pa naman alam na sex na yun,” sabi ni Kristoff. “Pero wag muna ninyo akong i-fourth base. Hindi pa nga ako nakaka first base sa inyo eh. Nagse-sex naman kayo dito no?”

“Hoy hindi naman dapat tinatanong yan,” kinabahan ako sa pupuntahan ng kuwentuhan.

“Normal lang yan no,” sabi ni Kristoff. “Ako nga di ko partner, sinesex ko, kayo pa kaya.”

“Gaano ka ba kadalas makipagsex sa Manila?” tanong ni Tofer.

“Hindi naman lagi,” tawang-tawa si Kristoff. “Kapag gusto ko lang. Dito matumal. Tagung-tago ang mga bakla dito. Amoy na amoy mo na, ayaw pa umamin.”

“Sa Manila ba, out na out na silang lahat?” tanong ni Tofer.

“Hindi naman lahat,” sabi ni Kristoff. “Pero mas marami nang tanggap at proud kung ano sila. Kaya mas madali na silang makilala. Kasi, in the first place, kilala na nila ang mga sarili nila. Sa school ko nga dati, meron ng mga lalaking magkaholding hands kapag naglalakad. Kami nung ex ko. iyon. pag meron nang nagsimula, merong magtataka, hindi makakaintindi, magagalit, pero meron ding mai-inspire.”

NARAMDAMAN kong muli ang mga daliri ni Tofer na mumabangga sa akin habang naglalakad kami sa gitna ng quadrangle. Tiningnan ko siya.

“Sandali lang,” sabi ni Tofer.

Ngumiti ako at pinagitna ang mga daliri niya sa akin. Humigpit ang hawak niya. Ngumiti siya at mas sumigla ang lakad. Humigpit din ang kamay ko sa kanya.

Niilingon ko ang mga taong baka pumansin sa amin. Wala naman. Hanggang sa may mga nagututuro na sa amin. May ilang naglabas ng camera, alam kong kukuhaan kami ng picture, o video.

Lalo naming hinigpitan ang hawak sa isa’t-isa. hindi pinakita ang nararamdamang pangamba. Sa unang pagkakataon, naramdaman kong may kasama ako kahit kalabain man ako ng mundo. Hindi ko sinasadyang mas lumapit kay Tofer at sandaling ipinatong ang ulo sa kanyang balikat.

“Awwww,” narinig kong sabi ng ilang babae na nadaanan namin.

May mga ilang lalaki ring nangingiti.

Ngunit may mga tumatawa.

Hanggang sa makasalubong namin si Byron kasama sina Intoy at Trevor.

“Sabi na nga, bakla kayo eh,” sabi ni Byron.

“Kunwari pa kayo,” sabi ni Trevor. “Espadahan pala ang gusto ninyong labanan.”

“Huwag mong pansinin,” sabi ni Tofer.

Tumango ako at nanatiling nakangiti para itago ang kaba.

“Hoy Boyscout,” sabi ni Trevor bago ipatong ang kamay sa balikat ni Tofer. “Pinalitan na ba kayo at ginawang Gayscout?”

Lumingon si Tofer. Nakita ko ang kamao ni Trevor papalapit sa mukha ni Tofer. Umilag si Tofer at akin tumama ang sapak. Natumba ako. agad lumapit sa akin si Tofer.

“Kita mo na, mga bakla, malambot talaga,” sabi ni Trevor.

Agad akong tumayo at bumawi ng sapak kay Trevor. Hinarang ako ni Tofer. Hindi umabot ang suntok ka. Hindi ako nakalapit kahit kalahating metro.

Natawa si Intoy. “Malambot na duwag pa.”

“Ako na lang,” sabi ni Tofer sa akin at dumeretso ang kamao sa mukha ni Trevor. Napahiga si Ontoy. Napapikit. Iiling-iling.

“Tapang mo, bilis mo naman palang mahilo,” sabi ni Byron kay Trevor. “Wala ka pala sa mga bakla eh.”

Iniabot ni Byron ang kamay niya kay Trevor at tinulungang tumayo.

“Okay na yun,” sabi ni Byron. “Warfreak itong si Trevor eh.”

Umakmang susuntok si Tofer kay Byron.

“Hindi ako,” sabi ni Byron. Kasangga nyo ako. Hindi ko kayo inaasar na bakla, sinasabi ko lang. Hindi ninyo ako kaaway. Kalaban lang sa tong-its.“

“What did I miss?” tanong ni Kristoff na may kumakain ng ice cream.

“You, you. You, you, you! Both of you,” pinagtuturo kami ni Ms San Diego, ang guidance councelor. “Dito pa talaga sa harap ng opisina ko!”

“Pati ako?” tanong ni Kristoff.

“BAKLA naman po talaga sila,” sabi ni Trevor.

Hindi na kami nakapasok sa sumunod naming klase. Dumating na si Ate Romeo. Dumating din si Mrs. de Venecia. Nandoon din ang Tatay ni Intoy at Nanay ni Byron. Si Kristoff, walang kasama.

“My god, Tofer,” sabi ni Mrs. de Venecia. “Kayong dalawa? Hinawahan mo siguro itong anak ko no. Nahawa ka siguro sa bahay ninyo.”

“Grabe si ma’am,” sabi ni Ate Romeo. “Virus? Naku, pa-swabtest muna tayo bago tayo magsiksikan dito sa opisina. Ano, magfe-facemask at face shield na tayo dito? Pagawa na ba tayo ng bakuna?”

“Dami mong sinasabi, babae ka ba?” tanong ni Mrs. de Venecia. “Magpahaba ka nga ng buhok.”

Nanlaki ang mga mata ni Ate Virgie.

“Ma’am, wait,” sabi ni Ms. San Diego.

“No,” sabi ni Mrs. de Venecia. “Yang inabot mong sapak dito sa dugyot na to, mas malala ang aabutin mo sa papa mo. Kaya wag kang babakla-bakla.”

“Ano pong huwag, eh bakla na nga po,” sabi ni Intoy. “Pasapak nyo po yan sa tatay niya. Nakikipagholding hands sa gitna ng quadrangle.”

“Ay masasapak talaga yan,” sabi ni Mrs de Venecia. “Nakakadiri, holding hands.

“Mrs. de Venecia,” singit ni Ms. San Diego. “Parang mas gusto nyo pong makakita ng dalawang nagsasapakan kesa sa naghahawak ng kamay. Ano pong religion ninyo?”

“You don’t get to ask that,” sabi ni Mrs. de Venecia. “Because if this institution is pro-god, hindininyo hahayaang umabot to sa ganito. Look at this girl.”

“Ako?” gulat ni Ate Romeo.

“Mrs. de Venecia, Ma’am San Diego, excuse me po,” sabi ni Kristoff na kumakain pa rin ng ice cream sa cone. “We got the results that we need.”

Napatanga kaming lahat sa sinabi ni Kristoff.

“We were just having a social experiment on how people perceive two men holding hands,” sabi ni Kristoff. “If two girls can do it, why is it demeaning to men to do the same? If girls can ask for thing men can do, why is it not okay for men to do what women can do. Minus the judgment. Theywere just holding hands. What goes inside you mind?”

“Totoo ba iyon?” tanong ni Mrs. de Venecia kay Ms. San Diego.

Inilabas ni Kristoff ang telepono nya. Pinakita ang video. “Ito po sina Atissa at Maxene, nagkaholding hands po sila. Wala pong issue. Walang komosyon. Walang pumapansin. Taos po ayan, makikita po natin sina Tofer at Jeio, naglalakad, magkahawak ang kamay…”

Ang galing magsinungaling ni Kristoff. Nakagawa siya agad ng kwento. Pero paano kung makita na dumantay pa ang ulo ko sa balikat ni Tofer?

“Forward na po natin ha,” sabi ni Kristoff at nakahinga ako nang maluwag. “At iyan po ang sapakan.”

“SALAMAT Kristoff,” sabi ni Tofer. Magkakasama na kaming tatlo sa tabing ilog.

“Kakampi naman natin si Ms. San Diego,” sabi ni Kristoff. “Alam niyang nagsisiungaling ako. She was looking at me. And I know the smile she was giving me. but your mom, is she really that…”

“Oo,” sabi ko. “Alam mo bang hanggang ngayon, ang alam ng nanay niya ay syota niya si Misty.”

“O, the beard,” sabi ni Kristoff.

“Well, pagdating ninyo sa Maynila,” sabi ni Kristoff. “Pwede na kayong magholding hands. Siguro naman, kung afford ninyo ang pool, afford ng parents mo ang apartment doonpag college na kayo. And you can do whatever you want.”

“Ikaw ba walang planong bumalik sa Maynila?” tanong ni Kristoff na kinagulat ko.

“Isasama nyo ba ako?” tanong ni Kristoff.

Walang sumagot sa amin ni Tofer.

“I’ve no plans,” sabi ni Kristoff. “Yeah, malaya doon, pero toxic din. Ang problema s lugar na maraming bakla, marami ka ring kaagaw. I like it here, I am healing here. Pero who knows, pag naka move on ako, sa Manila rin ako mag-college.”

“Maganda yun,” sabi ni Tofer. “Tara, tatlo tayo.”

“Is that an invitation?” natawa si Kristoff bago tumingin sa akin. “Pero parang ayaw naman ni Jeio.”

“Oo nga Jeio,” sabi ni Tofer. “May problema ba tayo?”

Paano ko ba sasabihing masyado na siyang interesado kay Kristoff? Na ayoko namang palakihin, dahil alam ko namang ako pa rin ang kahawak niya ng kamay. At ako ang gusto ni Kristoff sa aming dalawa.

“Hindi mo dapat ako pinigilang sapakin si Intoy,” sabi ko. “Kaya ko namang ipagtanggol ang sarili ko. At ikaw, kaya kitang ipagtanggol. Kaya ko ring ipagtanggol tayo.”

“Alam ko,” sabi ni Tofer. “Pero nagulat din ako na kaya mo pala yun.”

“Marami pa akong kayang gawin,” sabi ko.

“But shouldn’t you just thankful,” sabi ni Kristoff. “Tofer did the dirty works for you.”

“Kaya ko ring marumihan,” sabi ko na nagtatanggol sa sarili ko, dahil bakit ba niya pinagtatanggol si Tofer?

“Madumihan? Tapos ano? Mae-endanger ang scholarship mo?” sabi ni Kristoff.

“Marami ka rin palang alam sa akin,” pansin ko.

“Well, napag-uusapan ka naman namin ni Tofer,” sabi ni Kristoff.

Napatingin ako kay Tofer.

“Oo, nag-uusap kami na kaming dalawa lang,” sabi ni Kristoff. “At oo, ikaw ang pinag-uusapan namin.”

“Sige nga,” nakatingin ako kay Tofer. “Anong mga sinabi ni Tofer tungkol sa akin.”

“Na gusto mo ako,” sabi ni Kristoff kaya’t napatingin ako sa kanya.

“Hindi kita gusto,” tutol ko.

“Of course you do,” sabi ni Kristoff. “Alam ko naman kung may pag-asa ako sa gusto ko. at may chance ako sa’yo kung ipipilit ko.”

“It’s okay,” sabi ni Tofer. “Napapansin ko rin. At thankful ako, dahil nakikita ko rin ang effort mon a labanan. At nararamdaman ko rin, na kahit may nararamdaman ka sa kanya, ako ang mahal mo.”

Natahimik ako.

“Pero hindi ko kaya ang tatluhan,” sabi ni Tofer. “Sorry if I can’t give that to you. I am selfish when it comes to you. I wont compromise you.”

“And as I’ve said,” sabi ni Kristoff. “I know and respect boundaries.”

“BAKIT hindi mo sinabi sa akin na may nararamdaman kang ganun?” tanong ko kay Tofer habang papauwi kami sa kanyang sasakyan.

“Para saan?” sabi ni Tofer. “Marami naman tayong napag-uusapang iba. Bakit tayo gagawa ng mapag-aawayan?”

“Nag-away ba tayo kanina? Hindi naman di’ba?”

“Ayan, inaaway mo na ako.”

“Pinangunahan mo kasi ako,” sabi ko.

“Sorry,” sabi ni Tofer.

Natahimik kami parehas.

“It’s one thing that I think it is,” sabi ni Tofer. “And it is another thing when you say it’s true. Hindi ko kayang masaktan.”

Hindi ako nakapagsalita.

“So now, pag-usapan natin,” sabi ni Tofer. “Gusto mo ba siya?”

“Hindi siya mahirap hindi magustuhan,” sabi ko.

“Mahirap ba ang tanong nayesor no lang ang sagot?”

“Oo, mahirap,” sabi ko.

“Gusto mo siya o hindi?”

“Hindi,” sabi ko. “Oo.”

“Paanong hindi, oo?” hinampas ni Tofer ang manibela.

“Kita mo na, e di hindi mo naintindihan,” sabi ko. “Pero hindi ewan ang sagot ko, kasi hindi ako nalilito. Alam kong gusto ko siya, at alam kong hindi ko rin siya gusto. Kasi ikaw ang gusto ko.

“Gusto ko siya tulad ng gusto mo siya. Tulad ng mga tanong mong hindi nauubos kapag kasama mo siya. Gusto ko siyang tingnan dahil iba siya sa lahat ng kilala ko, natin. Iba siya. pero kung gusto ko siya tulad ng pagkagusto ko sa’yo, hindi.”

“HINDI ba talaga?” tanong ni Kuya Romeo habang magkatabi kami sa kama.

“Hindi ko alam,” sabi ko.

“Pwede ka namang magkagusto sa iba, kahit may mahal ka ng iba. Huwag mo lang ipapalam kahit kanino. Sarilinin mo lang.”

“Yun na nga lang ang gagawin ko syempre,” sabi ko.

17

SINALO ko ang hinagis na energy drink ni Kristoff pagkatapos ng aming training. Hindi namin alam ang bilis ng aming langoy. Sinanay kami ni coach na mag-focus sa sarili namin at hindi sa oras ng iba. Ikatlong batch na ng lumalangoy ang pinapanood namin. Ngayon ang huling training para malaman kung sino ang lalaban sa regionals.

“Sana makapasok ako,” sabi ni Kristoff. “Kasi sure ako, pag pasok ako, pasok ka na rin.”

“Nauna ba ako sa’yo?” tanong ko.

“I think so,” sabi ko. “Parang nauna ang kamay mo sa akin.”

“So you were watching me?” ngiti ni Kristoff. “Don’t worry, I was watching you too. Ang hirap hindi magkumpara eh.”

Natapos ang last batch at tinawag na kaming lahat papunta sa mas mababang upuan ng mga bleachers.

“So ang tatlong lalangoy sa Regionals ay sina…” binitin pa ni coach ang announcement. “Castro, Hernandez at Santos.”

Yumakap sa akin si Kristoff.

“Congrats,” sabi niya at bumitiw. “Sabi sa’yo mas mabilis ka sa akin.”

Parang umabot sa tenga ko ang ngiti ko.

“Wright, Santos 2,” tuloy ni coach. “Kasama rin kayo.”

“Magkasama tayo!” sabi ko kay Kristoff at siya naman ang niyakap ko.

Yumakap din siya pabalik. Mas mahigpit kesa noong una.

Nang magbitiw kami, nakaakyat na si Tofer sa swimming area at nakatingin sa amin. Kinawayan siya ni Kristoff. Tinuro ako ni Kristoff at ang sarili niya bago magpakita ng dalawang thumbs up kay Tofer. Lumaki ang mga mata ni Tofer. Nag dalawang thumbs up din siya.

“CELEBRATE tayo,” sabi ni Tofer. “Sabado naman bukas.”

Dumaan kami sa convenience store. Si Kristoff ang bumili ng alak daahil siya ang may dugong foreigner, papasang 18 above. Tapos, nagmaneho kami papunta sa tabing ilog. Gamit ang ilaw ng kanilang sasakyan, nag-inuman kami.

“Na mark na talaga ninyo tong lugar na ito, no?” sabi ni Kristoff na nakatayo malapit sa ilog, habang kami ni Tofer, magkatabing nakasandal sa hood ng kotse. “Dito niyo ako lagi dinadala eh.”

Natawa lang kami.

“Nagsex na ba kayo dito?” tanong ni Kristoff.

Natahimik kami.

“Sorry,” sabi ni Kristoff. “Ang direct ko na naman.”

“It’s okay,” sabi ni Tofer. “Nasasanay na kami sa’yo.”

Napatingin lang ako kay Tofer. Kasi ako, hindi ako nasasanay. Kinakabahan pa rin ako tuwing may mga ganitong tanong. Lalo na kay Kristoff.

“School day yung competition,” sabi ni Tofer paglapit sa amin para kumuha ng isa pang bote. “So ako na munang bahala kay Jeio mo?”

“Ingatan mo ha,” sabi ni Tofer.

“Hoy, tigilan ninyo ako,” sabi ko. “Baka kayong dalawa ang dapat mag-ingat, baka pag-untugin ko kayo.”

“Susunod na lang ako sa gabi,” sabi ni Tofer. “Then kuwento na lang ninyo how the day went. Tapos sa kotse na lang tayo matulog.”

Hinila ako ni Tofer papalapit sa kanya.

“Itatakas ka na lang namin papunta sa hotel,” sabi ni Kristoff.

“I’ll like that,” sabi ni Tofer na humarap sa akin. “Hindi pa pala tayo nakakapaghotel.”

“Ano yang tingin na’yan?” sabi ko kay Tofer habang lumalapit ang mukha niya sa akin, na unti-unti, dumidikit, hanggang nasa labi ko na ang mga labi niya.

Napapikit ako sa kanyang mga halik. At sa aking pagdilat, nakita ko ang marubdob niyang paghalik sa akin habang nananatiling nakapikit.

Lumipat ang mga mata ko sa nakatayo sa likod ni Tofer. Si Kristoff. Nakangiti, ngunit may iba pang emosyon sa kanyang mga mata. Hindi saya. Hindi kayang itago ng ngiti.

Umatras ako at binawi ni Tofer ang kanyang sarili sa akin.

“Tuloy natin sa hotel,” sabi ko at naawa kaming pareho.

Tinuloy ni Kristoff ang kanyang ngiti.

PINAGMANEHO kami ni Kristoff papunta sa regionals. Kaming dalawa lang. Yung tatlo naming kasama, kay Coach sumakay. Mahaba-haba ang biyahe, pero hindi naman nakakabagot. Marami ring kuwento si Kristoff, sinasapawan ang tugtog sa sasakyan niya.

“Magkuwento ka rin,” sabi ni Kristoff. “Para hindi ako antukin.”

Tumawa lang ako.

“Andaya,” sagot ni Tofer.

“Ikaw na lang,” sabi ko. “Kaya nga tuwang-tuwa sa’yo si Tofer, sa mga kuwento mo. Nai-inspire yata.”

“Well, same,” sabi ni Tofer. “You guys inspire me. Makakahanap din ako ng papalit sa ex ko. Na tulad mo?

“Tulad mo… Tulad ni Tofer, tulad nyo. Yung totoo magmahal.”

“Oo naman,” bawi ko. “Akala ko, ako lang.”

“Hindi ka na naman puwede,” sabi ni Kristoff.

Tahimik kami parehas.

“Huwag mo akong paasahin,” tuloy ni Kristoff.

DUMERETSO kami sa hotel. Si coach, kasama sa kwarto si Castro. Pinagsama niya ang dalawang Santos. Kami ni Kristoff ang magka-kwarto.

“Mag-ayos lang kayo ng gamit, tapos kita tayo sa lobby, kain tayo,” sabi ni Coach.

“Coach, can I switch rooms with Santos?” tanong ni Kristoff.

“Yoko nga,” sigaw ni Santos 2. “Kung may LQ kayo, wag nyo kami idamay.”

Agad pinuntahan ng dalawang Santos ang kwarto nila.

“Bakit ka makikipagpalit?” tanong ko kay Kristoff. “Hindi ba tayo okay?”

“Parang mali, eh,” sabi ni Kristoff. “Mali.”

“Ikaw na rin ang nagsabi,” sabi ko. “You are here to stay. Kung hindi natin to maaayos ngayon, magiging mali ang lahat nang mas matagal.”

“Ikaw ang bahala,” sabi ni Kristoff.

“Kaya natin to,” sabi ko.

Isang malaking kama lang ang nasa kwarto. Pagkapasok sa kwarto, nag-ayos na gad kami ng gamit. Walang pansinan. Tapos ay lumabas kami, sumunod kay coach para kumain. Hindi na naman tumabi sa akin si Kristoff. Ako ang tumabi sa kanya.

“Gising kayo nang maaga para makita natin ang pool,” sabi ni coach at nagpatuloy sa mga instructions.

Nag-vibrate ang telepono ko.

“Excuse po, coach,” tumayo ako, tumalikod at sinagot ang telepono ko.

“Sorry, Eio, tinakas ni Kuya ang auto ko. Pinalayas siya ni Mama eh. Hindi ko alam kung saan pumunta, baka sa Maynila…” sabi ni Tofer.

“Oay lang, okay lang,” sabi ko. “Chat na lang tayo later, o kaya videocall?”

“Sige,” sabi ni Tofer.

INIHAGIS ni Kristoff ang telepono niya sa kama bago maghubad ng t-shirt at shorts at magtapis ng twalya.

“Ako na raw muna bahala sayo,” sabi ni Tofer bago bumulong. “Your boyfriend is so clueless.”

Napatitig lang ako sa malapad na likod ni Kristoff habang papunta siya sa banyo. Pumasok siya sa pinto, tinaggal ang twalya, isinabit at pumunta sa shower area. Sinara ang salaming harang sa pagtalsik ng tubig.

Sumunod ako sa banyo at inabutan ang pagbagsak ng tubig sa katawan ni Kristoff. Pinanood ko siya maligo, hanggang sa mapansin ko kung gaano kamali ang ginagawa ko. Tumalikod ako at sumandal sa salamin. Nawala ang ingay ng lagaslas ng tubig.

“Gusto kita, Kristoff,” sabi ko. “At alam kong gusto mo rin ako.”

“No, Jeio,” sabi ni Kristoff. “I don’t just like you. I love you. At ang sakit-sakit na.”

“Pero hindi ba mas masakit kung hindi pa natin ito ititigil?” tanong ko. “Tapusin na natin habang hindi pa nagsisimula.”

“Thank you for giving me no other option,” sabi ni Kristoff.

Bumukas ang sliding door na salamin, lumabas si Kristoff, kinuha ang twalya at pinahid sa basa niyang katawan habang naglalakad palabas ng banyo.

PAGKATAPOS kong maligo, humiga na rin ako sa kama. Nakatalikod sa akin si Kristoff, hawak din ang telepono niya. Inilabas ko rin ang telepono ko at nakipagpalitan ng messages kay Tofer. Hanggang sa matapos sa goodnight at I love you.

Hindi ako nakatulog kahit nakapagpaalaman na kami ni Tofer. Tumingin ako sa tabi ko.Hindi na rin hawak ni Kristoff ang telepono niya. Nakatulog na yata habang nakatalikod sa akin.

Hubad si Kristoff, kaya iniangat ko ang kumot para matakpan ang likod niya. Naamoy ko ang kanyang buhok, manipis at ngunit malago, hindi itim na itim.

Nakatitig pa ako sa kanya nang gumalaw si Kristoff at humarap sa akin.

Nagtama ang aming mga titig.

Napaatras ako nang nagsimula siyang lumapit. Hanggang sa paghiga ko, hindi siya tumigil. Hanggang sa lumapit na rin ang mga labi niya sa labi ko. hindi siya tumigil. Hindi ko siya pinigil.

Ang lambot ng kanyang labi, unt-unting binubuka ang sa akin, hanggang sa maramdaman ko ang kanyang dila. Tinitikman ako. Ginaya ko ang kanyang ginawa. Tinulak ko pabalik ang sa kanya, at hinigpitan niya ang sipsip sa akin.

Nagpatuloy kami hanggang sa nakapatong na siya sa akin.

Mainit. Iba. Hindi ako ito. Pero may kung anong inilalabas sa akin si Kristoff na hindi ko naramdaman kay Tofer.

Si Tofer.

Tumunog ang doorbell sa kwarto namin.

Umangat si Kristoff. Nagkatitigan kami. Gulat sa bagay na ginawa namin. Hindi namin sinadya. Pero alam naming nagustuhan namin parehas.

Tumayo si Kristoff at pumunta sa pinto.

Naiwan akong nakatulala.

“Antagal ninyong magbukas,” sabi ni Tofer na agad pumasok sa kwarto namin. “Sorry, nagising kita, tulo pa laway mo. Tulog na ba si Jeio?”

Pumikit ako. Mabilis ang tibok ng puso.

Naramdaman Kong may umupo sa kama.

Dumilat ako, si Tofer na.

“Gulat na gulat ka?”

18

“SORRY,” sabi ni Tofer. “Nagising yata kita. Ambilis pa ng heartbeat mo. At… antigas ah.”

Tinanggal ko ang kamay ni Tofer na humawak sa harap ko.

“Bakit ka nandito?” tanong ko.

“Wala bang kiss muna?”

Napatingin ako kay Kristoff na naka boxer shorts lang, naglalakad papunta sa CR. Uihi.

HInalikan ko si Tofer.

Nagtanggal na rin siya ng pantalon at t-shirt, natira ang boxer shorts.

“Tanggal ka na ring sando,” sabi ni Tofer at tinulungan akong alisin ang pang-itaas ko. “Ako na naman ang katabi mo.”

Humiga si Tofer sa gilid ng kama.

Bumalik si Kristoff mula sa banyo at tumabi sa kabila ko.

“Tulog na ako, guys,” sabi ni Kristoff. “Goodnight.”

“Goodnight,” sabi ni Tofer.

“Goodnight,” sabi ko rin.

“Dumating kasi si Papa,” agad na kuwento ni Tofer na kaharap ko, parehas kaming nakatagilid, para magkasya kaming tatlo sa kama. “Pinahanap si Kuya. Pagtingin ko sa phone ko, may text na pala si Kuya, iyon, pinuntahan namin ni Papa. Alam mo naman si Mama, papalayasin kami, tapos papahanap kami ni Papa. Tapos iyon, sinakay na ni Papa si Kuya sa kotse niya, tong auto ko, dineretso ko na dito.”

“Paano yan, may klase ka bukas?” tanong ko.

“Sa afternoon na lang ako papasok,” sagot ni Tofer. “Mahalaga, masolo muna kita.”

“Solo ka dyan,” sabi ko. “Nasa likod ko lang si Kristoff.”

“Nakatalikod naman,” sabi ni Tofer at inilapit na ang mga labi niya sa akin.

Hindi ko iyon agad natanggap.

“May problema ba?” tanong ni Tofer.

Kanina lang, labi ni Kristoff ang nasa pagitan ng aking mga labi, ang dila niya, ang mga halik niya. paano kita gagawang halikan. Malalasahan mo ang aking pagttataksil.

“Hindi pa ako nagtu-toothbrush,” sabi ko.

“Talo-talo na yan,” sabi ni Tofer at muling inilapit ang bibig sa akin. Tinanggap ko ang kanyang mga halik. Hanggang sa lumalim ito at naging mas marubdob. Ito ang aking paumanhin. Babawi ako sa’yo Tofer. Mali ang ginawa ko kanina, sa’yo ko ibibigay ang aking pagmamahal. Lumabas ang aking dila at ipinasok sa kanyang bibig.

Nagulat ako sa ginawa ko. Napadilat ako. nakadilat na rin si Tofer. Nakangiti.

“With tongues?” sabi niya.

Ngumiti lang din ako.

Muling binalik ni Tofer ang mga halik niya, at ginaya ang ginawa ko.

Itinuloy namin ang bago naming mga halik.

Sa likod, nakaramdam ako nang malalalaim na paghinga.

BACKSTROKE. 100m. Ito ang unang laban ko kinabukasan.

Magkakasama kami nina Kristoff at Santos sa area namin. Natatanaw ko si Tofer sa audience. Si coach, tuluy-tuloy sa kanyang mga peptalk.

“Focus ka muna sa game, Jeio,” sabi ni Kristoff. “Huwag mo munang isipin yung kagabi.”

“Anong kagabi?” sabi ko.

“Good,” sabi ni Kristoff.

Nandito ako para lumangoy. Kung sina coach, gagawin ito para sa pride ng school, para ito sa bayad namin sa bahay. Bawas intindihin kay Lola. Kakalimutan ko munang lahat. Kailangan kong manalo.

Tumuntong kami ng mga taga ibang paaralan sa starting block. Binanggit ko na ang aking dasal. Hindi ko sinasadyang mapalingon sa mga nanonood. Nandoon si Tofer. May dalang banner.

GO JEIO GO!

Napangiti ako.

At naaalala ko ang nangyari kagabi.

Napatingin ako kay Kristoff. Katabi siya ni Coach.

“Focus Jeio,” sigaw ni Coach.

Muli kong ibinalik ang tingin sa pool. Isang balikan lang. nakaya ko na ito nang walang isang minuto.

Matapos ang hudyat, tumalon kaming sabay-sabay.

TUWANG-TUWA si Jeio nang salubungin ako pagbaba sa podium.

“Congrats, Eio ko!” yakap ni Tofer.

“Sayang nga, 0.03 seconds lang, silver na,” sabi ko.

“Bawi ka sa butterfly,” sabi ni Kristoff na sumalubong sa akin. “Kung pagod ka pa, pwede naman ako.”

“Kaya ko yun,” sabi ko at hinila ko si Tofer papunta sa bench para maupo. “Paano Tof-tof? Papasok ka pa ba?”

“May exam kay Sir Roces e,” sabi ni Tofer.

“Okay lang naman,” sabi ni Tofer.

“Kami na lang ulit ang sabay na uuwi,” sabi ni Kristoff.

“Tiwala naman ako sa’yo,” sabi ni Tofer at sinalo ang fist bump ni Kristoff.

“Paano yan, eleven na?” sabi ni Kristoff. “Gusto mo, kain muna tayo? O magde-date muna kayo?”

“Hindi na,” sabi ni Tofer.

CONGRATS!

Nakita kong post ni Tofer sa internet matapos niya isend sa akin ang link ng photo ko sa podium, may gintong medalya para as butterfly.

Si Kristoff daw ang kumuha ng picture at pinadala sa kanya.

Masaya si Coach para sa achievement ng team. Masaya ako dahil sa premyo. Hindi man sa akin lahat mapupunta, may ibibigay pa rin naman sa akin na makakatulong kina Lola.

Pag-uwi, kay Kristoff ulit ako sumabay. Nagdalawang isip ako sa pagsabay sa kanya. Buong araw naming hindi pinag-usapan ang nangyaring halikan.

Kahit sa biyahe, habang nagmamaneho siya, mga review lang niya sa mga langoy ang sinasabi niya. hanggang sa makarating kami sa paaralan. May pa-party si coach sa pool.

“Atin-atin lang ’to ha,” sabi ni coach, at pinasok ng dalawang Santos ang isang cooler na puno ng beer.

Nag-message ako kay Tofer na late ako uuwi, may inuman. Pinayagan naman ako ni Coach na magsama ng kaibigan. May medalya naman daw ako kaya pwede. Pinasunod ko si Tofer.

NANATILI kami ni Kristoff sa tabi ng pool, nakababad sa tubig ang mga paa, may tig-isang beer sa kamay.

“Hindi ako magiging ganung kabilis kung hindi mo ako tinuruan ng mga techniques mo,” sabi ko kay Kristoff.

“Buti nga may napuntahan yung mga natutunan ko sa Maynila,” sabi ni Kristoff.

Pagkatapos nun, balik kami kung paano kami nung tabihan ko siya sa pag-iisa niya sa bahaging ito ng pool. Tahimik. Kailangan ko siyang kausapin hindi lang tungkol sa langoy. Hindi lang iyon ang ang nangyari sa amin.

“Pero may iba ka pang mga strokes natutunan sa akin,” sabi ni Kristoff. “Naturo mo rin kay Tofer.”

Dinaan ko sa tawa ang hiya.

“Ingay ninyo,” sabi ni Kristoff na natawa na rin. “Di ako nakatulog agad.”

“’Yun talaga ang gusto kong pag-usapan natin, Kristoff,” sabi ko.

“Na ano? Na huwag na nating pag-usapan?” tanong ni Kristoff. “Pwede naman.”

Tapos ay natahimik kami ulit.

“Pero mas okay kung pag-uusapan natin,” sabi ni Kristoff.

19

HINDI AKO NAKAPAGSALITA. Kung gusto niyang pag-usapan, siya na ang hinayaan ko. Hindi ko malagyan ng salita ang mga nararamdaman ko.

“Kasi ang sakit-sakit,” sabi ni Kristoff. “Hindi mo naman kasalanan. Hindi rin kasalanan ni Tofer. Malinaw naman kung ano ako sa inyong dalawa. Pero ang sakit na marinig kayong dalawa, naghahalikan sa likod ko. Ang bigat sa dibdib. Pero hindi ko naman mailabas ang nararamdaman ko, kasi wala naman akong karapatang maramdaman yun.”

“Sinong may sabi sayong wala kang karapatan?” tanong ko. “Kami ang walang karapatang pigilin ang nararamdaman mo.”

“Pinapaasa mo ba ako?” tanong ni Kristoff.

Hindi ako nakapagsalita.

“Huwag,” sabi ni Kristoff bago siya matawa. “Huwag kang tumigil… Masaya ako kahit sa pag-asa lang.”

Ipinatong ko ang ulo ko sa balikat ni Kristoff at sabay kaming tumingin sa liwanag ng buwan sa tubig. Sinira ang repleksyon nito sa kaunting kampay ng paa.

“Gusto kita, Kristoff, hindi ka naman aasa kung hindi mo naramdaman sa akin yun,” sabi ko. “Pero mahal ko si Tofer. Kaya’t kung nagpaasa kita, kung nakita mo na gusto kita, totoo yun, pero hindi ko yun sinasadya. Mahal na mahal ko si Tofer para sadyaing saktan siya.”

“Salamat,” sabi ni Kristoff. “Makakahanap din siguro ako ng taong makakaramdam sa akin ng ganyan.”

“Oo naman,” sabi ko.

Tapos ay natahimik kami.

“Now going back to the kiss,” sabi ni Kristoff na ayaw pang tapusn ang usapan. “Your lips were the sweetest I’ve ever kissed.”

Binawi ko ang ulo ko sa balikat niya.

“Sasabihin mo ba kay Tofer?” tanong ni Kristoff na hindi ako tinitingnan.

“Sasabihin mo ba?” tanong ko.

“Ikaw ang karelasyon niya,” sabi ni Kristoff.

“At sa’yo naman, walang mawawala.”

“Ikaw. Mawawala ka sa’kin kapag sinira ko kayo.”

“Hindi mo ba naisip na kapag nawala kami…” hindi ko alam kungbakit bigla na lang akong nagsalita. “…Pwedeng sa’yo ko maramdaman ang nararamdaman ko kay Tofer?”

“I can do that,” sabi ni Kristoff na hindi rin tumingin. “But I think I don’t just like. What I feel for you won’t let me make you gamble with love. Walang mananalo sa’ting tatlo.”

Tumayo si Kristoff. Hindi ako sumunod.

Hindi ko na rin naitago ang nararamdaman ko. Napayuko ako at kahit hindi gumagalaw ang aking mga paa, sa isang munting patak, nagkaroon ng mga mumunting alon at muling nasira ang kapayapaan ng buwan sa pool.

Lalo yung gumulo nang may dalawa pang paang lumublob sa tubig. Tumabi sa akin si Tofer.

“Congrats Eio ko,” sabi ni Tofer.

Agad akong lumapit sa kanyang mukha, siniil ng halik ang kanyang mga labi.

PALAYO si Kristoff sa pool habang pinapanood ko siya sa kanyang training. Nakaupo ako sa starting board, pahinga pa kaming mga lumaban sa competition. Kami ang naunang lumangoy, sandali lang. Mas maraming training ang kailangan ng mga hindi nakasama sa laban. Pero nagpaiwan pa si Kristoff. Gusto pa niyang lumangoy.

Pinanood ko siyang bumalik sa akin. Umahon siya sa pool. Kinuha ang towel, pinunasan ang sarili, dumeretso sa bleachers, nagtaktak ng ulo para lumabas ang tubig sa tenga. Tapos ay umupo at uminom ng energy drink.

Sumunod sa kanya si Santos 2. Sinaltik siya ng twalya nito sa binti. Napaiwas si Kristoff. Inulit ni Santos. Tumayo si Kristoff at sinalo ang twalya at naghilahan sila. Para silang mga batang naglalaro. Mas malakas si Kristoff, nahila niya si Santos sa katawan niya. Nagdikit ang kanilang mga dibdib, at nagtawanan. Inakbayan ni Kristoff si Santos at sabay silang umupo. Muling umakbay si Kristoff.

Naramdaman ko rin ang brasong umakbay sa akin.

“Pwede na ba talaga ikaw umuwi?” tanong ni Tofer.

“Oo, okay na kami, sabi ni coach,” sagot ko.

“Gusto mo pa yata manood…” hindi ko na pinatapos si Tofer na nakangiti sa muling nagharutang sina Kristoff at Santos 2.

“Hindi, tara na,” yaya ko.

“Bakit ang init ng ulo mo?” natawa si Tofer.

“Hindi mainit ang ulo ko,” natawa rin ako. Pinilit kong matawa.

TUMULOY ang school year at kay Tofer ko na binuhos lahat ng atensyon ko. Sa akin na rin niya ibinigay ang mga oras niya, sa pagtulong sa paggawa ng paninda sa bahay.

Pagdating sa eskwela, lumayo na rin sa amin si Kristoff. Wala ng paramdam. Pagkatapos ng klase, humahangos siya para makarating sa swimming pool.

Kami naman ni Tofer, sinusulit ang oras naming magkasama bago kami pumunta sa mga Gawain namin bago umuwi. Ako sa pool, siya sa mga tropa niya para magbasketball.

Wala pang ibang mga teammates ko sa pool area. Dapat nandito na si Kristoff.

Dumeretso ako sa locker room para magpalit. Hinubad ko ang uniporme at isinuot ang swimming trunks.

Narinig ko ang lagaslas ng tubig papunta sa shower area. Wala naman yun kanina. Sinundan ko ang ingay. Sa dulo nanggagaling.

Si Kristoff lang naman to, pero may kung ano sa akin ang nanabik. Ginaanan ko ang aking mga hakbang patungo sa dulong cubicle. Sanay na akong makita ang katawan ni Kristoff, ang maputi’t makinis niyang balat na tiutubuan ng maitim na balahibo sa dibdib, pababa sa kanyang swimming trunks.

Makiktia ko ba siya ngayon na walang swimming trunks?

Ang lakas ng kabog ng dibdib ko, ngunit nanatiling magaan ang aking mga hakbang. Kaunting tingin lang. Aalis ako kaagad.

Hubo’t-hubad nga si Kristoff nang masilayan ko. Ngunit hubo’t-hubad din si Santos 2, kasama niya.

Pinanatili ko ang tahimik kong galaw, kahit nagmadali akong tumalikod at lumayo sa kanila.

Sumara ang tubig sa lugar nila at may sumilip. Hindi ko na kinilala. Agad akong pumasok sa isang cubicle at binuksan ang shower. Wala akong karapatan, pero tumulo ang luha ko, kasabay ng tubig na bumasa sa aking ulo.

“MAY problema ba tayo?” tanong ni Tofer pagkaupo namin sa kanyang kotse. “Kanina mo pa ako hindi kinikibo. May nabalitaan ka ba tungkol sa akin na kailangan kong maging defensive?”

“Bakit parang guilty ka?” tanong kong natawa.

“Eh kasi, dapat ako lang ang dahilan ng deep thoughts mo,” sabi ni Tofer.

“Pagod lang,” sabi ko. “Sorry. Alam mo naman, ilang laps at strokes din kami kanina.”

“I know,” sabi ni Tofer. “But good to know that we are good.”

Pinihit ni Tofer ang susi ng sasakyan at tumunog na ang makina.

“Teka lang,” hinawakan ko ang kamay ni Tofer nang dumapo ito sa kambyo.

Napatingin si Tofer sa akin. Lumapit ako sa kanya at hinalikan ang malambot niyang mga labi. Noong una ay nagulat si Tofer. Ngunit unti-unti, naging magsinglalim na rin ang aming mga bibig sa isa’t-isa.

Natapos ang school year. Kahit hindi alam ni Tofer, tinulungan niya akong maghilom. May kirot din palang panooring mawala ang atensyong binigay sa akin, kahit hindi ko iyon tinanggap. Nagkagusto sa akin si Kristoff, at ang naramdaman niya, napanood ko kung paano nawala.

20

NAGPATULOY ang pagsusuot ko ng pampatangkad sa loob ng sapatos ko dahil sa sumunod na school year, gusto namin ni Tofer na kami pa rin ang magkatabi. Tulad ng dati, kaklase pa rin namin si Kristoff at siya pa rin ang nasa tabi ni Tofer, malayo sa akin. Hindi ko na iyon inintindi, hindi mawawala sa akin ang isang binigay na hindi ko kinuha. Hindi ko kinuha dahil sapat ang meron ako, si Tofer.

“Tofer,” nadinig kong sabi ni Kristoff minsang matapos ang recess at makabalik kami sa classroom. “Ano bang religion ninyo at takot na takot si Kevin na may makakita sa amin. Mahal naman niya ako, mahal ko rin siya. Pero bakit parang bawal dito sa lugar ninyo ang magmahal?”

“Hindi lang siya matapang,” sabi ni Tofer tungkol kay Kevin na mas kilala naming Santos 2. “Kung hindi nga lang ako pinipigilan nitong si Eiio ko, isinigaw ko na sa quadrangle kung gaano ko ito kamahal.”

Hinawakan ni Tofer ang kamay ko at pinanggigilan.

“Exactly,” sabi ni Kristoff. “Gustung-gusto ko ring gawin yan.”

“Eh di maging kayo na lang,” sabi ko at tinanggal ko ang pagkakahawak ni Tofer sa akin.

“Seloso naman,” sabi ni Tofer at muling binawi ang kamay ko.

“Don’t worry, Jeio,” sabi ni Kristoff. “Hindi ko aagawin sa’yo ang mahal mo. At hindi ka rin naman nito pakakawalan.”

Nag-apir ang dalawa at nagtawanan.

KINABUKASAN, iyon nga ang ginawa ni Kristoff.

Matapos ang ilang linggo sa klase, binuksan na sa mga mag-aaral ang pagsali sa mga orgs sa campus. Isa dito ang swim team. Para makahikayat, kaming sampung original members ay nagjogging sa quadrangle ng naka trunks.

Nagtilian ang mga babaeng nakakita sa amin. Hindi naman kasi matatawaran ang aming mga katawan dahil sa halos araw-araw naming paglangoy.

Natapos ang aming takbo sa stage. Ako, bilang nakapag-uwi ng tropeo noong nakaraang taon sa regionals, ang magyayaya sa aming mga kaeskwela.

“… kaya kung gusto ninyong kaming maging katulad, open na kami para sa tryouts,” sabi ko.

“Wait,” singit ni Kristoff bago ako makapagpasalamat.

“And our team is a team of inclusivity,” sabi ni Kristoff. “We are proud of winning for our school, and we are proud of being ourselves. Kaya kahit ano pa man kayo, tanggap namin kayo dito, sama-sama tayong magbigay ng pride sa ating paaralan.”

Nangibabaw ang bulungan. Maraming hindi nakaintindi sa mga sinabi ni Kristoff.

“To show you how proud I am, I am confessing my love to my boyfriend, Kevin!”

Hindi alam ni Kevin ang gagawin. Hanggang sa magtilian ang mga babae sa crowd. Kung ako, nagwapuhan na kay Kristoff, paano pa kaya ang mga babae. At si Kristoff na taga Maynila, na kanilang pinapangarap, may kakayanang umibig, at ang inibig niya ay si Kevin, na hindi rin naman magpapaiwan ang itsura.

Iniabot ni Kristoff ang kamay niya para lumapit si Kevin. Lumapit naman si Kevin at hinawakan ang kamay ni Kristoff. Hinalikan ni Kristoff ang kamay ni Kevin at muling naghiyawan ang mga babae.

“Yuck, mga bakla,” sigaw ng isang lalaki.

“Mas yuck ka, pangit ka na, pangit pa ugali mo,” sigaw ng babaeng katabi niya. at nagtawanan ang mga nanonood.

“GAGO yun ah,” sabi ni Tofer habang nakatambay kami sa tabing ilog. “Inunahan ako. Di’ba kinuwento ko ang plano kong gawin sa’yo?”

“Hayaan mo na, hindi ko naman yun kailangan, hindi natin kailangan,” sabi ko.

“Pero gustung-gusto ko,” sabi ni Tofer.

MADALAS nang magkahawak ang mga kamay nina Kristoff at Kevin bago maghiwalay para pumasok sa kanya-kanyang section. Iyon siguro ang dahilan kung bakit laging nangangalabit ng kamay ang mga daliri ni Tofer sa akin. Minsan pinagbibigyan ko siya, minsan, hindi.

Hanggang sa pinatawag si Kristoff sa guidance office. dalawang subjects ang hindi niya nasalihan. Bumalik siya na mugto ang mga mata.

“Pinaghihiwalay kami ng Mama ni Kevin,” sumbong ni Kristoff habang nakatambay kami sa tambakan pagdating ng recess. “Kung anu-ano pang masasakit na salita ang sinabi sa akin. Hindi ko naman pinansin, pero si Mommy, inaway ang Mama ni Kevin. Pinaghihiwalay kami.”

Ilang araw na problemado si Kristoff. Naging mabuting kaibigan naman kami ni Tofer, sinamahan namin siya. Ilanga raw na rin kasing hindi pumapasok at hindi makontak si Kevin.

Hanggang sa isang araw, pumasok si Kevin, um-attend ng training, suot niya ang trunks ni Kristoff.

“Ikinulong nila ako kwarto para pagsisihan ko raw ang mga kasalanan ko,” kwento ni KEvinnang isama namin sila ni Kristoff sa tabing ilog. “Tapos, kinailangan kong ihingi ng tawad lahat daw ng kabaklaang ginawa ko, pati na rin sa lahat ng lalaking kasama kong ginawa ang mga yun. Nakakahiya. Pinagawa nila sa akin yun sa harap ng mga kasama nila sa prayer meeting.”

“Sorry,” sabi ni Tofer. Isa si Mrs. de Venecia sa mga uma-attend ng prayer meeting na iyon.

“Tapos nasa gitna ako, tinapat nila ang mga kamay nila sa akin, pine-pray over ako, pinaaalis ang demonyo, ang sakit na nasa katawan ko…” tuloy ni Kevin. “Sobrang nakakahiya. Sobrang parang tanga. Kaya pagkauwi ko, kinuha ko lahat ng gamit ko. tatakas ako, lalayas ako. pero nahuli ako ni Mama. Kinuha niya lahat ng dala ko. Kung aalis ka, wala kang dadalhin na galing sa amin ng papa mo, sabi niya. Kaya iniwan kong lahat.”

“Sa amin na siya nakatira,” sabi ni Kristoff na umakbay at humalik sa ulo ni Kevin. “They thought they’ve destroyed us, but they’ve only made us stronger.”

Iyon nga ang nangyari. Sa mga sumunod na araw, lalong naging mas mahigpit ang hawak ng kamay nina Kristoff at Kevin.

“MAGTANAN NA TAYO,” sabi ni Tofer. “Magtrabaho tayo habang nasa college. Nagagawa mo naman, di’ba? Kakayanin ko rin.”

“Weh?” at tumayo na ako, isinuot ang brief at isinukbit sa balikat ang iba pang piraso ng uniporme. Maingat na naglakad paalis sa bangkang saksi sa dahilan ng pagtakas namin sa praktis ng graduation.

Nag-ayos na rin si Tofer ng sarili at sumunod sa akin.

“Para mas maging malaya tayo, para wala nang humuhusga, wala nang magbabawal sa mga gusto nating gawin,” sabi ni Tofer.

“Hindi naman yung lugar ang dahilan ng panghuhusga, yung mga tao rin sa paligid,” sabi ko. “Kahit nasa Maynila tayo, may mga titingin pa rin sa atin na nakakadiri.”

“Mas kaunti na,” sabi ni Tofer. “At hindi iyon magsisimula sa ating dalawa. I juest want to be proud of us. At kaya kong gawin, kahit ano pra doon.”

Sa ilalim ng punong manga na natumba at muling tumubo, inilagay namin ang mga damit bago isuot. Matapos ay naupo kami sa nakahigang katawan nito.

“Ako kaya ko,” sabi ko. “Walang mawawala sa akin. Pero sa’yo, Tofer, sa’yo marami.”

“Kaya ko rin,” sabi ni Tofer. “Mas matalino nga ako sa’yo di’ba.”

“Aral lang kasi ang ginagawa mo.”

“Aral lang?”

“Oo. Wala kang ibang pinoproblema.”

“Meron, ikaw,” sabi ni Tofer. “Problema kita. Kung paano kita maipagmamalaki. Na akin ka. At iyo ako. 2 years na tayo, pero tayo lang ang nakakaalam, e wala namang mali sa ginagawa natin.”

Napangiti naman ako, pero hindi nagtagal.

“Yes, Romantic yan Tofer, pero magpaka-praktikal tayo,” sabi ni Jeio. “Ako, luluwag ang bahay nagpaalam ako. Mas marami silang makakain kapag nabawas ako. Iisipin pa nilang makakapagpadala ako sa kanila. Gusto nila iyon. Pero iba sa pamilya mo. Itatakwil ka nila. Nanay mo ang punong abala sa pagpapaalis ng demonyo ng kabaklaan sa katawan nung kinakapatid mo, di’ba? Ano na lang ang sasabihin ng praise the lord society nila kapag nalaman nilang ikaw na prinsipe nun ang prinsipe ng kadiliman with rainbows.”

“E di palayasin kung papalayasin?” sabi ni Tofer. “Problema ko na iyon.”

“Problema ko rin yun,” sabi ko. “Kasi kung nakalimutan mo, nung sinabihan mo akong mahal mo ako, sinabihan din kitang mahal kita. At mahal na mahal kita.”

Natahimik kaming dalawa.

“Anong gagawin natin?” basag niya sa katahimikan.

“Tatanggalin mo yang pag-acknowledge mo sa akin sa valedictory address mo bilang boyfriend mo, at magsasama tayo sa boarding house sa Maynila,” utos ko. “Wala naman akong problema sa itinatago natin tong relasyon na ’to. Masaya naman ako na ganito tayo. Bata pa tayo. Hindi pa natin kailangang kalabanin ang mundo, at huwag natin itong bigyan ng dahilan na paghiwalayin tayo.”

“Sure kang gusto mong maging doctor?” tanong ni Tofer. “Mas bagay sa’yo maging writer.”

“SIR TOFER,” sabi ng kasambahay na nagbukas ng gate. “Nandyan po si Ma’am Misty, kasama yung nanay niya. Umiiyak, kanina pa kayo hinihintay.”

Aga pinark ni Tofer ang sasakyan. Pagbaba pa lang ng kotse ay nakaabang na si Mrs de Venecia.

“Kanina pa tapos ang practice ng graduation, saan na naman kayo nagtatambay dalawa?” tanong ng Mama ni Tofer.

“Nag tong-its lang po kami,” palusot ni Tofer. “Kasama mo yung mga lalaki naming kaibigan.”

Tumalikod si Mrs. de Venecia. “Hala pasok, ayusin mo tong girlfriend mo!”

“Tong-its talaga naisip mong dahilan?” bulong ko kay Tofer. “May emphasis sa mga lalaking kaibigan?”

“Nagulat ako eh,” sabi ni Tofer.

Sabay kami ni Tofer na lumapit kay Misty na katabi ang nanay niyang si Ma’am Mildred. Si Tofer lang ang humalik kay Misty at bumulong.

“Anong problema?” tanong ni Tofer.

Kinabahan ako dahil mugto ang mga mata ni Misty. Hindi naman siguro siya buntis.

“Nahuli ako ni Mommy,” sabi ni Misty. “I’m sorry but I might throw you under the bus.”

“Misty huwag,” kinabahan ako sa banta ni Misty.

Napatingin sa akin sina Misty at Tofer.

“Sige, mag-usap-usap kayo,” sabi ng nanay ni Misty na tumayo at lumapit kay Ms. De Venecia. “I’m sorry balae, kesa sa iba pa ninyo malaman. Pag-usapan na natin ito bilang pamilya.”

“We are not a family Ma, please,” sigaw ni Misty. “Alam ni Tofer na boyfriend ko si Lemuel. I don’t love Tofer, and he doesn’t love mo. And we are good with that. Stop na this charades. Let us love who we love.”

Kinabahan ako. Baka may masabi pang iba si Misty. May boyfriend na siya eh, baka sabihin niyang may boyfriend din si Tofer. At ako yun.

“Stop it, Misty,” sabi ng Mama ni Misty. “You don’t love that boy. Si Tofer ang mahal mo.”

“At ikaw ang mahal ni Tofer,” dugtong ni Mrs. de Venecia. “Right, anak?”

“Umamin ka na rin,” tingin ni Misty kay Tofer bago lumipat sa akin. “We deserve freedom.”

“Jeio,” tumingin sa akin si Mrs. de Venecia. “May iba bang girlfriend ang bestfriend mo?”

Nanigas ako.

“Yung totoo Jeio?” tumaas ang boses ni Tita. “Wag kang magsinungaling, maiimpyerno ka!”

“Wala po,” sabi ko. “Wala po siyang girlfriend.”

Bumitiw si Misty sa pagkakahawak kay Tofer.

“Wala siyang girlfriend Tita kasi …” hindi nakatapos si Misty sa sinasabi niya.

“Ma, Misty and I are the best of friends, pero, ginawa lang namin ito para hindi kayo mag-worry nina Papa at Tita at Tito,” paliwanag ni Tofer. “Wala po akong girlfriend.”

“How could you do this to us, Tofer?!” sigaw ni Mrs. de Venecia.

“No Ma, how could you do this to us?” sagot ni Tofer. “I love you Ma, but please, we are not pets that you can just mate with whom you want to have new pets with.”

Napahawak sa dibdib ang kumare ni Tita bago lumapit sa kanya.

“So you think dahil may highschool diploma ka na, pwede mo na akong sagutin?” Napahiya si Mrs. de Venecia. “Lumayas ka sa pamamahay ko! Ingrato! Walang utang na loob! Layas!”

“PAANO, sa kotse na naman tayo matutulog?” tanong ko.

“Eh ayaw mo naman kasing matulog sa bahay ninyo. Isang gabi lang naman. Sigurado bukas, ipapahanap na ako ni Papa kay Kuya Jeremy. Ano game? Sa inyo naman tayo?”

“Masikip doon.”

“Masarap naman ang masikip ah,” sabi ni Tofer.

“Gago,” sabi ko. “Tara na. Inaantok na ako.”

Pagdating sa kotse. Inayos namin ang mga upuan tapos ay nahiga kami.

Lumapit ang mukha ni Tofer sa akin at muli siyang humalik. Gumanti akong muli.

“Goodnight,” sabi ni Tofer na umatras.

“Goodnight ,” sabi ko. Ngunit muli siyang humalik at tuluyan nang pumatong. Nagpaubaya ako sa kanyang pagmamahal.

Hanggang sa makakita ako ng mga mata sa bintana. Itinulak ko si Tofer.

“Tofer?” sigaw ni Tito Donnie, Papa ni Tofer.

Nagkatitigan silang mag-ama bago bumalik sa akin ang tingin ng tatay niya.

“Out of the car!” sigaw ni Tito bago ko maramdaman ang tindi ng sipa sa sasakyan.

Lumabas kami kotse. Nakatayo sa labas si Kuya Jeremy, kuya ni Tofer, habang si Tito, pabalik na sa kanyang sasakyan.

“Uwe!” sigaw ni Tito na hindi magawang tingnan kaming mga nasa likod niya.

To Be Beside You

“PAKALALANDI kasi,” sabi ni Kuya Virgie, nakatatandang kapatid ko. Kuya, pero nakapusod ang mahabang buhok, naka-spaghetti strap na blouse at pekpek shorts. “At mabuti at wala ka nang kailangang bayaran sa eskwela.”

“Akala ko, ikaw ang mag-aahon sa atin sa hirap, pero ikaw pala magdadala dito ng…” sabi ni Ate Romeo kay Tofer. Magkamukha sila ni Kuya Virgie, pero babae. “Akala ni Lola, swerte sya, bakla mga apo niya, hindi makakabuntis, pero ito, dumarami pa rin tayo dito.”

“Mas maganda nga tong marami tayo,” sabi ni Kuya. “Maykatulong tayo sa pagbabayad dito sa bahay.”

Lumabas si Lola, may dalang isang pinggang kanin, isang galunggong at dalawang itlog.

“Tigilan nyo na yang mga bunso natin, mas marami, mas masaya,” sabi ni Lola. “Heto’t kumain kayo. Akala nami’y itong si Guilermo lang ang pagtitirhan, kaya pasensya na Toper ha,” sabi ni Lola. “Kung magtatagal ka rin naman dito, eh maganda na yang masanay ka na agad kung paano kami kumain.”

“Okay lang po ’La,” sabi ni Tofer. “Salamat nga po at pinatuloy ninyo ako.”

Nasa labas kami ng bahay, nandoon ang mesa, mahahabang upuang gawa sa coco lumber, mga halaman, na masasabing parang hardin. Hindi namin pagmama-ari ang lupang ito. Pero habang walang gumagamit, amin na muna.

May ganito ring mesa sa tapat ng kapitbahay, mga monoblocks naman ang upuan, sa likod ng nakaparadang jeep na nagbigay lang ng kapirasong daanan para sa mga tao. May mga nag-iinuman sa mesa, mga lalaking nakapambasketball shorts, at wala ng pang-itaas. May ilang mga babaeng nakikiupo at nakikitagay sa kanila.

“Kain ka na Tofer,” sabi ko, kahit hindi ko alam kung magugustuhan niya ito. Nauna na akong sumubo.

“Sarap po, salamat,” sabi ni Tofer na sumubo rin pagkasubo ko. Pansin kong hirap siya sa paglunok.

“Ulam pa lang yan,” sabi ni Kuya Virgie. “Paano pa pag kasama ako? Pwede rin akong tikman.”

“Virgilio,” saway ni Lola.

“Gusto yatang siya naman ang maitakwil ni bunso,” sabi ni Ate Romeo.

Pilit ang ngiti ni Tofer.

“Ate,” saway ko.

“Joke lang ’tol,” sabi ni Ate Romeo. “Paano yan, Tofer? Marunong ka bang gumawa ng isaw? Ng Yema?”

“Tuturuan ko syempre,” sabi ko.

“Tuturuan din kitang magmotor, para may alternate pa kami ni Tatay sa pasada,” sabi ni Ate. “Grab ka na lang sana, kaso, binawi rin sa’yo kotse mo, e.”

Hindi mapigilang sumilip ng lungkot ni Tofer sa mga hirit ni Ate Romeo. Gusto ko pa sanang manaway, pero hindi ko naman mapipigil lahat ng mang-aasar sa kanya. Mabuti yung ngayon pa lang, matanggap na niya.

“Kung masyadong brusko yun sa’yo,” sabi ni Kuya Virgie. “Doon tayo sa parlor, tuturuan kitang gumupit. Nako, sa gwapo mong yan, baka gawing boylet ka pa ni Mommy Paris.”

“Kumain na nga lang kayo,” sabi ko na naghagis ng ulo ng isda sa sahig na agad kinain ni Sirchip, ang aso namin. “Hindi for sale si Tofer.”

“Magsipasok na nga kayo at iwanan na ninyo ang kapatid ninyo,” utos ni Lola.

“Babyahe na muna ako,” sabi ni Ate Romeo. “Nawala nga si Tatay, may pumalit naman.”

“MAGKANO kaya ang iaabot ko kay Lola para kunwari, nagrerent ako?” tanong ni Tofer nang maiwan kaming dalawa sa labas ng bahay. “May ipon naman ako. Hindi ako magiging pabigat.”

“Hindi ka pabigat,” sabi ko. “Huwag mong isipin yun, at kung kailangan, hihingi na lang ako sa’yo. Least of your concerns na yun.”

Ngumiti si Jeio.

“Hindi ka pa nga umiiyak,” sita ko. “Kung ako sa’yo, ngayon ko na yun gagawin. Hindi ka makakapagsolo dito sa bahay. Konting galaw mo, may mababangga ka.”

“Hindi naman ako iiyak,” gulat ni Tofer. “Bakit ako iiyak?”

Nagkibit balikat ako. Hindi ko alam kung paano sasagutin ang obvious.

“Siguro kaya ang tapang-tapang ko, kasi gusto ko naman talagang mahuli tayo,” sabi ni Tofer. “Masikip dito, pero mas nakakasakal sa bahay namin. Mas hindi ako makakilos. Matagal ko nang gustong tumakas. Matagal ko nang gustong maging ako, kung sino ako kapag kasama kita. Masabi ang mga salitang gusto ko. Mahalin ang taong mahal ko. Mahalin ka.”

Niyakap ko si Tofer bago bulungan.

“Swerte mo, mas madaling takasan ang yaman kesa kahirapan,” biro ko.

Magkayakap kami ni Tofer nang mapansin kong may lalaking paparating.

Lilinga-linga si Kuya Jeremy nang matanaw ko siyang sumisingit sa jeep na nakaparada sa gitna ng daanan papunta sa’min. May dala siyang isang backpack at isang maleta. Wala kasing dala si Tofer nang biglang dumating sa bahay kanina. Pinagtabuyan daw siya ng Papa niya at walang ginawa ang mama niya. Kuya niya lang ang lumabas ulit para ikuha siya ng tai na naghatid dito sa bahay. Kuya rin niya ang tinext niya ng mga gamit na necessities niyang naiwan sa kwarto niya.

“Kumpleto yan,” sabi ni Kuya Jeremy na nakiupo sa amin sa labas.

Napansin yata ni Lola na may bisita pa. Lumabas siya at nag-abot ng pera sa akin.

“Jeio, bumili ka ng soda,” utos nito. “Pinapasundo na ba siya?”

“Hindi nga po eh,” sabi ni Kuya. “Pero baka bago mag-martsa, baka pauwiin na rin siya.”

“Ewan ko ba diyan sa dalawang yan,” sabi ni Lola. “Hindi makapaghintay. Jeio, ano? Uhaw na ang bisita.”

Pumunta ako sa mga nag-iinuman, tapat iyon ng tindahan. Bumili ng softdrinks.

“Binabawi na ba ang tinanan mo?” tanong ni Mang Ramon. “Katulad ka rin pala ng kuya mo, o ate mo, ah ewan ko ba sa pamilya mo. Sayang ka boy.”

“Mang Mon, may scholarship po akong nag-aabang sa Maynila, wala hong sayang sa akin” sabi ko. “Yung anak nyo ho hindi ko kasabay ga-graduate. Mas matanda sa akin yun, di’ba?”

Bago pa makapagdabog si Mang Ramon, inabot na sa akin ang binili ko at naglakad na ako pabalik.

Naglabas na ng baso si Lola, pagbalik ko.

“Inggit ka ba sa kanila?” dinig kong tanong ni Kuya Jeremy kay Tofer pagkahain ko ng inumin. “Lola, nakakabilib po kayo, tanggap nyo po ang pamilya ninyo kahit ano pa sila. Nakakahiya na kami pang nagkakalat ng salita ng diyos ang hindi alam ang ibig sabihin ng magmahal ng kapwa.”

“Gobyerno nga natin, natatanggap ko, mga sariling dugo ko pa kaya, mas masahol yun,” sabi ni Lola. “At ibahin mo ang sarili mo sa magulang mo. Mahal mo ang kapatid mo oh, tanggap mo sila nitong apo ko.”

Tapos ay iniwan na kami ni Lola.

“Sigurado ka bang dito ka muna?” sabi ni Kuya at inestima ang up-and-down naming bahay.

Resettlement ito, may dating may-ari, at ngayon, hinuhulug-hulugan pa namin. 24sqm lang, mas malaki pa ang kwarto ni Tofer. Pero proud ako na kahit maliit, magiging amin ang bahay na ito.

Napansin yata ni Kuya Jeremy na napansin ko siyang tinitingnan ang bahay namin.

“Parehas naman tayong pinapalayas lagi ni Mama kapag bad trip siya sa atin. Lalamig din yan…” tuloy ni Kuya Jeremy, na hindi natapos.

“Si Papa na nagtaboy sa akin Kuya,” sabi ni Tofer. “Si Papa na sumusundo tuwing wala tayo dahil nga pinalayas tayo ni Mama.”

“Mapapatawad ka pa naman nun. Kung si Mama siguro, overnight. Give Papa a week.”

Pinanood kong mag-usap ang magkapatid.

“Hindi na ako babalik,” sabi ko. “Kung may ipagso-sorry man ako, eh yung hindi ko pagsasabi agad kung ano ako. And I think, for good reasons. ’Yung mga sinabi niya sa akin. Hindi lang niya ako itinakwil bilang anak. Parang kinalimutan na rin niyang tao ako. Totohanan na yata ito this time.”

“O gusto mong totohanan ito this time?” sabi ni Kuya. “Gusto mong makipagbahay-bahayan dito kay Jeio. Hindi naman ako tutol, pero Tofer, nagmamadali ka. Darating din kayo dyan.”

“Hindi lang kay Jeio ,kuya,” sabi ko. “Hindi na rin ako makahinga sa bahay. Bakla ako kuya. At hindi napupunta ang mga bakla sa impyerno. Nakakalaya sila sa impyerno tuwing mapapalayo sila sa pamilyang iyon ang laging paalala sa kanila.”

“Parehas na kayong magsalita ni Jeio,” sabi ni Kuya. “O basta, kapag di mo na kaya dito, pwede ka sa apartment ko.”

“Baka bawiin din sayo yung apartment,” sabi ko. “Ginusto ko naman to, paninindigan ko.”

Tumingin sa akin si Kuya Jeremy, parang pinauubaya na sa akin ang kapatid niya.

Words to Goodbye

MALAMBOT naman ang kama namin. Isa nga lang ang unan. Tig-isa kami ni Tofer. Tumagilid ako nang maramdaman kong gumalaw si Tofer para humarap sa akin. Tumitig sa akin at yumakap. Hindi pa rin siya umiiyak.

“Okay ka lang?” bulong ko.

Mabilis niyang hinalikan ang labi ko. “Mas marami akong unan sa bahay, pero ikaw ang gusto kong kayakap.”

“Huwag kayong gagawa ng kababalaghan diyan ha,” sabi ni Kuya Virgie na nasa kabilang side ng kama, sa tabi ni mama, sa likod ko.

Apat kami sa malaking kama ngayong gabi. Si Ate dapat ang katabi ko, pero pumasada muna sya ngayon gabi. Matutulog nalang iyon pag gising na kami.

“Matulog ka na Virgilio,” sabi ni Lola.

MAGKAHAWAK ang kamay namin sa tricycle na dala ni Ate Romeo papunta sa praktis ng graduation. Nakapikit lang. Hindi ako nakatulog nang totoo, pinapakiramdaman ko si Tofer. Napadilat ako nang punasan ni Tofer ang pawis sa noo ko at leeg, at naramdaman kong siya naman ang pumikit pagkahilig sa balikat ko.

Hindi na kami tumatakas sa graduation. Wala kaming lakas para maglagalag. Mapapagastos lang din kami. Pauwi, naglalakad na lang kami, nakasando na lang, nasa bag na ang mga polo. Wala namang dalawang kilometro ang layo ng bahay sa paaralan. Mainit. May hangin lang pag may dadaang kotse. Sinusundan ni Tofer ng tingin ang bawat kotseng dumadaan.

“Ganito siguro yung mga batang nadaraanan natin pag dala ko yung kotse,” sabi ni Tofer. “Naaalikabukan.”

Naligo kami pagkauwi dahil aayusin namin ang mga isaw na ititinda ni Mama.

“Masyadong malalaki yung tusok mo,” sabi ko kay Tofer na napahaba ang tupi sa bituka ng manok bago tusukin ng stick.

“Ang hirap naman pag masyadong maiksi,” sabi ni Tofer na natawa.

“Kaya yan,” sabi ko at pumunta ako sa likod niya, kinuha ang dalawang kamay para gabayan sa pagtusok. “Kaya di’ba?

“Ang galing mo naman magtusok,” sabi ni Tofer. “Sabi ko na nga ba, may holdaper dito sa lugar ninyo e.”

“Gago,” at natawa rin ako nang maramdaman ang harap ko.

Nagtatawanan kami nang pumasok si Lola, dala naman ang mga tenga ng baboy na susunod namin tutusukin.

“Bilis-bilisan ny dyan ha,” sabi ni Lola. “Susunod na yung ulo ng manok.”

“La, hinay-hinay ha,” sabi ko nang mapansing pagod na ang mukha ni Lola. “Sabi ni Kuya, tumanggap na naman daw kayo ng labada kanina.”

“Wala naman akong gagawin kanina,” sabi ni Lola na nakiupo na sa amin at tumulong sa pagtutusok.

“Pwede namang magpahinga,” sabi ko.

“Hindi pwede,” sabi ni Lola na nakayuko at mabilis na nagtusok at tumutok sa ginagawa niya, iyong ang tinitingnan kahit nagsasalita. “Jeio, alam kong nakakahiya ito, Tofer. Pero, apat buwan na tayong hindi nakakahulog dito sa bahay.”

Napatigil ako sa ginagawa ko.

Tinuloy ni Lola ang pagtutusok.

“Hindi na pala nag-aabot ang tatay mo kay Rene,” sabi ni Lola. “Kukunin na lang daw niya ako at dun na kami sa nobya niya ititira. Malalaki na naman daw kayo.”

“Pumayag kayo La?” tanong ko.

“May tumagal bang gelpren yang tatay mo pagkatapos sa nanay mo?” naluha si Lola. “Paano kung maghiwalay rin sila, wala akong tutuluyan.”

“Magkano po ang kailangan ninyo?” singit ni Tofer.

“Trenta,” sabi ni Lola. “Kung hindi ako makapagbibigay, kukunin ni Rene itong bahay at ibenta sa iba. May tumitingin na rin kasi…”

“Meron po ako,” sabi ni Tofer.

Gusto kong pigilan si Tofer, pero nabitawan ni Lola ang ginagawa niya.

“Salamat anak,” sabi ni Lola at napahawak ang masarsang kamay sa singpula ring kamay ni Tofer.

“Wala po iyon,” sabi ni Tofer. “Dito rin naman po ako makikitira, kayo na po ang bagong pamilya ko.”

“Salamat Christopher ha,” sabi ni Lola na biglang parang nawalan ng lakas.

“La, bakit?” Nasalo ko si Lola.

“Wala, wala,” sabi ni Lola. “Tubig. Pakuha ng tubig.”

“Nay, may maintenance pa ba kayo?”

“Wala to, napagod lang siguro,” sabi ni Lola. “O baka nasayahan. Salamat Tofer, Anak. Baka sa isang linggo, babalik si Rene para sa bayad. Aasahan ko kayo ha.”

Kinagabihan, bumalik na si Ate Romeo sa pagtulog sa itaas ng bahay. Kaming dalawa na lang ni Tofer sa baba. Pag hindi makatulog, nagpapaantok muna kami sa panonood na rin sa laptop. Alam na siguro ni Ate ang pagsagot ni Tofer sa bahay at hindi niya kami pinansin nang abutan niyang nanonood sa laptop. Wala siyang side comment.

Sa upuan din namin siniksik ang mga sarili namin para matulog. Noong una, ay nalalaglag pa kami. Pero idinikit na rin namin ang lamesita at hinarang ang iba pang upuan. Minsan nga lang, nagigising kami sa pangungulit ni Sirchip. Kulang na naman ang tulog namin.

SABADO, araw ng graduation. Gumalaw nang bahagya si Tofer nang tumayo ako sa sofa. Bumalik din siya sa tulog. Dumeretso na ako sa banyo para maligo. Yero ang pinto nito, iniikot na kahoy ang lock, at dahil maluwag na, bumaba. Agad bumukas ang pinto. Si Tofer. Nakita akong suot ang basang puting brief. Napatitig siya doon.

“Naliligo pa,” sabi ko na nagulat sa akin.

“Sorry,” sabi niya at ibinalik sa pagkakasara ang pinto. Iniangat ko ang lock, kaya’t hindi bumukas agad nang itulak niya. Sinilip ko si Tofer. Wala na siyang suot.

“Sasabay na ako,” sabi ni Tofer. “Tipid tubig.”

Luminga-linga muna ako.

“Magbrief ka, sira ang pinto,” utos ko at pumasok nga agad si Tofer. Hindi siya nagbrief.

Isinara ko ang pinto at iniikot ang kahoy para ma-lock.

“Hoy ano yan?” naramdaman ko ang mainit na tubig sa binti ko.

Nakangiti lang si Tofer

“Kadiri, nagsabon na ako,” sabi ko.

“E di sabunin natin ulit,” kinuha niya ang sabon at pinabula ang dibdib ko. Ngumit siya. Tapos ay humalik sa akinhabang pinapabula ang katawan ko.

Kumuha akong isang tabong tubig at binuhos sa katawan niya. Kinuha ko rin ang sabon sa kamay niya. Siya naman ang pinuno ko ng bula ang dibdib.

Napatitig ako sa mga mata ni Tofer. Napasandal ako sa gilid ng banyo nang itulak niya. Humalik muli siya at pinaglapat ang masabon naming mga katawan. Iniligay ko naman ang mga kamay ko sa likuran niya at inilapit pa siya lalo sa akin.

“Mahal na mahal kita,” sabi ni Tofer pagkabawi ng halik.

“Mahal na mahal din kita,” sabi ko.

Muli kaming bumalik sa halik. Itinalikod ko si Tofer para siya naman ang nasa haligi ng banyo. Sinabon ko ang likod niya, mula sa taas, pababa sa loob ng kanyang brief. Dinulas ko ang sabon papaharap sa kanya, at sa ganoong posisyon, pinatong ko ang katawan ko sa likod niya. Pumaharap na rin sa kanya, ang kaliwa kong kamay at kinuha ang sabon upang maging malaya ang aking kanang kamay na sukatin ang kanyang kahabaan. Katigasan.

Dama ko rin ang kanyang tigas ko sa kanyang likod. Ilang sandali pa, umatras siya sa ginagawa ko. Kumuha siya ng tubig at ibinuhos sa aming dalawa. Tinanggal ang sabon sa aming katawan. At humarap sa akin para bahagyang ibaba ang brief, sapat lang upang lumabas ang tinatakpan noon.

Muli niya akong hinalikan sa labi na aking ginantihan. Tapos ay bumaba siya sa aking dibdib, pababa pa sa katawang kuminang sa liwanag at tubig, ang mga mauumbok na kalamnan. Hanggang sa mapaluhod siya. Magkatitig kami bago niya ibuka ang kanyang bibig.

“KUNG nasa inyo tayo, naka trunks tayo, naliligo sa pool, hindi ganitong naka brief, kasi hindi natin sigurado kung may papasok sa pinto bigla-bigla,” sabi ko habang tinutuyo niya ng twalya ang likod ni Tofer.

“Mas madali namang hubarin ang brief,” sabi ni Tofer. “Kung nandoon tayo sa amin, hindi natin ito magagawa. Hindi ko pagpapalit ang meron tayo dito sa kahit ano.”

“Nagagawa naming magkaroong ng pagkain araw-araw, pero minsan, hindi sapat. Minsan kailangan namin pumili, sa pagkain, sa tubig, sa kuryente sa upa kung ano ang mawawala,” sabi ko.

“Kaya nga nandito ako,” sabi ni Tofer. “Sayang ang ipon ko kung walang paglalagyan.”

“Mauubos Lang ang ipon mo,” sabi ko.

“Lahat naman nauubos,” sabi ni Tofer. “Pati tong hirap na nararanasan natin.”

Natahimik ako.

“Nahihirapan ka nga,” sabi ko.

Natahimik siya. Lumabas na ang tinatago niyang nararamdaman.

“Sinabi ko naman sa’yo, hindi mo kailangan ang problemang to” sabi ko. “Hindi mo ito kailangang pagdaanan.”

“Wala akong ibig sabihin,” paliwanag ni Tofer. “Saan naman nanggagaling yan?”

“Tofer, mag-sorry ka na lang sa inyo,” sabi ko. “Hindi ko kasi kayang nagtitiis ka para lang makasama ako.”

“Huwag,” sabi ni Tofer. “Hindi ito para sa’yo. Para sa akin ito. And I feel blessed na sa pagtitiis ko, ikaw ang sumasama sa akin.”

“Walang kasiguraduhan ang buhay namin, ang buhay ko,” tumalikod ako at binuksan ang plastic na aparador para sa mga uniporme namin. “Walang kasiguraduhan ang magiging buhay natin.”

“Hindi kita pagpapalit kahit sa kasiguraduhan,” sabi ni Tofer.

Napangiti na naman ako. Hindi ko napigilang hindi siya halikan.

Tinapos namin ang pagbibihis at pumunta sa araw ng aming pagtatapos.

“…NAGPAPASALAMAT ako sa mga magulang ko dahil binuhay nila ako, pero higit akong nagpapasalamat sa diyos, dahil ibinigay niya sa akin si Jeio, na nagparamdam sa akin kung paano mabuhay…”

To The Next Deal

“HINDI ba dumating ang mga magulang mo nung graduation mo?” tanong ni Lola habang kumakain kaming pansit. Magpapa-deliver dapat ng pizza si Tofer, pero sabi ko, tipirin na namin ang ipon niya.

“Hindi ko naman po sila ine-expect,” sabi ni Tofer.

“Mukhang pinamigay ka na nila sa amin ah,” sabi ni Ate Romeo.

Napangiti lang si Tofer. Ako, hindi.

Nakakadalawang linggo na si Tofer sa amin, pero wala pa ring paramdam mula sa bahay nila.

“Buti nga at hindi pumunta, lalong magagalit yun, kung narinig ang sinabi mo,” sabi ni Kuya Virgie. Napanood nila ang graduation speech ni Tofer sa phone ko.

“Sayang nga, sana, narinig nila,” pagmamalaking sabi ni Tofer. “Hindi man lang sila tinamaan.”

Yun ang akala ni Tofer.

Tuwing didilat ako, pipikit si Tofer. Para siguro itago na hirap pa rin siyang matulog sa sitwasyon namin. Pero isang beses, tinuloy na niya ang paggising.

“Bili tayo ng foam, yung pwedeng ilatag at itayo dito,” sabi ni Tofer. “Hindi naman yun mahal.”

“Hindi mo na ba…” hindi ko na natapos ang sasabihin ko.

“Kaya ko pa,” sabi ni Tofer. “Wala namang masama kung magiging komportable tayo, kung kaya naman, di’ba?”

Natawa ako.

“Akala mo siguro, after graduation, magiging maginhawa na tayo,” nanatili kaming nakahiga sa masikip na upuan.

Natawa rin siya.

“Oo,” sabi niya. “Hinihintay mo ba akong sumuko?”

“Oo rin,” sabi ko. “Pero mas ineenjoy ko na kasama kita. Sasabayan ko na lang ang trip mo. Na lahat naman may ending, kaya i-enjoy natin habang nandyan pa.”

Pinindot ni Tofer ang ilong ko, bago ako halikan.

“Tama,” sabi niya. “Hindi pala sa graduation mag-iiba ang buhay natin. Pag nasa maynila na tayo.

Hahalik sana siya ngunit narinig namin ang pangalan niyang sinisigaw sa labas ng bahay.

Binuksan namin ang pinto.

“Tofer naman, wala ka ba talagang planong bumalik sa bahay?” sabi ni Kuya Jeremy, umiiling-iling, nakapamewang ang isang kamay at ang isa, nasa noo. “Galit na galit si Mama. Nakarating sa kanya yung graduation speech mo.”

“Eh totoo naman yun, gusto ko nga makarating sa kanila,” sabi ni Kuya Jeremy. “Buksan mo na bangko mo, at ilipat mo na sa number ni Jeio. Kung may makukuha ka pa.”

Binuksan ni Tofer ang telepono, pumunta sa app ng bangko.

Wala na.

Ang ipon nya.

Wala na.

“Kuya, sarado na,” mangiyak-ngiyak si Tofer.

Nangilid din ang luha ko. Ang pangako namin na pambabayad sa bahay, nawala na rin.

Napahinga ako nang malalim, sumabay kay Tofer.

“Kuya,” sabi ni Tofer. “Isang major help lang, tapos hindi na ako hihingi.”

“Ang yabang mo kasi eh,” sabi ni Kuya Jeremy. “Hindi rin daw kita pwede tulungan, kundi, pati ako, puputulan ng allowance.”

Kasama ko si Tofer sa bakuran ng kapitbahay, may tig-dalawa kaming timbang pupunuin. Si Tofer dapat ang sasagot sa kuryente ngayong buwan, pero dahil nawalan ng pera, ang budget ng bahay sa lahat ay napunta sa ilaw. Kailangang isakripisyo ang tubig, kaya ito, nakiki-igib kami at nagbabayad kada timba.

“Ayos to,” sabi ni Tofer. “Instant gym.”

“Tofer,” sabi ko. “Kung hindi kaya yung sa bahay, huwag nating pilitin. Hahanap na lang tayo ng ibang mauupahan. Hindi naman masasayang yung mga paunang hulog namin sa bahay dahil nagamit naman namin.”

“Kaya natin yun,” sabi ni Tofer. “May mga pinsan naman akong mahihiraman. Gaano ba katagal bago maging sinlaki ng braso mo tong braso ko? Gusto ko rin kasi yung may ganyang mga cuts.”

Iniwas na niya ang usapan. Hindi ko na nilabanan kahit alam kong maging ang mga pinsan niya, pinagbawal na ang pagtulong sa kanya.

“Siguro, isang buwan, parehas na tayo,” sabi ko.

Pinagkasya namin ang dalawang timbla sa pagligo. Ang isa naman, nilagay sa lababo. Pinanghugas ng isda at pinangsaing ni Lola. Ang isa naman ay pinampuno sa bote ng coke mula sa mga nakaraang pa-deliver, noong may pera pa si Tofer, at nilagay sa lumang ref.

“May bente pa ako dito, bili na lang tayo ng gallon para sa tubig mo?” sabi ko nang mapansing nakatitig si Tofer sa bote ng tubig.

“Bakit ba iniisip mong maselan ako,” biro ni Tofer. “Kung yan ang iniinom ninyo, iyan din ang iinumin ko. Baka mas mabilis din lumaki muscles ko.”

“Sure ka?” tanong ko at sabay naming pinanood ang tubig sa timbang inigib namin, na inililipat ni Lola sa bote ng coke.

“OKAY ka lang?” tanong ko kay Tofer habang nakatayo sa labas ng banyo.

“I’m good,” at narinig ko ang pagharang niya ng paa sa pinto.

Naupo na ulit ako sa sofang hihigaan namin, dahil hindi natuloy ang foam na dapat ay kama namin. Ilang sandali, tumabi na rin si Tofer.

Bumalik ako sa tabi ni Jeio sa sofa.

“Sorry, nagising ka na naman,” sabi niya.

“Hindi ka yata hiyang sa tubig,” sabi ko. “Sabi ko sayo, bili na lang tayo ng iinumin mo.”

“Nanibago lang ang tiyan ko.”

Biglang tumahol si Sirchip. Parang may naamoy na kaaway.

Magkatabi kami ni Tofer nang pumasok si Lola na may kasamang lalaki.

“Eto Rene ang apo ko, siya ang kakausap senyo,” pakilala ng Lola ko sa bisita. “Magdodoktor yan sa Maynila. Kaya makakabayad naman kami. Kalimutan mo na si Brian ko.”

Kinabahan ako sa itsura ng maniningil. Mukhang desidido na siyang bibili ng bahay namin.

“Matagal-tagal pa yan makakagamot ’Nay, kaya mas okay na tumira muna kayo sa anak nyo, ayos naman si Brian dun kina Melinda,” sabi ni Mang Rene. “Huwag na lang kayong magbayad, tapos kung ayaw ninyo doon, bibigyanko kayo na pang-upa, tapos isang buwan pa kayo dito para maghanap ng malilipatan. Libre ko na.”

“Mukhang malaki-laki po ang pagkakabentahan ninyo nitong bahay ah,” sabi ni Tofer. Nakita ko sa kanya ang angas na kahit mas matanda sa kanya ang kausap niya, alam niyang mas marami siyang nahawakang pera dito sa tanambuhay niya.

“Sapat lang,” sumagot si Mang Rene na may ngiti na parang katapat nya nga ang nakausap nya.

“Nasa bangko po kasi ang pera namin,” sabi ni Tofer. “Wala pong cash ngayon.”

“Narinig ko na’yan Boy,” sabini Mang Rene.

Nakita ko ang kaba kay Lola. Nilapitan ko at hinawakan at baka mahilo na naman. Hinanap na rin ng mata ko kung nasaan ang pang BP.

“Kung gusto nyo po, pahingi ng bank account, send ko po ngayon, harapan po tayo,” sabi ni Tofer.

Sana kumagat ang pamba-bluff ni Tofer. Makakahanap din naman sina Kuya at Ate ng mauutangan.

“Meron ako,” sabi ni Mang Rene at inilabas ang telepono niya. Sinabi ni Mang Rene ang bangko niya at ang account number.

Nakatitig lang si Tofer sa telepono nya, nagta-type. Hindi ko alam kung totoo o hindi.

“Alam ninyo Mang Rene,” sabi ni Tofer. “Sabi ng Papa ko, bawal ang pagbebenta ng bahay dito sa resettlement. Nagiging professional squatter kayo at may multa, higit pa sa pagkakakulong sa ganyan.”

“Nako ’Nay, sabi mo mga doktor tong mga to, mukhang mag-aabogado ah,” sabi ni Mang Rene. “Alam ko yan syempre, pero ang kasunduan e kasunduan sa aming mga mahihirap. Nandyan lang naman ang gobyernopag kailangan kami, kaya pag hindi namin kailangan ang gobyerno, wala kaming pakialam sa batas nila. Kung hindi kayo makakabayad, umalis na kayo, at binabawi ko na ang mga sinabi kong ililibre ko sa inyo.”

Tumunog ang telepono ni Mang Rene. Napakunot ang noo ni Mang Rene.

“Fifty Thousand po yan,” sabi ni Tofer. “May dalawang buwan pong hindi ninyo guguluhin ang pamilya namin. At sa susunod na buwan, kayo ang nagsabi, ang kasunduan ay kasunduan. Naibenta na ninyo ito sa amin, hindi nan ninyo ito pwedeng ibenta sa iba. Usapang mahirap sa mahirap.”

NAGPA-PIZZA ulit si Tofer kinagabihan. At may dumating na kutson para mahigaan namin sa pagtulog. Nasa itaas na ulit sina Ate, Kuya at Lola. Naiwan kami ni Tofer sa baba, inenjoy ang maluwag na higaan naming ilang beses ding tinuntungan ni Sirchip. Dinig na namin ang mga hilik sa itaas, pero kami, hindi pa makatulog.

Shorts na lang ang ibinalik namin, dahil mainit matulog kung may pang-itaas pa. Lumapit ako sa dibdib ni Tofer at doon umulo. Iniyakap sa akin ni Tofer ang braso niyang hinigaan ko.

“Tof, thanks ha,” tanong ko. “Okay lang bang itanong kung sinong babayaran natin?”

“Ako na lang ang bayaran mo,” sabi ni Tofer. “At para maka-discount ka, isa pa tayo.”

“Ang hilig,” natawa ako at bahagyang pinisil ang shorts niya. “Pero hindi nga. Sinong babayaran natin?”

“Si Kuya,” sabi ni Tofer. “Pero last na yon. Huling lifeline na natin sa kanya.”

“Worth it pa rin ba?” tanong ko.

Wala akong narinig na sagot kaya tumingala ako. nakatingin lang pala sa akin si Tofer. Ang maganda niyang mukha. Nakangiti. Tapos ay hinalikan ako sa aking noon a parang sinasabing, ‘para kang tanga, tinatanong pa ba yan?’

MATAPOS nga ang ilang araw, nasanay na rin ang tiyan ni Tofer sa tubig. At sa mga umagang walang agahan. At sa mga tanghaliang nagiging hapunan. At sa kape. Kapeng kahit anong init ng panahon, iniinom namin pampuno sa gutom pag kinulang ang pagkain. Walang reklamo si Tofer. Hindi ko na rin inisip na magrereklamo siya.

Hanggang isang araw, naabutan ko siya sa may puno ng manggang nakatumba. Hawak ang isang tumbler, malamang may kape. Iniinom niyang mag-isa.

“Pagod ka na?” tanong ko pagtabi ko.

“Ikaw ba hindi napapagod?” tanong ni Tofer.

“Kinasanayan ko ito,” sabi ko. “Dito to lumaki.”

“Hanggang kelan to?”

“You think of poverty like an adventure,” sabi ko. “Wala tayong kakalabaning dragon, tapos pag natalo, tapos na. Hindi ito dalawang oras na indie film na pag naawa ka na at nanlumo at akala mo naranasan mo na, tapos na. Tuluy-tuloy ito, Tofer.”

“Of course not,” sabi ni Tofer. “Kaya nga tayo nag-aaral, kapag naging doktor na tayo, maiaahon mo na sila sa kahirapan.”

Natahimik ako.

“And while waiting, we have our wins din naman,” sabi ni Tofer. “Darating din tayo sa gusto natin.”

“Kaya mo pa bang maghintay nang ganoong katagal?”

“Masaya ako na kasama ka, Jeio,” sabi ni Tofer.

“Pero hindi ka masaya kung paano tayo nagsasama?”

“Oo mahirap, pero worth it,” sabi ni Tofer. “Gusto ko lang malaman kung hanggang kailan ganito ang pagsasama natin?”

“Rhetorical yang tanong na’yan,” sabi ko.

“Hindi Jeio,” sabi ni Tofer. “Lalagyan natin to ng hangganan.”

“Babalik ka na sa inyo?” napaharap ako kay Tofer. “Okay lang kung mas uunahin mo ang sarili mo kesa sa atin. Kaya ko namang maghintay. Hindi naman ibig sabihin na magkahiwalay tayo, eh hindi na natin mahal ang isa’t-isa. Magsasama pa rin naman tayo sa college, di’ba? Parehas tayo ng dorm…”

“Iyan ba ang iniisip mo tuwing naliligo ka kaya ang tagal mo sa banyo?”

Natawa ako.

“Hindi ako babalik,” sabi ni Tofer. “Ganito tayo hanggang makaalis tayo dito. Iibahin natin ang buhay natin pag nasa Maynila na tayo. Doon tayong dalawa na lang. Wala tayong kasiksikan sa kama. Wala tayong iisiping titirhan ng pagkain. Mag-aaral lang tayo at magmamahalan.”

NAKANGITI pa rin ako nang makita ko ang sarili ko sa salamin ng jeep at nakita ko ang siksikang loob nito, na may pintong nahaharang ang ilang lalaking nakasabit. Nakangiti ang aking mga labi, ngunit hindi na ito nasasabayan ng aking mga mata.

Iba sa ngiti ni Tofer, na katabi kong lilinga-linga sa mga sasakyang nakakasabay namin, habang nakalabas ang isang paa sa jeep, at ang kamay ay nasa hawakang katabi ng side mirror. Sa salaming iyon naman nagtama ang aming mga tingin. Nahawa na muli ang mga mata ko sa ningning ng kanya.

A New Game

TINULAK ako ni Tofer mula sa pagkakaupo ko sa baba ng bunk bed sa aming dormitoryo. Hindi ko na natuloy ang pag-aayos ng mga gamit ko. Nagpaubaya na ako kay Tofer at tinanggap ang kanyang mga halik.

Matagal. Malalim.

Inikot ko si Tofer para ako naman ang nasa ilalim niya. Parehas kaming nakapikit, ninanamnam ang unang pagkakataon na kami na lang talaga. Simula na ng pag-angkin namin sa mundo.

Naramdaman ko ang yakap niyang nagdidikit pa lalo ng katawan ko sa kanya. Ang kanyang mga kamay. Isa sa taas ng likod, isa sa baba. At may naramdaman pa ako. Isa pa sa gitna.

Napadilat ako at napabawi ng pagkakadagan kay Tofer. Bumagsak ako sa kabilang side ng kama, at nakita ko ang isang lalaking napaatras din mula sa tangkang pagyakap sa akin.

“Sorry, akala ko, ganito ang ritual ng mga bagong dating sa dorm,” sabi niya.

Nakasiksik din sa akin si Tofer at napalayo sa lalaki.

“Gago mo,” sabi ng isa pang lalaki na nagsasara ng pinto ng kwarto namin. “Darwin, mga tol. Journ.”

“Tofer, BS Bio,” pakilala ni Tofer na umayos na at bumaba sa kama. Nakipagkamay.

“Jeio, Chem,” pakilala ko naman at nikipagkamay rin. “Magkaibigan rin kayo?”

“Awra,” pakilala namanng yumakap sa amin. “Sa pinto lang kami nagkita, habang pinapanood kayo.”

“Kanina pa kayo diyan?” hiya ko.

“Medyo,” sabi ni Darwin. “Pero go lang. First times, kailangan mag-celebrate. Pero sana, magkakilala na kayo dati pa.”

“Magpartner na kami dati pa,” sabi ni Tofer. “Highschool pa lang.”

“Ay sana nakita ko rin ang bulalaw na hinilingan ninyo ng happiness,” sabi ni Awra. “Ikaw, Darwin, single? Top ako by the way.”

“Single, pero sa top ko rin gusto,” sabi ni Darwin at inihagis ang mga gamit niya sa taas ng bunk bed. “Sa inyo, sino sa top?”

“Kahit saan kami, basta magkatabi,” sagot ni Tofer.

“Ang safe ng mg sagutan natin, ano?” sabi ni Awra na tumawa ng malakas.

SAFE. Iyon ang naramdaman namin nong tumuntong kami sa kolehiyo. Mapalad kami dahil mas matalino na ang mga nakakasalamuha namin. Hindi nandidiskrimina ang community ng campus. Walang mga masasamang husga sa hindi nauunawaan ang mga nag-aaral. Bukas ang isipan ng mga professors sa kanilang mga nakikita. Kaya naman naging mas focused kami sa aming kurso at sa aming mga pangarap, dahil hindi na namin kailangan ang iisipin ng iba.

Scholarship ang nagpaaral sa akin, kay Tofer, kinailangan naming mag-ipon. Noong first sem, dumoble ang effort namin sa pagtitinda ng isaw. Naki-ambag din si Kuya Virgie at Ate Romeo, bilang si Tofer naman ang nagbayad ng utang namin sa bahay. Second Sem, nag-ipon kami mula sa stipend ko sa scholarship. Tiniis namin ang pagkain sa dorm. Naglakad kami, imbes na sumakay kung pupunta sa klase. Imbes na bumalik sa probinsya, ang travel allowance ko, tinabi na lang din namin.

Totoo ngang hindi kami mapapakain ng pag-ibig lang. Pero ang pagmamahal namin sa isa’t-isa ang naging dahilan upang walang araw na matutulog kaming hindi nakakain. Lahat, pinaghahatian namin. At kapag kinakapos dahil late ang dating ng stipend, nandyan sina Awra at Darwin. Pinapautang nila kami. Nababayaran din naman namin agad.

Second year kami, nang makatanggap ako ng text kay Kuya.

Jeio, hindi na muna kami magpapadala ha, maraming kailangan dito sa bahay.

Umokey naman ako, at higit pa doon, bumawas din ako sa stipend ko nang ipapadala sa kanila.

“Awra,” sabi ko habang nasa dorm kami. “Yung utang ko, okay lang bang next month na lang?”

“Sure no problem,” sabi ni Awra. “Pero paano ka naman nakasisiguro na hindi ka magpapadala sa inyo next time.”

“Sorry,” sabi ko.

“Wala yun,” sabi ni Awra. “Mayaman naman ako. Prinsesa ako sa Cotabato. Ang gusto ko lang sabihin, baka kailangan ninyo ng raket, at hindi na sapat ang stipend mo sa inyong dalawa ni Tofer.”

“Hindi naman ako makakagawa ng yema dito,” sabi ko.

“Hindi ko naman sinabing ikaw,” sabi ni Awra. “Kailangan namin ng artista sa play. May talent fee doon, maliit lang, pero makakatulong din naman. At pag magaling kayo, pwede kayong maging active members. May mga perks din. May mga gigs kayong makukuha. Kita mo ako, pa-host host lang ng event sa ibang org. May honorarium.”

REPERTORY Club ang theater company na sinasabi ni Awra. Nag-audition si Tofer. Hindi ko na siya pinilit. Sabi niya, ilang taon siyang umarteng straight sa bahay nila, kahit papaano may basic acting skills na siya.

Nakakuha ng role si Tofer s play. Maliit lang, pero okay na. 500 per show ang bayad. May allowance na 50 pesos bawat rehearsals. Hindi na masama.

Hindi na kami sa dorm nagpapalipas ng mga araw kundi sa Rooftop, ang teatro sa taas ng building na tambayan ng theater company. Supportive naman ako kay Tofer. Doon ko na siya pinupuntahan pagkatapos ng klase, doon na kami nagdi-dinner, bago sabay umuwi.

“So tell us about your love story,” sabi ni Gabriel, ang lead actor sa play, habang kumakain pagkatapos ng rehearsals. “Gaano na kayo katagal?”

Tumingin sa akin si Gabriel. Nahiya ako. ngumiti lang ako bago humarap sa nakatingin din sa aking si Tofer.

“Four years na rin, pero dito lang kami lumantad,” kuwento ni Tofer. “Alam naman ninyo, hindi kami pwedeng magmahalan sa probinsya, makikitid ang utak ng mga tao, kaya tinago namin. Kaya nga happy-happy, joy-joy kami dito. Hindi na namin kailangang magtago.”

“Tagal na ng four years, ha, wala pa ba kayong planong maghiwalay?” tawa ni Gabriel.

“Ang sama mo,” sabi ni Summer, ang Stage Manager. “Palibahasa, hindi ka pa nai-in love eh, kaya ang bitter mo sa mga nagmamahalan.”

“Na-in-love na ako,” sabi ni Awra. “Nasaktan lang, kaya bitter.”

“Hey, I’m just being realistic here,” sabi ni Gabriel. “Maraming ring tulad ninyo sa province, pero tulad ninyo, hindi rin makapag-out. But here, maraming open, maraming opportunities. Hindi ninyo alam, may mga nanonood sa inyo, hinihintay kayong maghiwalay.”

“Tulad mo?” biro ni Awra. “Sorry, una ako sa pila.”

“Jeio o,” sabi ni Tofer sa akin. “Pinipilahan na pala tayo.”

“Sorry po,” sabi ko. “Walang opening.”

“Ready naman akong magpa-waitlist,” sabi ni Gabriel.

“Tigang much,” sabi ni Awra. “Sino naman sa kanila ang gusto mong tikman?”

“Tikim talaga?” sabi ni Gabriel. “Do I look like someone who’s incapable of love?”

“Yes,” sabi ni Summer. “Ingat kayo dyan, Jeio, Tofer. Last year, may mga pinaasa rin yan na guest actors.”

“Gwapo naman kasi siya,” sabi ni Tofer. “Mukhang bolero.”

“Bolero?” sabi ni Awra. “Fuccboi kamo.”

At nagtawanan kami.natapaso ang tawanan. Natapos ang dinner. Tumulong ako sa pag-aayos.

Pagkababa sa building, hinintuan kami ni Gabriel.

“Sakay na,” sabi ni Gabriel.

“GWAPO naman siya?” sabi ko kay Tofer habang nakahiga kami sa baba ng maliit na bunk bed.

“Hindi ba?” sabi ni Tofer. “Wait, game ka na ba?”

“Game na ano na naman?” tanong ko.

“Na mag-away,” sabi ni Tofer. Binaba niya ang telepono niya at tumitig sa taas ng kama. Binaba ko rin ang telepono ko.

“Oh, so alam mong mali ka, kaya naghanda ka na sa away natin?” nilingon ko si Tofer, pero hindi ako siya humarap.

“Tama si Gabriel,” sabi ni Tofer. “Maraming opportunities dito sa Maynila. Mas open ang mga tao. Mas macha-challenge tayong dalawa.”

“Nacha-challenge ka na ba?” kumabog ang dibdib ko.

“Oo,” sabi ni Tofer bago humarap sa akin. “Sinabi ko lang naman yung hindi mo masabi.”

Natulala ako.

“Jeio, nakita ko kung paano ka umiwas ng tingin sa kanya,” sabi ni Tofer. “Ganoon din ang un among iwas ng tingin sa akin dati.”

Hindi pa rin ako nagsalita.

“Gwapo si Gabriel di’ba?”

Wala akong nasabi.

“Okay lang,” sabi ni Tofer at humarap siya sa akin.

Tumango ako. “Pero hindi ko siya gusto. Alam kong may mahal na ako. Ikaw yun.”

“Alam ko,” sabi ni Tofer. “At mahal din kita.”

Nagpalitan kami ng halik. Ngunit mas bumilis ang tibok ng puso ko sa huling sinabi niya nang binawi niya ang kanyang lab.

“And I will let you have whatever you want, kahit si Gabriel pa yun.”

A New Player

“YOU’VE been here?” tanong ni Gabriel.

“Yeah,” sabi ni Tofer na naka-shades, jacket at cap. Ganun din ang suot ko.

Lilinga-ling si Tofer hanggang sa makaakyat kami sa elevator. Sa floor ng unit ni Gabriel.

“Dito rin ang unit ni Kuya,” sabi ni Tofer. “Hinatid namin siya dati dito ni Daddy.”

Pagkatapos ng rehearsals, imbes na sa dorm kami dumeretso, nagyaya si Gabriel ng inuman sa unit niya. Sabado naman. Kasama din namin sina Summer, Aura, at iba pang members ng club.

Pagpasok sa unit ni Gabriel, agad umupo si Tofer sofa. Nagpatalbog-talbog siya sa upuan at hinila ako. para kaming batang naglaro sa lambot ng upuan. Agad niyang kinuha ang remote at binuksan ang TV. Naglagay ng pelikula.

“First time ng probinsyano oh,” sabi ni Awra.

“Hindi niya first time,” sabi ko. “Namiss lang niya.”

Natawa si Tofer.

UMAKYAT kami sa itaas pa ng building dahil doon gaganapin ang inuman. Hindi nga lang pwedeng mag-ingay, dahil may mga dala kaming mugs para pag may nanita, sasabihin namin, nagkakape lang kami. May kaunting music para takpan ang kuwentuhan namin. Patago ang magaganap na inuman.

“Taga Las Pinas ka?” gulat ko nang sabihin ni Marc, isa ring member ang bahay nila.

“Oo?” nagtaka si Felix. “Anong nakakagulat doon?”

Malakas yata ang pagkakasabi ko at napalingon si Tofer na nasa gilid ng roofdeck, kakuwentuhan si Gabriel, parehong may hawak na bote ng beer. Madilim na, may mga bituinna sa langit, pero tanaw ko pa rin ang ning-ning ng mga mata ni Tofer na nakangiti sa akin.

“Taga doon ang Mama niya,” sabi ni Tofer na lumapit sa akin. “Lasing na yata ang Eio ko, Hinay-hinay na ha.”

“Lakas ba boses ko?” tanong ko na at pinatong ang ulo ko sa balikat niya pagkatabi niya sa akin.

“Oo,” natawa si Tofer. “May tama na rin ako.”

Ilang sandali, nag-iba na ang kantang tumutugtog.

Tumayo si Tofer at kinuha ako.

“Sayaw tayo,” at kinuha niya ang kamay ko.

Napatingin muna ako sa mga kasamahan namin sa inuman.

“Nakakahiya,” sabi ko.

“Ready na ako,” sabi ni Tofer. “Ipapahiya mo ba ako.”

“Ewan ko sa’yo,” sabi ko at kinuha ang kamay niya para itayo ako, ilapit sa katawan niya at isayaw.

Sandali kaming nagyakap at sumabay sa music. Hindi naman umabot sa chorus ang kanta, naglakad kami sa kaninang kinatatayuan nila ni Gabriel.

Tanaw ang mga kalsada sa baba mula sa gilid na ito ng roofdeck. Kita ang mga dilaw at puting ilaw ng mga poste at ang mangilan-ngilan na lang na sasakyang dumaraan. Lumingon ako s lugar ng inuman, wala na rin pala si Aura. Konti na lang kami. Marami na ang nagpaalam.

“Tagal na natin dito, wala ka bang planong bisitahin ang nanay mo?” tanong ko.

“Hindi ko naman alam kung saan sa Las Pinas,” sabi ko. “At yung picture nya na meron ako, 21 lang siya nun.”

“Konti lang naman ang mababago sa itsura nun,” sabi ni Tofer.

“Eh yung itsura ko,” sabi ko. “Hindi na ako baby.”

“Baby ka pa rin,” sabi ni Tofer. “Baby kita.”

Inilapit ni Tofer ang mukha niya sa akin. Sinalubong ko at nagtama ang aming mga labi. Ilang sandali ng halik, pagbitaw, hindi namin napansing, nakatingin pala sa amin sina Gabriel, Summer at iba pang kasali sa produksyon.

“Kainggit,” sabi ni Gabriel.

Bumalik kami sa inuman. Tagay pa at kuwentuhan. Pinapanood ko si Tofer ipaliwanag kay Summer ang mga dapat tingnan kung bibili ng second hand na kotse.

Nagpaalam ako nang maramdaman ang pantog ko.

“Samahan kita,” sabi ni Gabriel.

Tumango ako.

“Wait,” sabi ni Tofer. “Kaya mo ba?”

“Oo naman, babalik ako kaagad,” sabi ko para hindi maistorbo ang pagkukuwento niya.

“Sure?” tanong ni Tofer.

Tumango ako. Ngumiti si Tofer at tinuloy ang pagpapaliwanag kay Summer. Naglakad akong parang nanlalambot, pero gusto ko ang kakaibang pakiramdam na ito. Parang ang gaan-gaan ko, at ang panginin ko, medyo iba na. Bagong pakiramdam. First time at masaya ako na kasama ko si Tofer.

PAGKAAYOS ko ng shorts, nanalamin ako. Ang pula ko na, kahit pala pilitin kong ayusin ang lakad ko, kita na sa mukha ko ang kalasingan. Naghugas ako ng kamay at winisikan ng kaunti ang mukha ko.

Binuksan ko ang pinto ng banyo. Paglabas ko, nandoon si Gabriel nakaabang. Ngumiti ako.

Ngumiti rin siya.

“Lasing ka na, gusto mo munang magkape, ipagtitimpla kita,” sabi ni Gabriel.

“Sige please,” sabi ko. “Pero bilis lang natin. Baka hanapin ako ni Tofer.”

Inupo ako ni Gabriel sa sofa. Tapos ay nag-init siya ng tubig.

Habang hinihintay, tumabi siya sa akin.

“You guys are lucky to have each other,” sabi ni Gabriel.

“Yeah,” sabi ko.

“Sayang,” sabi ni Gabriel. “Nauna kayong magkakilala, bago ako.”

“Kanino ka may gusto sa amin?” tanong ko na nakangiti.

“It doesn’t matter,” sabi ni Gabriel. “Pero kung may gusto akong i-sex…”

“Sex?” natawa ako. “Totoo ba yung sabi ni Summer? Nakikipagsex ka lang?”

“Oo naman,” natawa rin Gabriel.

“Paano?” tanong ko. “Hindi mo naman mahal, paano mo ibibigay ang katawan mo dun? Paano mo siya hahalikan?”

“Hindi lang siguro tulad ng halikan ninyo ni Tofer kanina,” humarap siya sa akin. “Pero parang ganun din.”

Natahimik ako sa pagkakatitig niya. Hindi ko naintindihan. Si Tofer pa lang ang nakahalikan ko. At ginagawa ko yun dahil mahal ko siya. Pero may kung anong magnet ang mga mata ni Gabriel na pinapalapit ako sa kanya.

“Pwede ko naman paramdam sa’yo,” sabi ni Gabriel.

Kinabahan ako. Pwede kong sisihin ang alak.

Unti-unti akong lumapit sa lumalapit na ring mukha ni Gabriel. Nanatili kaming magkatitig.

Gabuhok na lang ang layo niya sa akin nang magdesisyon akong umatras.

“Sorry,” sabi ko.

“It’s okay.”

Nagulat ako. Hindi iyon boses ni Gabriel.

Narinig kong sumara ang pinto.

New Rules

LUMAPIT si Tofer sa amin at umupo sa tabi ko. Hinalikan niya ako. Malalim. May pagmamahal. Nakangiti kami pagbitiw namin.

“Kiss him,” sabi ni Tofer.

Tumango ako at humarap ako kay Gabriel.

Lumapit si Gabriel sa akin at nagpalitan din kami ng halik.

Ang halik ay halik. Ang mga labi ay mga labi. At naramdaman kong may dumagdag pa sa init na dulot ng alak sa aking katawan.

“My turn,” sabi ni Tofer.

Nakangiti ako pagbawi ng halik kay Gabriel. Gumapang sa ibabaw ko si Tofer pero hindi siya nakalayo. Sumalubong agad si Gabriel at sa harap ko, nakita ko ang sayaw ng kanilang mga labi.

Lumabas ang dila ni Gabriel at pumasok sa bibig ni Tofer.

Ito ba ang epekto ng alak? Hinawakan ko ang kanilang mga batok. Napadilat sila at napatingin sa akin. Naramdaman ko ang kamay ni Tofer sa likod ko, paakyat rin sa aking batok, inilapit an gmukha ko sa kanilang halikan. Sinunod ko ang walang salitang utos. Bahagya kong binuka ang aking bibig at nakisali sa halikan.

Tatlong pares ng mga labi. Basa sa laway na hindi na namin alam kung kanino nagmula.

Si Gabriel ang unang umatras. Tumayo siya at lumuwag ang malambot na sofa. Inihiga ako ni Tofer at pinatungan. Mas lumalim pa ang halik namin sa isa’t-isa.

Nakatayo si Gabriel sa harap namin pagdilat namin. Wala na siyang pang-itaas.

“Sa kwarto tayo,” sabi ni Gabriel.

MALAMBOT ang yakap kong unan nang magising. Mabango. Iba ang liwanag ng silid, maaliwalas. Hindi ko alam kung nasaan ako? Hanggang sa may mga bumalik ang mga nangyari nang nagdaang gabi.

Mga halik ni Tofer.

Mga yakap niya.

Hubad niyang katawan. Nangiti ako nang maalala ang mga bahagi niyang kabisado ko na ang bawat galaw.

At ang mga mata ni Gabriel.

Kinabahan ako sa bagong pasok na ala-ala.

Ang mga mata ni Gabriel nanonood sa amin.

Ang kanyang paglapit. At paghalik. Ang kanyang bigat sa aking katawan.

Ang mga ngiti ni Tofer na pinanonood kami ni Gabriel.

Ang mga tingin ni Tofer, nang siya naman ang aking pinapanood.

Nagawa ko iyon. Napahiya ako sa aking sarili. At natakot sa amin ni Tofer.

Napatingin ako sa brasong nakadantay sa akin. Ang kapit ko ay naging mariin na pisil at bahagya ko pa itong hinila papahigpit sa aking katawan. Papayakap sa akin, ayokong kumawala, huwag mo akong pakawalan, Tofer.

“Tulog pa tayo, Eio,” naramdaman ko ang mainit na hininga mula sa tulog pang tinig ni Tofer sa batok ko kasabay ng pagyakap niyang hindi ko na hawak. “Nakakamiss ang totoong kama….ang AC.”

“Guys, bangon na,” nakatayo si Gabriel sa may pinto, naka-boxer shorts at tinutuyo pa ang bagong paligong buhok.

Hindi ko sinasadyang itaas ang kumot sa katawan ko.

“Kita ko na’yan,” sabi ni Gabriel. “Bilis na, lalamig ang niluto ni Summer.

Naramdaman ko ang sakit ng ulo ko pagkabangon.

“NORMAL ba ang ganitong mga sex dito sa…” tanong ko habang nakalatag sa mesa ang bacon, itlog at sinangag na niluto ni Summer bago siya umuwi nitong umaga.

“Of course not,” sabi ni Gabriel.

“But isn’t it exciting?” tanong ni Tofer. “Why stick with normal? Normal is boring.”

“Bored ka na ba sa akin?” napatingin ako kay Tofer.

“It’s not about you, Eio,” sabi ni Tofer at inalikan ako sa pisngi. “Sa Batangas pa lang, tinalikuran na natin ang normal. And we enjoyed it naman.”

Napahinga ako nang malalim.

“Gusto mo na ng coffee?” dama ko ang pag-aalalani Tofer. “Kuha lang ako.”

“Jeio, si Summer nagluto nito bago siya umalis,” at inabutan niya ako nang sinangag. “Msarap ’to.”

Malinis pa rin ang pinggan ko. Hindi naghahanap ng pagkain ang aking tiyan. Masyadong tuyo ang aking bibig para sumubo, ngunit hindi ko rin gusto kahit tubig.

“Need help there?” tanong naman ni Gabriel kay Tofer.

“Yeah,” sabi ni Tofer. “Used to have one of this.”

Dinig ko ang coffee maker habang pinapanood ko si Tofer na gamitin ito. Narinig ko rin ang pagbaba ni Gabriel ng pinggan ng sinangag. Hanggang ang tunog ng coffeemaker ang nanatili.

“Don’t worry,” sabi ni Gabriel. “I’m just here for sex. Hindi ko kayo guguluhin ni Tofer.”

“Hindi rin ako papayag na magulo tayo,” sabi ni Tofer na nagbaba ng kape sa harap ko at hinawakan ang kamay ko. “Sorry, dalawa lang ang ginawa ko, Gab.”

“Nagkape na ako kanina,” sab ni Gabriel.

Ininom ko ang ginawang kape ni Tofer para sa akin.

“Paano tayo uuwi?” tanong ko kay Tofer pagkatapos kumain.

“Hatid ko na kayo,” sabi ni Gabriel.

“Wag na, huy, nakakahiya na,” sabi ko.

“We’ve been naked and all on the bed, ngayon pa ba tayo magkakahiyaan?” ngumiti si Gabriel.

“Later na ’yan,” sabi ni Tofer. “Shower muna tayo.”

“Una na kayo,” sabi ni Gabriel. “Need to grab something lang sa 7/11.”

HINAWI ni Tofer ang buhok ko. Dalawang kamay para walang ni isang hibla ang tumakip sa aking mukha. Tapos ay tinitigan niya ako habang patuloy ang pagbagsak ng tubig mul sa shower, sa banyo ni Gabriel.

“Nagsisi ka ba sa ginawa natin?” tanong ni Tofer.

“Bakit kasi tayo naglasing?” sagot ko.

“Lasing lang tayo, Eio, pero we know we were doing. And sorry, I thought you were enjoying.”

Ngumiti ako at tumango.

“Thank you,” napahinga nang malalim si Tofer. “I don’t want to think of last night as a mistake.”

“Hindi,” sagot ko at tumalikod sa kanya. “Natakot lang ako. Nakatikim ka na ng iba. May pagkukumparahan ka na sa akin. Baka hindi na ako sapat.”

Naramdaman ko ang mga halik ni Tofer sa batok ko.

“Ako pa rin ba?” tanong ko.

“It will always be you.”

new updates

para sa mga naunang magbasa ng Two of Thirds, ang update po ng kwento ay nangyari sa mga naunang chapters. 

hahahaaha.

pasensya na po, baliw ako magsulat.

para po mas madali ang pagbabasa sa updates, ito po ang mga chapters na numbers ang title. mula number 6-20. marami-rami yan.

ang susunod na update na po ay tungkol na kay Gabriel. 

at para po mas malinaw, ito po si Gabriel bago niya makilala si Alex. Woohoo!

Drive

PAGBUKAS ng ilaw, nakita ko sa si Tofer, kausap si J, isa pang member ng Rep Club. Hindi ko napakinggan ang pinag-uusapan nila. Mas napansin ko ang kanyang tono at punto. Hindi na tulad ng dati. Mas bukas na rin ang kanyang tindig.

“Ito bang college, o itong Maynila ang dahilan kung bakit nagbabago ang mga tao pagdating dito?” tanong ni Awra pagtabi sa akin. Hindi naiilawan ang mga monoblocks naming inuupuan.

Nawala na ako sa panonood kay Tofer.

“Siguro, yung age na rin natin,” sabi ko. “Age of discovery. Tapos nandito tayo ngayon sa lugar na walang bantay, magagawa natin ang gusto natin.”

“At mukhang masaya ka sa nangyayari sa jowa mo,” sabi ni Awra.

“Hindi ko naisip na kaya palang umarte ni Tof,” sabi ko.

“Hindi na siya umaarte, ganyan na talaga siya,” tanong ni Awra. “Anlaki nang nabago sa confidence niya.”

“Siya lang ba?” tanong ko.

“Ikaw rin,” sabi ni Awra. “Hindi na ikaw yung sumalubong sa amin sa dorm. Mas malaki lang ang pinagbago ni Tofer. Yung confidence… iba. Kaya sumali ka na rin sa Rep Club. Aangas ka rin. Sana pala sinabay ko na kayo sa akin last sem.”

“Hindi ko kayang mag-org,” sabi ko. “Dami kong ginagawa.”

“Si Tofer nga kinakaya,” sabi ni Awra at napansing napaisip ako. “Sabagay, mas may at stake sa’yo. Ikaw ang may scholarship na may stipend. Technically, ikaw ang nagpapaaral sa inyo. Nagpapadala ka pa sa probinsya.”

“Kaya nga umaarte si Tofer,” sabi ko. “Para may kita rin siya.”

“True,” sabi ni Awra. “Kaya siguro go na siya sa pagsali next sem.”

“Sinabi niya yun?” Gulat ko dahil hindi pa namin iyon napag-uusapan.

“Nabanggit lang naman,” sabi ni Aura na mukhang napansin ang pagtataka ko. “Hindi naman parang pinag-isipan na niya nang matagal…”

Bumukas lahat ng ilaw at nawala ang dilaw na liwanag na nakatutok lang sa entablado. Nawala na rin si Tofer sa taong inaasta niya kanina. Agad siyang lumapit sa amin ni Aura.

“Kanina ka pa?” sabay halik sa akin.

“Hindi naman,” sabi ko. “Tapos na ba kayo? Kain tayo.”

“Tara, basta balik tayo bago matapos ang run nung second play,” sabi ni Tofer. “May company call pa eh.”

“Tofer,” tawag ng director. “Tomorrow na lang yung second play. Mag run na lang tayo ulit.”

Napatingin sa akin si Tofer. Gets ko na.

“Sorry,” sabi ni Tofer. “It’s just an hour. Kaya mo pa ba maghintay?”

“Oo naman,” sabi ko. “Bili na lang ako food tapos akyat ako dito.”

“No food allowed sa theater,” sabi ni Awra. “Tofer, ako na lang sasama dito kumain. Wala naman pala kaming run.”

“Sige lang,” sabi ni Tofer sa akin. “Sunod ako sa inyo. Wait nyo ko.”

“ALAM KO NAMANG magpapalibre ka so here’s my wallet,” sabi ni Gabriel kay Awra. “Buy anything you want. I’m good with a cheese burger meal, palakihan everything. Ikaw Jeio, what do you want.”

“Wag na,” sabi ko. “Sasamahan ko na lang si Awra bumili.

“Just order another cheeseburger meal for Jeio,” sabi ni Gabriel.

“Hindi, okay lang…” hindi ko na natapos ang sasabihin ko.

“Umupo ka na doon, unless ayaw mo ng cheeseburger,” sabi ni Awra.

“Okay ako sa cheeseburger,” ako na ang sumuko.

Sumunod ako as gustong upuan ni Gabriel. Pinauna niya akong maupo. Inilagay ko ang bag ko sa katabi kong upuan. Isang maling desisyon. Sa harap ko naupo si Gabriel. At natitigan ko ang kanyang mukha. Napansin niya yata at binigyan pa niya ako ng ngiti.

“Are we cool?” tanong ni Gabriel.

“Oo nam…”

“Of course we’re not,” sabad agad ni Gabriel. “If what happened that night bothers you so much, kalimutan mon ang nangyari. Sorry I thought you both were game…”

“Wag na lang nating pag-usapan,” ako naman ang pumutol sa kanya.

“Kapag hindi ba natin pinag-usapan, kakalimutan mo na?”

“Oo.”

“Okay,” sabi ni Gabriel. “So kung hindi cheeseburger ang inorder ko for you, anong o-order-in mo dapat?”

Hindi ako nakapagsalita.

“Akala ko ba kakalimutan na natin?” balik ni Gabriel na lalong lumaki ang ngiti.

“Oo nga,” sabi ko na hindi napigilang suklian ang ngiti niya. “Siguro dahil libre, yung mahal na.”

“Big Ma o Quarter Pounder?” tanong ni Gabriel.

“Quarter Pounder.”

“Aw,” sigaw ni Gabriel na parang sa kanya ang buong fastfood, na napalingon naman si Awra. “Yung isang cheeseburger, make it a quarterpounder.”

Nakabalik si Awra dala ang dalawang quarter pounder at isang cheeseburger meal.

“So how was the threesome?” tanong ni Awra pagkaupo.

“No threesome happened,” sabi ni Gabriel.

“So nagdecide kayo na kalimutan na lang ang nangyari,” sabi ni Awra. “Okay. Buhay nyo yan.”

UBOS NA ANG fries, kalahati na lang ang burger at kaunti na lang ang nahihiya kong tingin kay Gabriel nang dumating si Tofer.

Muli kong binuksan ang binalik ko sa balot na quarter pounder at iniabot kay Tofer. Una niyang kinuha ang nanglahati na ring softdrinks bago kumagat sa tinira ko.

“Thanks,” sabi ni Tofer at mabilis na humalik sa pisngi ko.

Napangiti si Gabriel. Nakita ko.

“What’s the plan?” tanong ni Tofer.

“Uwi na?” tanong ko.

“You know a place to hang out?” tanong ni Tofer kay Gabriel na tuloy-tuloy pa rin sa pagkain. “Igala mo naman kami dito.”

Napatingin ako kay Tofer sa pagtutol, pero agad iyong nalipat kay Gabriel

“Sure,” sabi ni Gabriel, na nagbago ang ngiti nang makitang hindi ako sasang-ayon.

“Threesome na naman ba ang uwi nito at ako ang fourth wheel na hindi makakasali?” tanong ni Awra.

“There wasn’t a threesome and there won’t be any, anytime,” sabi ni Gabriel. “Sumama ka na. I know a place.

SA LIKOD NA kami sumakay ni Tofer. Si Awra ang katabi ni Gabriel sa harapan.

Mabibilis ang mga sasakyang nakakasabay namin. Marahil dahil maluwag ang kalsada dahil ilang sandali na lang, ibang araw na. dere-deretso lang hanggang sa isang liko at naging paakyat na ang aming andar. Tuluy-tuloy hanggang iginilid ni Gabriel ang sasakyan at huminto.

“Sinong hindi umiinom?” tanong ni Gabriel. Walang sumagot. “Okay, mamaya, bunutan tayo kung sino ang hindi iinom. Siya ang magmamaneho pauwi. Let’s go, Tofer, bili tayo alak.”

Naiwan kami ni Awra sa sasakyan.

“Tama ang desisyon nyo, n asana ikaw ang nagsimula na tigilan na kung ano ang meron sa inyong tatlo nina Gabriel,” sabi ni Awra. “gwapo yan. Mabait. Mayaman. Pero insensitive yan pagdating sa nararamdaman ng ibang tao sa kanya. Masasaktan lang kayo ni Tofer, or worse, baka masira pa kayo.”

“San galing ang sermon, Awra?” tanong ko.

“Huwag ka nang magpanggap. Tanggapin mo na, na alam namin, na maynangyari sa inyong tatlo, para tapos na at hindi mon a kailangang intindihin pa. it happened, so be it. Wala namang magbibigay sa inyo nang masamang judgment. At kung meron man, kebs, buhay nyo yan.”

“Thanks,” sabi ko na lang.

“Kaibigan ko si Gabriel,” sabi ni Awra. “But he has his own pains. Hindi pa siya handang damhin ang pain ng iba. At ako na ang nagsasabi, kung masaktan niya kayo, binalaan na kita, kaya kasalanan na ninyo.”

“Tapos na nga,” sabi ko. “Hindi na mauulit.”

“Hindi iyan ang sabi ng ngitian ninyo kanina pagdating ko.”

Hindi ko na nadepensahan ang sarili ko dahil bumukas na ang kotse. Pumasok sa driver’s seat si Tofer. Si Gabriel ang tumabi sa akin. Naiwan pa sa akin ang tingin ni Awra na huminga nang malalim at ngumiti bago humarap sa kalsada.

“I’m driving,” sabi ni Tofer na may ibang tuwa rin sa boses.

“Miss na raw niya, eh, he has lisensya, so why not?” sabi ni Gabriel na tumabi sa akin.

Napausog ako sa bintana.

Drunk

KITA ko sa mga mata ni Tofer ang saya habang nakahawak sa manibela. Lumalaki ang ngiti niya sa bawat tapak niya sa gas na sasabayan ng pagpaspas ng sasakyan.

“Sorry,” agad kong binawi ang kamay kong napahawak sa kamay ni Gabriel nang biglang umarangkada ang kotse.

“Hindi kita ipapahamak, Jeio,” sabi ni Tofer.

“Pero kapit ka lang sakin, if natatakot ka,” sabi ni Gabriel.

Napatingin ako kay Tofer sa salamin. Nakangiti. Sumasang-ayon.

“Iba rin ang tiwalang binibigay ng consensual sex no?” sabi ni Aura. “Pinagkatiwala mo ang kotse mo kay Gabriel. Pinagkatiwala mo naman ang jowa mo kay Gabriel.”

PINAHINTO NI GABRIEL ang sasakyan sa tabi ng kalsada. Halos bangin na ang binabaan naming lugar. At pagtingin ko sa ibaba nito, nandoon ang liwanag ng buong Metro Manila.

“Eto na ang inumin,” inilapag ni Awra ang mga alak na nasa loob na ng cooler ni Gabriel. Nagbukas siya ng chips. Kumuha ng dalawang piraso at pinabunot sina Tofer at Gabriel. “Kotse lang ang premyo, hindi kasama ang best friend ko. ang mas maliit, siyang magmamaneho.”

Si Tofer na ang unang kumuha. Inabot ni Awra ang naiwang piraso kay Gabriel.

Pinagtabi ng dalawa ang mga chips.

“Mine is bigger,” sabi ni Tofer.

“Fine, I’m driving, sa bahay na ako iinom,” sabi ni Gabriel na natatawa. “But we’re just talking about the chips.”

Nakahanap na kami ng komportableng mga posisyon sa gilid ng kalye. Hindi namin alintana ang mga dumadaang sasakyan sa likod namin. Madalang na naman dahil hatinggabi na. at mahirap alisin ang tingin sa langit na puno ng bituin at lupang pinaliliwanag ng dilaw at puting ilaw ng mga posting, pinakikinang minsan ng pulang ilaw ng mga sasakyan.

Kami ni Awra ang natuloy sa kwentuhan, parehas may hawak na beer sa lata. Sa hood naman ng kotse, sina Tofer na umiinom din at si Gabriel na naga-update ng mga bagong accessories sa sasakyan.

“Talaga ba? mas malaki si Gabriel?” tanong ni Awra. “Huwag ka nang mag-deny. Kahit sa imagination ko man lang, makasali ako.”

Natawa lang ako.

“Ano yang tawang yan?” tanong ni Awra. “Magdetalye ka.”

“Konti lang naman,” sabi ko. “Walang one centimeter.”

“Taba o haba?”

“Haba.”

“Tofer,” sigaw ni Awra. “Lasing na ang jowa mo. Nagsasabi na ng totoo. Mas mahaba raw talaga si Gabriel”

“I know,” sabi ni Tofer. “But mine is thicker. It’s the girth that matters.”

Nag-apir ang dalawa sa kotse. Natawa na lang ako.

“Tangina nyo,” sabi ni Awra. “Sali na ninyo kasi ako.”

“I don’t think, mauulit pa kami,” sabi ni Gabriel. “Ayaw na ni Jeio.”

“Ayaw mo na?” tanong ni Awra.

Tinuloy ko lang ang tawa ko. ayokong sagutin ang tanong. Lasing na ako. Totoo ang masasabi ko.

“Ano na kasi?” tanong ni Awra.

“Puro laki tinatanong mo,” sabi ko. “Bakit di mo tanong sino ang mas masikip?”

“Mas masikip o mas malakas umaray?” tanong ni Gabriel.

“Nakakaloka kayo, ayoko na ng usapang ito,” sabi ni Awra. “Ambababoy ninyo. Isali ninyo ako.”

Dahil ayaw na nganamin ng bastos na usapan. Napunta na sa play nila ang kwento. Napansin ni Tofer na hindi na ako nakakasabay. Kinuha niya ako at kami naman ang mas lumapit pa sa bangin. Tuloy pa rin ako sa pag-inom, si Tofer, softdrinks lang.

“Okay ka na ba talaga na once lang yung nangyari sa atin ni Gabriel?” tanong ni Tofer.

“Gusto mo pa ba?” kinabahan ako kaya’t di ko nilingon si Tofer.

“Okay lang kung gusto mo pa,” sabi ni Tofer. “Gusto ko pa rin.”

“hanggang kelan natin to gagawin?” tanong ko.

“Hanggang hindi na natin gusto,” sabi ni Tofer. “Ang mahalaga, ikaw pa rin sa akin. Ako pa rin sa’yo.”

“Lagi na yan, Tofer,” sabi ko at humarap na ako sa kanya at naghihintay nap ala ang kanyang ngiti. Ang kanyang labi na unti-unti, lumapit at sa aking mga labi rin dumampi.

“ITO NA YUNG address,” sabi ni Awra at nakita namin ang lalaki sa gate na nakaabang, ikinakaway ang telepono niyang puti, itim at dilaw ang liwanag.“

“Siya ba yung nasa picture,” tanong ni Gabriel na na nagmamaneho, katabi ni Awra. “Dude, I think you’re being catfished.”

“Dedman na,” sabi ni Awra. “Mas gwapo naman yung nasa gate. Sige guys, salamat. Akala ninyo kayo lang ang may ganap ngayong gabi. Bubye!”

Pagkaalis ni Awra. Tinuloy ni Gabriel ang pagmamaneho.

“Wala namang curfew ngayon,” sabi ko. “Close naman kami Ate Emily.”

“Who’s Ate Emily?” tanong naman ni Gabriel na tuloy lang sa kalsada ang tingin. “Don’t lean too much on Tofer. Lalo kang mahihilo.”

“Hindi ako lasing,” sabi ko. “Ikaw concern ka masyado ha, baka ma-in love ka sa akin.”

“Lasing ka na Jeio,” tawa ni Tofer. “Si Ate Emily Guard. yung bantay sa dorm.”

“Huwag na ninyong ipilit ang pag cab pagdating sa condo,” sabi ni Gabriel. “Baka magka record kayo sa dorm for being wasted. Mahihirapan…”

“We’re sleeping in your room,” sabi ni Tofer.

“Nice,” sabi ni Gabriel na napangiti na rin.

SA DINING AREA MUNA kami tumambay. Nakaupo kami ni Gabriel at nakasalumbaba sa antok at lasing na pinagsama. Nasa coffeemaker naman si Tofer, kahit may tama, nagpumilit siyang siya ang magtitimpla ng kape para sa akin.

“Pambawas amats,” sabi ni Tofer.

“May malamig na spaghetti sa ref, you want malamig na spaghetti?” tanong ni Gabriel sa akin.

“Oo,” natawa ako.

Kumain kami ng malamig na spaghetti habang nagkakape. Matapos ang ilang subo at maubos ang kape. Tumayo na si Gabriel.

“Shower na ako,” paalam ni Gabriel.

“Okay ka lang ba?” tanong ni Tofer.

“Oo naman,” sabi ko. “May training kami kay Tatay, di’ba?”

“Good,” sabi ni Tofer. “Tara, mag-ayos na rin tayo.”

“Ubusin ko lang tong kape, una ka na,” sabi ko.Tumayo si Tofer at pumunta sa kwarto.

Ninamnam ko ang ng kape. Ang amoy nitong sumusuot sa akin at nagbibigay ng linamnam sa pagtama ng init sa aking dila.

Sumubo pa ako ng malamig na spaghetti. At isang lagok na lang kape, naubos ang nasa baso. Tumayo ako at nilagay ang baso sa lababo. Lasing ako. Hindi ako maghuhugas.

Dumeretso ako sa kwarto. Hindi maayos ang kama. Wala doon si Tofer.

Tinawag ng lagaslas ang aking mga paa. Binuksan ko ang banyo. Sa likod ng salaming harang sa shower, naaninag ko ang mga katawan nina Tofer at Gabriel.

Napahinga ako nang malalim. Lumapit. Napangiti.

Narinig yata ako ni Tofer at napadilat siya mula sa pagkakahalik kay Gabriel. Inaya ako ng kanyang mga mata.

Hindi na ako tumanggi.

Analysis

“KAGABI SABI MO lasing ka at pagod na, pero nakapahinga na tayo, nakabreakfast na tayo, pero mas malamig ka pa sa spaghetting kinain natin hanggang agahan,” pansin ni Tofer sa akin pagkababa namin sa sasakyan ni Gabriel sa gate ng campus kung saan siya nagdesisyong maglalakad na lang kaming dalawa papunta sa dorm. “Wag mo na akong pag-line-up-in ng mga sa tingin kong problema mo, dahil baka may mabanggit pa akong daragdag pa sa issue natin.”

“Ayoko na nga kasi,” sabi ko habang naglalakad kami sa mainit na daan dahil awkward na ang pakiramdam sa kotse ni Gabriel kanina. Kasalanan ko pero, hindi ko mapigilan ang nararamdaman ko. “Ayoko na, tapos nadatnan ko pa kayo kagabi sa CR.”

“Wala ka namang sinabing ayaw mo, kaya akala ko okay lang,” sabi ni Tofer.

“Kung gusto ko, sasabihin ko,’ gusto ko,’ hindi okay lang,” sabi ko. “Pag okay lang, nakikisama lang ako.”

“Ako to, Jeio, boyfriend mo ako, hindi mo ako kailangang pakisamahan,” sabi ni Tofer. “Antagal na natin, ngayon pa ba tayo magpapakiramdaman?”

Hindi ako nakapagsalita. Tinuloy namin ang lakad na walang usap-usap.

“Ayaw mo, pero sumama ka?” bulong ni Tofer.

“Ayoko lang mapahiya ka,” sabi ko. “Ayokong magsimula ng away sa hindi natin bahay.”

“It that’s the case, hindi na tayo makakapag-away for a very long time,” sabi ni Tofer. “Wala naman tayong bahay.”

Hindi ko naintindihan kung bakit ako dapat ang galit pero si Tofer ang nagmadaling maglakad at iniwan ako.

NAKABALOT NA SA bewang ni Tofer ang twalya pagpasok ko sa dorm. Nakita ko sa kama ang hinubad niyang t-shirt, ang pantalon at ang brief na nakasuot pa sa pantalon. Kinuha niya ang shower kit namin at lumabas.

Nagtanggal na rin ako ng damit pantalon, iniwan ang brief at t-shirt bago ibalot ang towel sa bewang ko. Sumunod ako kay Tofer sa hallway papunta sa paliguan ng dorm. Inabutan ko ang pinto ng cubicle niya na medyo bukas. Kait naman hindi yun bukas, madali pa ring makita ang taong naliligo. Wala pa yatang isang metro lang ang taas ng pinto na magsisimula sa kalahating metro mula sa sahig. Hindni naman niya sinadyang magpakita ng katawan niya. Hindi lang talaga lahat ng pinto ay may hook na pansara.

Sa tapat ng liguan ni Tofer ako pumwesto. Tinanggal ko ang shirt ko at naligo tulad ng dati, naka-brief. Tumalikod para hindi ko na mapansin kung sino man ang mga dadaan at makakakita sa kanya. Baka gusto na nya talagang makatikim ng iba pa. binuksan ko ang shower at hindi na narinig ang iba pang ingay.

Naramdaman ko na lang na may sumasabon sa balikat ko. dumilat ako at nilingon ang may-ari ng kamay sa likod ko. nakita ko si Tofer.

“Sorry,” sabi ni Tofer. “I wasn’t sensitive with your issues.”

Humarap ako kay Tofer at hinalikan siya. isinandal niya ako at mas lumalim ang kanyang mga labi sa aking bibig. Bumaba ito sa aking leeg papunta sa aking dibdib, hanggang sa maramdaman ko ang kamay niyang ibinababa na ang aking brief.

Bumukas ang cubicle namin. Isa pa pala ito sa mga walang hook ang pinto.

“Pasali,” sabi ng isang lalaki.

Agad tinulak ni Tofer ang pinto pasara.

“Bawal na,” sabi ni Tofer.

“Sa room na lang natin ituloy,” sabi ko bago ko siya halikan mula sa kanyang pagkakaangat.

SA KANTINA NA kami nagtuloy ng init. Pagbalik kasi namin sa kwarto, nandoon na ang roommate namin. Tig-isang tasa kami ng kape na isang minute na lang, mawawalan na ng usok. Lalo tuloy uminit ang ulo ni Tofer.

“Okay ka lang?” tanong ko kay Tofer kahit alam kong hindi siya okay pagkaupo ko sa fastfood dala ang inorder na dalawang bagong brew na kape.

“Sorry,” sabi ni Tofer. “Sa’yo ko nabuhos ang init ng ulo ko.”

“Mas okay na ’yan, kesa itong kape,” sabi ni ko.

Napangiti si Tofer.

“Sure kang okay ka lang dito magreview?” tanong ni Tofer. “Tahimik naman sa dressing room. Malamig din naman sa fourth floor.”

“Okay na dito, iwan mo na lang ang cup mo pagkaubos ng kape,para dalawa ma-refill ko,” ngumiti na rin ako.

“Jeioko,” tumingin sa akin si Tofer bago uminom na kape at nagsalitang muli pagkatapos. “Hindi ka ba masaya pag nagse-sex tayong tatlo nina Gabriel?”

Hindi ako nagsalita. Uminom na lang ako ng kape.

“Hindi naman kasi natin natapos ang problema,” dugtong ni Tofer. “I still have unanswered questions. Can I just get them off of my chests?”

“Sige,” sabi ko.

“Hindi ka ba nage-enjoy tuwing kasama natin si Gabriel sa kama?” tanong ni Tofer na tinuloy niya ang sagot. “kasi parang masaya ka naman. Gusto mo lahat ng ginagawa natin. The kisses are passionate…”

“Pero pakiramdam ko, may mali pagkatapos,” sabi ko. “Parang hindi tama.”

“Wala naman tayong sinasaktan, bakit mali?” tanong ni Tofer. “This isn’t an interrogation. Gusto ko lang malinawan.”

“Oo naman,” sabi ko. Tapos natahimik ako. Hindi ko alam ang isasagot. Ibinalik ko ang tanong sa kanya. “Pero hindi ko alam, Tofiko. Sa tingin mo?”

“Kasi pareho na naman tayong lalaki, and we’ve gone pass through other’s opinion,” sabi ni Tofer. “Tayo na lang sa sarili natin ang naglalagay ng tama at mali sa mga ginagawa natin. And I thought, as long as we’re hurting no one, then we’re doing nothing wrong.”

“Hindi ko talaga alam, Tofer eh,” sabi ko. “Pakiramdam ko ito. Tulad ng mahal kita, hindi ko maipaliwanag.”

“Mahal din kita Jeioko, mahal na mahal,” sabi ni Tofer na nakatitig sa akin, may alam na siyang gustong sagot sa tanong niya. “Hindi kita ipagpapalit.”

“Wala itong kinalaman sa nanay ko,” sabi ko. “Hindi ako natatakot na ipagpapalit mo ako, tulad nang ipinagpalit niya ang tatay ko.”

Hinawakan ni Tofer ang kamay ko. At sa hindi ko maintindihang dahilan, tumulo ang luha ko.

“Hindi kita ipagpapalit, Jeioko,” ulit ni Tofer. “Walang tatapat sa’yo.”

Nakatitig sa akin, inilapit niya ang pagkakakuyom niya sa aking mga kamay sa kanyang bibig at hinalikan ito.

TOK-TOK-TOK.

Napatingin ako sa salamin sa gilid ko at nakita sa kabila nito si Awra, nagtataka. Muli siyang kumatok nang mapatingin ako sa langit at ako naman ang nagtaka. Hindi na maliwanag tuload nang iwan ako ni Tofer. Maasul na ang langit at kumukulay orange at pink na ang ilang bahagi.

Wala na si Awra sa harap ko pagbaba ko ng tingin. Nakita ko na siyang nakapasok sa fast food at naglalakad papunta sa kinauupuan ko.

“May pakain sa rehearsals, tara na,” sabi ni Awra pagkaupo.

“Tapos na ba?” tanong ko.

“Dedma na kung tapos na no, nandoon na yung foodams. Doon mo na tuloy yang review mo.”

“Tapos na naman ako,” at niligpit ko na ang mga gamit ko.

“Bakit ba kasi hindi ka na lang sa Rooftop nag-aral, may space naman don for studying. May coffee din naman sa rehearsals?”

“Eh bakit wala ka doon?”

“Hindi naman ako kailangan ngayon.”

“Hindi rin naman ako kailangan doon.”

“Hindi ako kailangan doon, pero may pa-lunch yung tinulugan ko kagabi… at merienda… at… basta. Mas importatnte kesa manood lang. Eh ikaw, pwede ka naman doon malapit sa jowa mo. Anong pinag-awayan ninyo?”

“Bati na po. Na-late ang forecast ng mga bituin mo.”

“Anong ngang pinag-awayan? At paano nagbati?”

“Nag-sorry siya.”

“Ay ang ganda ni Ati,” sabi ni Awra. “Nakakapagpa-sorry.”

“Siya naman ang may kasalanan, di’ba, ang linaw, ayaw na namin, ayoko nan a makasama si Gabriel. Pero, iyon. Naulit pa rin. Para tuloy akong walang isang salita.”

“So nagthreesome nga kayo?”

“Para namang naniwala ka nung sinabi naming hindi.”

“I don’t want to normalize or not normalize that, wala naman akong opinyon dyan dahil hindi ko pa naman nararanasan. Pero malinaw ba sayo kung bakit ayaw mo na at bakit gusto pa niya?”

“Sabi niya, wala naman daw kaming nasasaktan. Nilinaw naman niya sa akin ang mga tanong niya bago kami maghiwalay kanina. Kaso, ako ang naiwanan ng tanong.”

“Na ano, na parang hindi ka sapat?”

“Alam kong sapat ako. Hindi nagkukulang si Tofer sa pagpapaalala sa akin nun. At naninwala ako sa kanya.”

“Eh nagtanungan nap ala kayo kanina? Bakit hindi mo pa tinanong? Communication is key.”

“Kung totoo yan, wala nang naghihiwalay. May mga mahirap na tanong.”

Hindi nagsalita si Awra. At higit pa sa gusto kong sagutin ang tanong niya, mas gusto kong masabi na ang nararamdaman ko, kesa kay Tofer ko pa maibuhos. Lumaki pa ang issue.

“Para kasing gusto niya ang buhay ni Gabriel,” sabi ko. “Iyon ang buhay niya bago niya iwan ang pamilya… para sa akin. Paano ko siya pipigilan maranasang muli ang mga bagay nawala sa kanya nang dahil sa akin?”

Picture Perfect

HINDI KO NAISIP NA magugulat pa ako sa kagwapuhan ni Tofer. Akala ko sanay na ako sa lahat ng bahagi ng kanyang mukha, ngunit ngayon, iba ang tama ng ilaw sa kanyang balat.

“Pogi ng boyfriend mo ’no?” sabi ni Tofer matapos niya akong salubungin ng kanyang halik.

Nanatili ang tingin niya sa akin at idinampi ang hinlalaki sa iniwan niyang labi ko.

“Nalipat yata sayo ang lipstick,” tawa at nakita ko ang pula sa kanyang daliri.

“Huwag kasi masyadong madiin humalik,” tawa naman ni Gabriel na nakita na pala ang aking pagdating.

Kinabahan ako sa unti-unti niyang paglapit. Hahalik din ba siya? papalapit ang kanyang mukha sa akin. Nanonood si Tofer. Wala akong pangambang nakita sa kanyang mga mata.

Humawak sa bewang ko si Gabriel at unti-unting dumikit ang mukha sa akin. Umiwas ako nang bahagya, at binigay ang aking pisngi sa kanyang labi, habang ang kabila kong pisngi, dumampi sa kabila niya at binigyan ko rin ng halik.

“Siya gumawa nito,” at tinuro ni Tofer ang mukha niya. “Gusto mo rin pa-make-up?”

“Mas gwapo ka pa dyan, after I’m done with you,” bulong ni Gabriel sa akin.

“Hindi naman ako member,” sabi ko.

“Huwag ka nang maarte,” sabi ni Awra. “Punta ka na lang sa stage, huwag ka na pa-make-up.”

Sumama ako sa stage. Tumayo sa tabi ni Tofer na napansin ang pagpipigil ko sa pagkamangha.

“Feels like the real thing, ’no?” sabi ni Tofer.

“Oo,” at di ko napigilan ang ngiti ko.

“Keep that smile,” sabi ni photographer.

Umakbay sa akin si Tofer, napatingin ako sa kanya, na nakangiti. Nagkatinginan kami. Basa ko ang saya niya sa nangyayari. Masaya talaga si Tofer sa bagong mundong ito.

Maraming shots na kinuha ang photographer. Nagustuhan yata niya ang saya namin ni Tofer.

Tapos ay nakaramdam ako ng brasong umakbay sa akin.

“Hindi naman totoong deadly sa nasa gitna pag tatlo ang nasa pic,” sabi ni Gabriel.

“Malas yun,” sabi ko.

Nawala ang ngiti ni Gabriel.

“Kung gusto mo ikaw na lang sa gitna,” sabi ni Tofer.

“Well, ako naman ang hindi mapamahiin,” sabi ni Gabriel. “Okay lang naman, Jeio?”

“Oo naman,” sabi ko. kahit sana hindi. Hindi ko na lang iisiping mapapahiya si Tofer. Ginusto ko na lang din.

Hanggang sa maging komportable na rin ako sa desisyon ko. Masaya naman kaming tatlo.

May pagkakataon pang sumampa si Tofer sa likod ni Gabriel. Sa gulat ni Gabriel nawala siya sa balanse. Mabuti at nasalo ko. napayakap kami sa isa’t-isa habang nakasakay sa likod niya si Tofer.

“Tofee,” tawag ni Summer. “May sasabihin daw sa’yo si Direk.”

“Tara na, okay na yun,” sabi ko at nagsimula na rin akong umalis sa shoot kasabay ni Tofer.

“Stay,” sabi ni Tofer. “Wala pa naman yung susunod na cast. Pa-pic pa kayo ni Gab.”

“Lika na,” sabi Gabriel at hinila ako papalapit sa kanya.anlaki nang kanyang mga ngiti. Hindi ko napigilang suklian.

“Nice!” sabi ng photographer.

NARAMDAMAN KO ANG MGA halik sa noo ko habang unti-unti nang nawawala ang tulog ko at ang panaginip ko ay tumatawid na sa totoong mundo. Inihanda ko na ang sarili ko sa hindi kalambutang kama. Sa maalinsangang hangin ng electric fan. At sa salubong na halik sa akin ni Tofer.

Ngunit hindi nagbago ang lambot ng hinihigaan ko mla sa panaginip. Nanatiling malamig ang palikid kahit balot ako ng kumot at nakaipit sa yakap ng humahalik sa aking noo, pababa sa aking ilong.

Dumilat ako para sasgutin na lang ang halik pababa sa aking mga labi. Ngunit umurong ang mukha ng aking sasalubungin.

“You sure you wanna kiss my lips?” tanong ni Gabriel, nakangiti.

Nagulat ako at hindi nakakilos. Sa condo niya nga pala kami umuwi kagabi. Kaming tatlo lang.

Napansin ni Gabriel ang gulat ko kaya;t niyakap na lang niya ako nang mahigpit at muling hinalikan sa noo.

“Ang cute-cute mo!” sabi niya.

“Magseselos na ba ako?” tanong ni Tofer na nakatayo sa pintuan, naka boxer shorts at may dalang siyanse.

“Selos?” pagtataka ni Gabriel. “Eh mas mailap pa sa rabbit tong jowa mo.”

“Gusto kasi niya, rabbit ko lang siya, at siya lang ang rabbit ko,” sabi ni Tofer na inilapag ang hawak at tumabi sa akin. Binati niya ako ng kanyang halik sa aking mga labi.

Unti-unting kumalas ang pagkakayakap ni Gabriel sa akin.

Nakita ko ang mga kamay ni Tofer na pipigilan si Gabriel, ngunit bago pa iyon humawak sa papaalis na bisig, ako na ang humawak sa kamay ni Gabriel. Muli akong humarap kay Gabriel at hinalikan ang kanyang mga labi. Napapikit ako sa pagnamnam ng kanyang halik at sa aking pagdilat, tumingin ako kay Tofer, inimbita.

Lumapit si Tofer at sa pagbitiw ko ng halik kay Gabriel, silang dalawa naman ang naghalikan.

“SARAP NG MAY sexlife no? Nakaka-fresh,” sabi ni Awra. “Not once, but twice.”

“Gaga,” sabi ko habang kumakain ng fishballs na nasa plastic cup sa hagdan paakyat ng Rooftop Theater. Nakaupo kami doon, siya, nagla-laptop, ako kaharap ang photocopied readings na halos dalawang pulgada ang kapal.

“Haggard ko na nga,” sabi ko sabay lipat ng pahina ng binabasa ko. “Ni wala pa ako sa kalahati nito.”

“So may sex life ka nga? Not one but two?” tawa ni Awra.

Napatawa na lang ako.

“Kabog oh,” sabi ni Awra at itinapat sa akin ang picture naming tatlo nina Tofer at Gabriel.

Magkaharap kami ni Gabriel sa larawan. Magkatitig, halos matumba dahil nakasampa sa likod niya si Tofer. Halos magtama pala ang mga labi namin sa lapit ng mga mukha namin sa isa’t-isa.

“Parang official na in a three-lationship kayo,” sabi ni Awra.

Nawala ang ngiti ko.

“Sorry,” sabi ni Awra. “Ayaw mo nga pala.”

“Okay lang,” sabi ko. “Hindi na ako bothered.”

“Mukha naman,” sabi ni Awra habang inililipat pa ang mga larawan.

Napatitig ako sa laptop ni Awra. Mula sa tatlo kami nina Tofer at Gabriel. Hanggang sa kaming dalawa na lang ni Gabriel ang magkasama. Ang mga ngitian namin. Ang mga titigan. Ang saya habang ako naman ang nakasampa sa likod niya.

“Gurl,” sabi ni Awra. “Sa true lang us ha. Gets ko na napipilitan ka lang na makisama kay Gabriel kasi binibigay mo ang mga luhong nawala kay Tofer. Pero kaya ka ba aayaw mo eh dahil…”

Napatigil si Awra.

“Hindi ah.”

“Wala pa akong sinasabi.”

Hindi na niya kailangang magsalita. Alam ko na ang sasabihin ni Awra. Hindi ko iyon kinatatakutan. Walang kahulugan ang mga ngitian namin ni Gabriel sa larawan.

Restraint

“DORMER PA BA kayo dito?” tanong ni Darwin. Siya ang naiwan naming OG roommate matapos piliin ni Awra na makisama na bahay ng mga ka-org niya sa Repertory Club.

“Oo naman,” sabi ko. “Pero may naiwan lang akong books. Aalis din kami kaagad.”

“Si Paeng kasi, gets ko, nakitira na sa apartment ng girlfriend niya,” alala ni Darwin sa pumalit kay Awra sa kwarto namin. “Pero kayo, magjowa na kayo. Sinong tinutulugan ninyo?”

“Wag ka nang seloso,” sabi ni Tofer. “Ayaw mo nun, solo mo tong kwarto, pwede kang magdala nang kahit sino. Marunong naman kaming kumatok.”

“Lul nyo,” sabi ni Darwin. “Basta alam ninyo ang ginagawa ninyo, support ko kayo. Ingat na lang.”

“Lagi naman kaming may condom,” sabi ni Tofer.

“Pero sex ang alam?” hirit ni Darwin. “Pero madali ang sex. Okay lang ang intimacy sa iba, pero pag lumalim yan at naging romance, kayo rin. Shini-ship ko pa naman kayo.”

“Wag kang magpapaniwala doon kay Awra,” hindi ko alam kung bakit bumilis ang tibok ng puso ko. “Sige next time, magpapaalam na kami sa’yo pag di kami matutulog dito para di mon a kami hinahanap sa kanya.”

“Good,” sabi ni Darwin.

Nang makuha ko ang libro, nagpaalam na kami kay Darwin. Nagdala na rin ng iba pang damit si Tofer. Papalabas na kami nang biglang bumalik si Tofer at niyakap ni Darwin.

“Salamat Darwin sa pag-aalala,” sabi ni Tofer. “Alam namin ang ginagawa namin.”

“BAGOONG BA YUN?” naamoy ko pagkabukas ng unit ni Gabriel.

“Mag-ayos na kayo, maluluto na ang lunch natin,” sabi ni Gabriel.

“Akala ko ayaw mo ng amoy ng bagoong,” sabi ni Tofer.

“Pwede bang mag-kare-kare na walang bagoong?” tanong ni Gabriel. “Baka hindi ma-enjoy ng kasama mo ang luto ko kung kulang.”

“Nabanggit ko pala na favorite mo ang kare-kare,” sabi ni ni Tofer sa akin.

Nakita ko ang nakahain na kare-kare sa mesa. Ang sarap ng kulay at lapot ng sabaw. Nanakam ako.

Mula sa lutuan, lumapit sa amin si Gabriel at binigyan kami ng tig-isang halik.

“Sanamagustuhan mo kahit hindi singsarap ng luto ng Tatay mo,” sabi ni Gabriel.

Mabilis lang kaming naligo ni Tofer tapos ay naupo na kami sa hapag. Nakahain na ang lahat. Agad nilagyan ni Gabriel ng ulam ang plato ko.

“Hindi naman magse-selos si Tofer kung sayo ako magpapa-approve ng sarap ko,” sabi ni Gabriel. “I mean ng sarap ng niluto ko.”

Natawa lang si Tofer. Nahiya ako.

Tinitigan ko ang twalya at ang puso ng saging at talong na nababalot ng orange na sarsa. Sunod kong tiningnan si Gbariel, tapos si Tofer. Hinihintay nila ang pagsubo ko.

Kumuha ako ng kaunti bagoong alamang at nilagay sa isusubo ko.

Dama ko ang pagliwanag ng mukha ko habang ngumunguya at umiikot sa bibig ko ang lasa ng luto ni Gabriel.

“Masarap,” sabi ko. “Tikman mo na rin.”

Agad akong kumuha ng kare-kare para ilagay sa pinggan ni Tofer.

“Nope,” sabi ni Gabriel at pinigilan ang kamay ko. “I’m serving.”

Kinuha niya ang kukunin kong ulam at inilagay sa pinggan ni Tofer.

“Thanks,” sabi ni Tofer at tinikman. Kita ko rin sa mukha niya ang pagkasarap sa kinain.

“Pero dapat tikman mo rin ang luto mo,” sabi ko at ako naman ang naglagay ng pagkain sa pinggan ni Gabriel.

“That, hindi ko tatanggihan,” sabi ni Gabriel.

“HINDI AKO NAKATANGGI EH,” sabi ni Tofer habang nagpapalam na kailangan nilang mag-rehearse kahit Linggo. “Okay naman daw ako, kaso nakukulungan pa si Direk sa kaeksena ko.”

“Okay nga lang,” sabi ko habang nagbabasa sa living area ng condo ni Gabriel. “Marami rin naman akong aaralin.”

“Thanks Jeioko,” at hinalikan ako ni Tofer sa ulo at inalis ang mga readings at laptop niya. “Shower na ako.”

Panibagong makakapal na readings na ang nasa mesa ko, habang may baso ng kape at may music sa background music. Nakapikit ako habang kinakabisa ang ilang chemical symbols. Bumubulong-bulong para kahit papaano, masabi ko at mas madaling matandaan ang kinakabisa.

Hanggang sa makaramdam ako ng hanging bumabalik sa aking labi.

Napadilat ako. Nakita ko ang maamong mukha ni Gabriel. Ang nakangiti niyang mga mata.

“Panakaw naman ng halik,” sabi niya na halos tumama na ang labi sa akin.

Nanatili ang bahagyang pagkabuka ng aking mga labi. Hindi ako umoo. Hindi rin ako nakatanggi. Huli na. haramadaman ko na ang mabilis na halik mula kay Gabriel. Tapos ay agad siyang umatras.

“Sorry,” sabi ni Gabriel. “You’re just too cute. Di ko napigilan ang sarili ko.”

“Alam mo namang hindi ako tatanggi,” sabi ko na hindi ko alam kung saan nanggaling.

Naramdaman ko ang pagkagulat ni Gabriel sa sagot ko.

Umatras lalo siya at naupos sa kaninang inuupuan ni Tofer. Ibinaba ang laptop niya at nag-ayos para masimula na ring mag-aral.

Wala kaming salitaan.

“Calculated naman lahat ng galaw mo, Gabriel,” sabi ko. “Hindi mo ako hahalikan kung sa tingin mo, mas malaki ang chance na magait ako, o kahit man lang mailang ako. Alam mong mas tatanggapin ko ang halik mo dahil magugustuhan ko. Dahil gusto ko rin.”

“I don’t know if what you’re saying is a bad thing or a good thing.”

“It’s nothing. Huwag mo nang intindihin.”

Bumalik ako sa pag-aaral. Muli kong pinikit ang mga mata ko at bumulong-bulong ng mga salitang kailangang kabisaduhin. Dumilat ako nang maulit ko na ang limang salita at paliwanag, para dagdagan pa ang kailangang memoryahin. Muli akong pumikit para sa mga bagong salita.

Muli kong naramdaman ang hanging sa aking mukha. Naamoy ko ang lamig ng hininga ni Gabriel. Ang mga kamay niya sa aking balikat na marahan akong tinagilid hanggang sa mahiga.

Hindi ako tumutol.

Pumatong si Gabriel sa akin at tuluyang inilapat ang mga labi niya sa aking mga labi. Madiin ang malambot niyang mga halik. Malalim. Tumatagos.

Napadilat ako nang bawiin niya ang kanyang paghalik. Nakatitig siya sa akin.

“I really like you Jeio,” sabi niya.

“Tofer likes you, too,” sabi ko.

“But you like me more,” sabi ni Gabriel.

“I like Tofer more,” paliwanag ko. “I love Tofer. I love him, sobra-sobra. Don’t get me wrong,”

“I’ll never get that wrong. But I know you like me more than your boyfriend likes me.”

Hindi ako nakapagsalita. Hindi na rin ako pinagsalita ni Gab dahil muling lumapit ang mga labi niya sa akin.

Hindi siya mali.

“SO TAMA AKO?” sabi ni Awra. “Gusto mong ilayo si Tofer kay Gabriel, kasi ikaw na ang nagkakagusto kay Gab.”

“Iyon na siguro yun,” sabi ko habang nasa lobby kami ng building, nakaupo, tuloy pa rin sa pag-aaral. “Itatanggi ko pa ba? Nasa harap ko na ang katotohanan.”

“Basa harap mo ang kakangkangan,” sabi ni Awra at tumawa bago sumisip ng milktea.

“Yang imagination mo ha,” sabi ko. “Akala ko may sex life that you don’t need to live vicariously with my experiences.”

“Meron, pero syempre, mahalaga ang pasahan ng information,” sabi ni ni Awra. “Ganyan umuunlad ang society, sa pagpapasa-pasa ng mga techniques at strategy sa life. Ganyan sumasarap ang luto ng mga magkukumare. at ang magkukumpare sa kama.”

“Dami mong kuda,” sabi ko.

“So ano na, after the kiss, anong ginawa ninyong mag-cum-pare?”

“Iyon, malambot ang halik niya,” tinuloy ko ang kuwento.

“May dila?”

“Meron.”

Nagtawanan kami.

“Tapos hinawakan na niya yung akin,” tuloy ko.“

“Matigas?” tanong ni Awra.

“Syempre.”

Nagtawanan ulit kami.

“Hinawakan mo rin yun sa kanya?” tanong ni Awra.

“Oo naman.”

At lalong lumakas ang tawa namin.

“Tapos hinawakan niya ang boxer shorts ko,” tuloy ko sa kuwentong unti-unting nagpatahimik kay Awra na ngiti na lang sa mga mata ang naiwan. “Ibinaba niya hanggang sa sumabit sa tigas ko.”

“Oh my, antigas,” sabi ni Awra. “Hindi niya naibaba?”

“Hindi ko na pinababa,” sabi ko. “Hinawakan koyung kamay niya at iniakyat ko kasabay ng shorts ko. tapos sabi ko, ‘hindipwede, wala si Tofer.’”

Shooting Stars

“ANONG GINAWA NINYO?” tanong ni Tofer. “Bumalik na lang kayo sa pag-aaral?”

“Oo,” sabi ko. “Ano pa bang gagawin?”

Niyaya ko si Tofer sa roofdeck ng condominium. Parehas kaming nakaharap sa kalsada. Alam kong paminsan minsa, tinitingnan niya ako, pero ako, nahihiyang tumingin sa kanya tuwing sasagot o magpapaliwanag sa mga tanong niya tungkol sa kinuwento kong naganap sa amin ni Gabriel.

Tama si Awra. Dapat una ko itong sinabi kay Tofer, hindi sa kanya.

“Jeiko,” humarap ulit sa akin si Tofer. “Hindi mo ba tinuloy dahil lang sa wala ako?”

“Yun naman ang sinabi ko kay Gab, hindi pwede, wala ka,” sagot ko.

Hindi siya nagtuloy ng tanong. Ako na lang.

“Dapat ba tinuloy ko?” balik ko kay Tofer.

“Nanghihinayang ka ba na hindi mo tinuloy?”

“Hindi ko iniisip,” ako naman ang humarap kay Tofer at sinabi ang naiisip ko. “Gusto mo bang pag-isipan ko?”

“Hindi naman.”

“Galit ka ba, Tofer, sabihin mo na lang na galit ka. Hindi ko kasi alam ang nararamdaman mo.”

Hindi nagsalita si Tofer.

“O nanghihinayang ka na hindi ko tinuloy kasi gusto mo ring magkiag-sex sa iba na hindi ako kasama?”

“Hindi ko yan iniisip,” sabi ni Tofer. “Sorry if I made you think that of me. Ikaw lang Jeiko, sapat ka na. ikaw lang lagi.”

Niyakap ako ni Tofer.

“Sorry,” sabi niya.

“Sorry rin,” sabi ko. “Sorry ngayon ko lang nasabi. Hindi ko dapat kay Awra unang sinabi. Sayo ko dapat unang sinabi.”

“Yun din nga ang iniisip ko,” sabi ni Tofer. “Kasi kung wala lang naman talaga yan, sa iyo ko unang malalaman.”

“PINAG-AWAY KO BA kayo?” tanong ni Gabriel.

“Mukha ba kaming magkaaway?” tanong ni Tofer habang pare-parehas kaming nasa dining table, na imbes na pagkain ang nasa harapan, mga laptop at mga papel.

“Sorry kung nasabi ko kay Tofer kanina sa rehearsals,” sabi ni Gabriel. “Akala ko naman napag-usapan na ninyo kagabi, or kanina.”

“Marami rin kasing iniisip si Jeioko,” sabi ni Tofer. “Kanina may exam siya. Bukas meron ulit.”

“Well, the important thing is sinabi naman ni Jeio nang kusa,” sabi ni Gabriel. “Akala ko lang talaga, susumbong mo ako kay Tofer, kaya umamin na ako agad. Sorry Jeio.”

“Malinaw na naman ang lahat,” sabi ko. “Huwag na natin palakihin.”

“Ikaw naman kasi, Jeioko,” sabi ni Tofer. “Pinalaki mo yung kay Gab, tapos hindi mo naman tinuluyan. Nabitin tuloy.”

“Mamaya na lang,” sabi ko. “Nandito ka na naman.”

“Huwag ninyo akong paasahin,” tawa ni Gabriel.

“Basta tapusin muna natin tong acads,” sabi ni Tofer. “Mahaba naman ang gabi.”

“I CAN’T BELIEVE you fell for that passive aggressive apology,” sabi ni Awra. “Or if you can even call that one.”

“Mukha naman siyang sincere,” sabi ko habang naglalakad kami ni Awra papunta sa rehearsals ni Tofer.

“Sincere, o gusto na lang ninyo talagang tanggapin, kasi, kagagawan din naman ninyong dalawa ni Tofer kung bakit kayo nandyan sa sitwasyon na’yan.”

Hindi ako nakapagsalita. Tama naman siya. Mali ako na hindi ko agad nasabi kay Tofer ang nangyari. At si Tofer naman, siya naman talaga ang may gusto sa paglagi namin sa condo ni Gabriel.

“Alam mong, mas worse?” dugtong ni Awra. “Ayaw ninyong palakihin ang issue kasi mas gusto ninyo ang ang sitwasyon ninyo. You agree to it para sa magandang living condition ni Tofer, and ikaw, nako-kondisyon din naman ang puso mo kay Gabriel.”

“Hindi, anuba?”

“Huwag kang makahindi-hindi ah. Tayong dalawa lang to. Sinabi mo na. Gusto mo rin si Gabriel. At ang pagkagustong yan, nagsisimula sa pagiging masaya sa presence niya. at ang saya, kapag laging nandyan, kapag sa kanya na ang source ng saya mo, nagiging addiction. At kapag sa tao ka naadik, mahirap nanag hindi mo siya mahalin.”

“Kay Tofer ako masaya.” Iyon lang ang nasabi ko.

“Walang nagsasabing hindi ka masaya kay Tofer.”

“Nagiging masaya na rin ako kay Gabriel.”

“Mabuti naman…” sabi ni Awra na agad kong kinuwestyon.

“Mabuti ba yun?” tanong ko.

“Mabuti naman at alam mo na,” paliwanag ni Awra. “Kasi iyan ang dahilan kung bakit sa akin mo muna sinabi, at hindi kay Tofer ang kissing scene ninyo ni Gabriel.”

Nakarating kami sa Rofftop Theater. Pumasok kami. Nakabreak ang rehearsals. Magkausap sina Tofer at Gabriel. Mukha namang masaya sila. Sabay sila humarap sa akin. Sabay silang lumapit.

“Sana pwede mo silang sabay mahalin?” bulong ni Awra. “Hintay ka ng shooting star mamayang gabi. Try mo humiling.”

MAULAP ANG LANGIT ngunit nanatili kaming nakahiga sa roofdeck ng condo. Hindi na binago ang ang posisyon namin matapos namin kumuha ng groufie na nakahigang pa-Y at magkakadikit ang ulo, palayo sa isa’t-isa ang mga paa. Nagdesisyon na naman kasing mag-inuman ang Rep Club sa unit ni Gabriel. Matapos ang gabi, naiwan kami sa taas. Lasing na siguro ang dalawa. Nakatulog na siguro. Ako, naghihintay pa rin ng kahit isang bulalakaw na pwedeng hilingan.

Walang dumaan.

“Jeio, Tofer, baba na muna ako,” paalam ni Gabriel. “Check ko lang kung may kailangan pang linisin sa unit.”

“Sunod na rin kami,” sabi ni Tofer.

Pinakinggan ko ang papalayong yabag ni Gabriel. Nang mawala na ang mga hakbang, atsaka lang ako nagsalita.

“Akala ko tulog kayo,” sabi ko.

“Akala ko tulog ka,” sagot ni Tofer.

“Hindi naman ako masyadong uminom.”

“So nilasing mo kami ni Gabriel.”

Natawa ako.

“Tapos na naman ang mga exams ah,” sabi ni Tofer. “We deserve this break.”

Natahimik kami ulit. Mahabang sandali. Wala pa ring bulalakaw.

“Tofeeko,” sabi ko. “Bakit hindi ka nagalit na hindi ko sa iyo unang nasabi ang nangyari sa amin ni Gab? Tapos, sa kanya mo pa unang narinig ang kwento.”

“So you want a clear mind, and you want me lasing para magsabi ako ng totoo?” rinig ko ang kaunting tawa ni Tofer.

“Hindi naman,” sabi ko. “Iniisip ko pa rin kasi. Di’ba yun naman tayo. Habang may tanong pa, dapat itanong na.”

“Yeah.”

Tapos ay natahimik ulit.

Wala pa ring bulalakaw.

“Yeah lang?” tanong ko nang hindi na nasundan ang kanyang sasabihin.

“Ano bang iniisip mong dahilan kung bakit hindi ako galit?”

“Andaya mo,” ako naman ang bahagyang natawa. “Nanghuhuli ka lang.”

“Oo naman,” tawa ni Tofer na umurong para magkatabi na kaming dalawa. Naramdaman ko ang mga kamay niyang humawak sa kamay ko. pinisil ko ang kanyang pagkakahawak. “Staying with Gab feels so comfortable. Malambot ang kama, mas mahimbing ang tulog sa aircon. May privacy ang banyo, at kung mawala ang privacy, masarap kasi it’s just the two of you, at alam mon a kung saan yun papunta…”

“At yung kotse,” sabi ko. “Miss na miss mo na mag-drive.”

“I miss driving so much,” sabi ni Tofer na may paghigpit pa sa hawak sa akin. “Kahit mas maganda ang auto ko…”

“Oo, mas maganda ang kotse mo,” sang ayon ko. “At ang coffeemaker na meron ka rin sa probinsya,”

“Ang sarap magkape… sa mug… sa magandang bahay… habang gumagawa ng report…”

Natahimik kaming dalawa.

“And the way your face lightens up before you try to hide it whenever Gabriel is around,” sabi ni Tofer na mas humigpit pa ang hawak sa akin. “All the other things are just consolations to that precious happiness you got whenever we are with him. Hindi mo kailangang pigilin Jeioko. Naiintindihan ko. Sinabi ko, gagawin ko ang lahat para mapasaya ka, basta kasama mo ako.”

Napatingin ako kay Tofer. Nakatingin pa rin siya sa langit.

“Masarap ang buhay kasama si Gabriel, maginhawa katulad noong highschool pa tayo. Naranasan ko na ang madaling buhay. Hindi ko na iyon hinahanap dahil may masayang buhay ako na kasama ka.”

Humarap si Tofer sa akin at hinalikan ako. Tinanggap ko ang halik at ginantihan.

“Hindi ko mahal si Gabriel,” sabi ko. “Ikaw ang mahal ko. Pero natatakot akong baka mahalin ko rin siya.”

“Mahalin mo lang,” sabi ni Tofer. “Hindi mo naman ako kalilimutan di’ba?”

“Tulad ng paghinga,” sabi ko at binalik ko ang halik sa kanya.

Nakapikit pa rin si Tofer sa gitna ng aming halikan, nang dumilat ako. sa gilid ng aking mata, napansin ko ang gumuhit na liwanag sa langit.

Just Like the Movies

“HINDI KA NA NAGTANONG kasi gusto mo nang matapos doon ang usapan,” sabi ni Awra habang kasama ko siyang nagdidikit ng poster sa campus. Isang linggo na lang, play na nina Tofer at hindi ko maitago ang kilig ko sa mukha niya sa poster.

“Kasi…” hindi ko na naipagtanggol ang sarili ko at tumuloy na si Awra sa pagsasalita.

“Kasi malandi ka. And there’s nohing wrong with that. Nakakainggit lang. Tangina ka, ito,” tinuro si Tofer tapos ay si Gabriel din na nasa poster. “Ang dalawang pinakagwapo sa poster na ito, achieved mo? In a way na walang nasasaktan. Eh kahit naman ako, hindi na ako magtatanong. Wish granted ka bakla.”

“Hindi naman sila lugi sa akin,” sabi ko. “Grateful ako na gusto ako ni Gab, at mahal ako ni Tofer. Pero deserve ko naman yun. At deserve mo rin ang ganun klaseng love, Awra. Kaya tama na ang kahahanap ng lalaking pang-isang gabi lang.”

“At bakit naging about me ang usapan?” tanong ni Awra. “I know my life choices. At masaya pa ako. ayokong makulong sa relasyon, dahil hindi lahat ng jowa ay singmapagpalaya ni Tofer mo. Or…”

Tumawa si Awra.

“Anong or?” tanong ko. “Anong tinatawa mo?”

“Matalino naman tayong mga nilalang, Jeio. Real talk lang. Walang selfish act. Hindi yan magpapaubaya, kung wala siyang kapalit na inaabangan.”

“Gusto mo bang isipin ko yan?” tanong ko kay Awra. “Gusto mo bang tanungin ko siya tungkol dyan? Opening night niya sa Friday. Baka madistract siya sa show.”

“Well, pwede mo namang hindi isipin. You can just enjoy.”

“I-enjoy ko na lang,” sabi ko.

“Enjoy?” sarkastiko na si Awra. “Anong susunod? Magbe-baking montage na kayo?”

“BAKIT MAY MGA harina dito?” tanong ko pagdating ko galing sa campus.

“Tapos na rehearsal?” napahinto si Gabriel sa pagpahid sa cake na ginagawa niya. Medyo makalat ang kusina. Maraming ingredients sa mesa at nakalabas ang mixer. May mga puti-puti na rin si Gabriel sa braso at dibdib na hindi natatakpan ng apron.

“No, naubos na batt ng laptop,” sabi ko. “Nagpo-polish pa sina Tofer. Eh kailangan ko rin makatapos ng presentation. So bakit may pa-cake?”

“Matagal pa ba sila?”

“Baka.”

“Matagal mo ba gagawin yung presentation?”

“Konti na lang naman.” Binaba ko na muna nag gamit ko sa sofa at lumapit

“Good, help me finish this,” sabi ni Gabriel. “Tomorrow kami naman ang magpo-polish eh. so ngayon na natin i-break a leg surprise si Tofer.”

“Hindi ako marunong,” lumapit na ako sa ginagawa ni Gabriel.

“Well, take this off first,” at tinulungan niya akong tanggalin ang t-shirt ko bago ilipat ang apron niya sa akin. “Then let me put this on.”

Nakahubad na lang siya ngayon.

“Wow, natuto na ako,” sabi ko. “Parang ang galing ko na mag-bake.”

Natawa si Gabriel at kumuha ng ilang inilagay ang daliri sa hindi nagamit na harina at ipinahid sa dulo ng ilong ko.

Sumunod na ang aking pagganti. Ang paghagis ng ila pang mga sangkap. Habulan. Yakap kapag nahuli at buhat pabalik sa paglalagay ng pagsusulat ng message sa cake. Tangina. Nag-baking montage na nga kami.

Hindi tumigil ang kulitan hanggang sa masulat na lahat ng letra. BREAK A LEG TOFER.

“Ayus ba?” tanong ni Gabriel.

Ngumiti lang ako.

“I love that smile,” sabi ni Gabriel. “A lot.”

“Thank you Gab ha,” sabi ko. “Hindi mo naman kailangan tong gawin para kay Tofer. Para sa amin.”

“There are things that we don’t have to do but we do anyways. At least this one brings me joy.”

“Thank you,” sabi ko.

“I really like you Jeio. And I can live with the fact that you have Tofer. He doesn’t mind naman. Pwede naman daw kitang mahalin. At pwede ko rin naman daw siyang isunod.”

“Nag-usap kayo?”

“Sorry, hindi ba ninyo napag-usapan?”

Hindi ako nakapagsalita.

“Fuck. Ang daldal ko na naman ba?” sabi ni Gabriel.

“No, hindi,” sabi ko.

“Galit ka?” tanong ni Gabriel.

“Hindi rin. Nagulat lang. Napag-usapan na rin namin yan. Alam niyang gusto kita, Gab. Hindi niya ako pinigilan.”

Napayuko ako sa pagkakasabi ko. Totoo iyon, pero hindi tama. Hindi normal sa mga relasyon. At ngayon, sinasabi ko sa lalaking gusto ko rin kahit may boyfriend na ako.

Naramdaman ko ang kamay ni Gabriel sa aking baba. Iniangat ang aking mukha. Hindi ako makatingin sa kanya, pero alam kong tumatagos na ang mata niya sa akin. Basang-basa na niya ako.

Napahinga ako nang malalim at pumikit. Lumapit ang kanyang mga labi at ako, nagpaubaya. Mula sa banayad na hali, lumalim ang kanyang bibig sa akin. Pinantayan ko ang init niya, dahil ganun din ang aking nadarama.

Inilapit pa niyang lalo ang aming mga katawan. Dama ko ang pananabik niya. Ganun din ako.

Bumaba ang halik ni Gabriel sa aking leeg, at nang sumayad sa tali, tinanggal niya ang apron ko. tinitigan niya ang aking katawan. Nahiya ako nang kaunti, ngunit ngumiti si Gabriel at mas bumaba pa ang halik sa akin dibdib.

Napatingala ako sa ginagawa ni Gabriel. Tinuloy niya ang halik sa magkabilang bahagi ng aking dibdib, pababa sa aking abs. gumuhit sa kaunting buhok pababa sa aking pantalon.

Yumuko ako para tingnan si Gabriel. Ngumiti siya habang ibinababa ang zipper. Hinalikan ang telang pumapagitan sa akin at sa kanya. Matigas na iyon. napaungol ako sa ginagawa niya. inayos ni Gabriel ang pagkakaluhod.

Binaba niya ang aking pantalon at nang isusunod na niya ang aking brief, napahinga ako nang malalim. Hinawakan ko si Gabriel sa balikat.

“Sorry Gab,” sabi ko. tinulungan ko si Gabriel tumayo.

“Too much pa rin?” tanong ni Gabriel.

Umiling ako.

“Pwede na naman,” sabi ko. “Hindi pa lang ako handa.”

Tumango si Gabriel. Naintindihan niya ako. Salamat.

Tumalikod si Gabriel at bumalik sa cake.

Inayos ko ang pantalon ko bago ko siya yakapin sa kanyang pagkakatalikod.

“I went too far,” sabi ni Gabriel.

“Hindi,” sabi ko. “Just too fast.”

Humarap si Gabriel.

“I can wait,” sabi ni Gabriel at ngumiti.

“Please,” sabi ko at ako naman ang naunang humalik kay Gabriel

MALIIT ANG SOFA, pero nagkasya kaming magkatabi. Nakasandal ang hubad na si Gabriel sa backrest, ako, naksandal sa akap niya, suot pa rin ang di nahubad na pantalon at sapatos. Ito ang ayos naming inabutan ni Tofer.

“Did I miss anything?” tanong ni Tofer.

“MOMOL lang,” sagot ni Gabriel na humigpit pa ang yakap sa akin. “How was the rehearsals?”

“Goods na. We have ashow.”

“Nice,” tumayo si Gabriel.

Tumayo na rin ako at humalik kay Tofer.

“Pagod ka?” tanong ko.

“Slight lang.”

“Gusto mong matanggal ang pagod mo?”

“Oo naman,” at ngumiti nang kakaiba si Tofer. “What do you have in mind?”

“Surprise!” sigaw ni Gabriel at inilabas ang cake. “Break a leg!”

Gulat si Tofer at inabot ang cake. Kita ang tuwa sa mukha niya kahit na hindi ang iniisip ang pantanggal namin ng pagod niya.

Nagtimpla siya ng kape para sa aming tatlo at habang nagpapatugtog si Gabriel, naupo kami sa may salas at nagkuwentuhan. Ang damign kuwento ni Tofer sa rehearsals. Napanood ko naman ang mga gianwa niya kanina, pero hindi ko naisip na ganito ang epekto sa kanya ng mga natututunan niya sa play. Iba rin ang pagtanggap ni Gabriel sa mga kuwento. Nagkakaunawaan nga sila. Higit pa sa mga naibibigay ni Gabriel sa amin ni Tofer, nagkakaintindihan din silang dalawa. Ang mga bagay na di ko masakyan kay Tofer, kaya ni Gabriel. At masaya akong makita na napupunuan ang kakulangan ko ng iba. Hindi akoa nasasaktan. Sa hangganan ng kakayanan ko, may sumasalo para manatili sa akin si Tofer.

SA KAMA, SI TOFER ang nahiga sa gitna.

“Goodnight guys,” sabi ni Tofer at humalik kay Gabriel. Tapos humarap siya sa akin. Sa akin naman siya humalik. Diniinan ko ang aking halik.

“Mukhang MOMOL lang talga kayo kanina ah,” sabi ni Tofer.

“Why would we lie?” sabi ni Gabriel na sumama sa halikan.

“E di naglaway na yang mga inyo kanina,” sabi ni Tofer. “Game, tanggalin natin ang bitin ninyo.”

Umayos si Tofer at hinubad ang sando. Yun na rin ang ginawa namin ni Gabriel. At bumalik kami sa aming halikang tatlo.

Si Gabriel ang unang sumuko at bumaba sa leeg ni Tofer, papunta sa dibdid hanggang sa tiyan. Pagdating doon ay tinanggal na niya ang boxer shorts ni Tofer at tinuloy ang paghalik.

Nanatili ako sa bibig ni Tofer at sa kanyang halik, naramdaman ko ang sarap ng ginagawa sa kanya ni Gabriel. Nainggit ako kay Gabriel. GInawa ko rin ang ginawa niya. halik sa leeg, sa dibdib, sa bas ni Tofer.

Pagdating sa subo niya, ginamit ako ang aking dila na kanya ring ginaya.

Napatingin ako kay Tofer. Pinapanood niya kami. Napatingin ako kay Gabriel. Ako ang pinapanood ni Gabriel. Dinilaan pa namin ang dinidilaan namin, hanggang sa magtama ang aming mga dila. dila niya sa dila ko. Bibig niya sa bibig ko. Naramdaman ko ang kamay ni Tofer sa ulo ko. Ang isa, nasa ulo ni Gabriel, mas pinalalalim ang aming halikan.

First Times

MALALIM ANG MGA PAGHINGA ni Tofer. Ilang sandal pa ay kung anu-anong salitang walang ibig sabihin na ang lumalabas sa kanyang bibig. Tataas. Bababa. Tapos ay yumakap siya sa akin ng mahigpit. Sobrang higpit. Dama ko ang lakas at gigil niya.

Tumugtog ang pambansang awit. Madilim sa backstage. Bumitiw si Tofer at tumindig nang matuwid.

Matapos ang awit. May nagsalita na sa loob ng tanghalan. Sa ilang sandali raw ay magsisimula na ang palabas.

Muli akong niyakap ni Tofer.

“Game na,” tapos bumitaw siya ngunit hinabol ko siya ng isang mariing halik.

“Break a leg, Tofeeko,” sabi ko pagkakalas ng aming mga labi.

Mula sa backstage, pumunta ako sa pinakalikod ng mga manonood. Nandoon si Gabriel. Tumabi ako sa kanya.

Lumiwanag ang ilaw, may dalawa ng tao sa stage. Nadagdagan. Ilang sandali, Pumasok na si Tofer. Ang gwapo ni Tofer sa tama ng ilaw sa kanya. Alam ko lang na siya ang boyfriend ko, pero hindi ko siya nakikilala bilang si Tofer sa mga kinikilos niya sa entablado. Nawala na siya sa kanyang character. Magaling nga si Tofer. Para nga sa kanya ang mundong ito, at may gaan sa loob ko ang makita siyang nahahanap ang kanyang sarili.

Kasabay nito ang mga daliring hinahanap naman ang kapit ng aking kamay. Tiningnan ko si Gabriel na nagpapanggap na nakatutok sa stage. Binawasan ko na ang kanyang pag-aalinlangan. Hinawakan ko na ang kanyang kamay. Ako ang nagdesisyon kung paano maghahawak ang aming mga kamay. Kamay sa kamay lang.

Ngumiti si Gabriel na hindi tumitingin sa akin. Sapat na iyon sa kanya.

“This is Tofer’s moment,” sabi ni Gabriel. Ang sandaling uunahan ng character ni Tofer ang tatay sa pagdarasal bago mag-Noche Buena. Dama ko ang takot niya at ang lakas ng loob na nanaig para unahan ang military niyang ama sa hapag kasama ang kanyang nanay at kapatid.

Naiyak ako sa galing ni Tofer. At sa mga napanood ko, umpisa pa lang ito ng pagsabog ng kanyang karakter.

“Your phone, vibrating,” sabi ni Gabriel na nadama ang nasa hita ko.

“Hayaan mo lang,” sabi ko.

Tumuloy kami sa panonood ng play.

TUmuloy din ang vibration ng phone.

“I think you need to take that,” sabi ni Gabriel.

Lumabas kami. Andaming text at missed calls. Si Kuya. Si Ate.

Ako na ang tumawag.

“Bakit di ka sumasagot?” sigaw ni Ate. “Si Lola nasa ospital.”

“BAKA RAW HINDI ko na abutan si Lola,” umiiyak kong sabi kay Tofer habang katabi ko si Gabriel, magmamaneho. “Sorry di na kita nahintay.”

“I understand,” sabi ni Tofer. “Gagawa ako ng paraan, susunod ako.”

“Thank you Tofeeko,” sabi ko.

Naramdaman ko ang pagpapakalma ni Gabriel sa hita ko. Pinipigil kong hindi umiyak sa takot at pag-aalala. Ngunit hindi maitago ng aking paghinga at pagpatak ng luha ang aking nararamdaman.

“Don’t worry, we will make it,” sabi ni Gabriel. “Your lola will make it.”

MATAGAL DIN BAGO KAMI kumalma. Wala na raw kaming dapat ipag-alala sabi ng doktor. Mabuti raw at nakapagpadala ako ng pera, kasi kahit na hidni sila hiannapan ng deposito, yung mga gamot na inilagay kay Lola, kailangang bilhin. Mabuti at dinagdagan ni Gabriel ang ipon ko.

“Cynthia?” tanong ni Kuya Virgie habang nasa bakuran kami ng ospital, nagkakape.

“Gabriel, kaibigan ko,” sabi ko.

“Naipakilala mo naman siya kanina, nag-shake hands pa nga kami diba? Nagasalamat na nga kami at hintaid ka niya dito,” tuluy-tuloy na sabi ni Kuya. “Sino nga siya?”

“Eh asan si Tofer? Yung ka-ibigan mo?” usisa ni Kuya.

“Kuya, sila pa rin po,” paliwanag ni Gabriel. “Nasa stage po kasi si Tofer nung kinailangan ni Jeio umuwi dito. Hindi na namin siya nahintay.”

“Nako, yung play mo?” naalala ko. Artista nga pala si Gabriel sa susunod na play.

“Okay naman daw,” sabi ni Gabriel . “Magaling naman yung understudy ko. They sent me vids.”

“Inglesero rin,” pansin ni Kuya.

“Kuya, wag ka nang mang-intriga,” saway ko. “Gumagawa na ng paraan si Tofer. Pasunod na siya. alam kong miss mo na rin.”

“Oo naman,” sabi ni Kuya. “Sabihin mo sa bahay na siyaa maligo at miss ko nang may poging nabobosohan.”

ILANG ORAS NA WALA pa si Tofer. Nagyaya si Gabriel na iikot ko muna siya sa sa bayan namin at kumain ng masarap na lomi. Namiss ko ang lomi namin. Ang akala kong basic, ang sarap pala nung nasanay ako sa cup noodles sa dorm. Kahit sa mga totoong kainan sa Maynila, hindi lalapit sa sarap ng lomi namin.

Nang mabusog, nagyaya si Tofer sa ilog na lagi naming naiku-kuwento ni Tofer.

“Wala na syempre yung bangka,” sabi ko nang hanapin niya.

“Pero ito ba yung punong lagi ninyong inuupuan?” tinakbo ni Gabriel ang natumbang mangga, na kahit nakatumba, nagpatuloy sa paglago. Tumabi ako sa kanyang pagkakaupo doon.

Tahimik kaming pinagmasdan ang patag bago mag-ilog at ang hindi pa buong buwan na nasasalamin niyon.

“Ang ganda nga dito,” sabi ni Gabriel. “Manila is different from Baguio. Ang this place is another experience.”

Alam kong gumagawa lang si Gabriel ng usapan. Dahil hindi ko alam kung paano babasagin ang katahimikan. Sandaling nagtatanggal ni Gabriel ang pag-aalala ko sa mga yaya niya. Tama naman kasi siya, na kahit mahirap ang hindi mag-alala, kailangan kong subukan. Nasa kamay na naman ng ospital ang kalagayan ni Lola. Pero ang hirap na hindi. Nang muling dumapo sa isip kong mawawala si Lola, napakapit ako sa kamay ni Gabriel.

Ibinalik niya ang pagkakahawak sa kamay ko. pero siya na ang nagdikta kung paano kami maghahawak. Mga daliri niya sa pagitan ng akin.

Napatingin ako kay Gabriel. Napatingin sa kanyang ngiti. Napangiti sa kanyang ngiti.

Muli akong kumalma.

Nakakakalma ang kanyang mga titig na naging halik. Nasundan ng yakap. Mahigpit. At nang lumuwag muling bumaba ang mga halik ni Gabriel sa aking leeg, papunta sa aking dibdib kasabay ng pagtanggal niya ng aking damit.

Ililipat ni Gabriel ang is akong paa sa kabilang bahagi ng nakahigang puno, isinappin ang damit kong tinanggal, hanggang sa ako naman ang doo’y mahiga.

Nakahiga ako sa ilalim ng buwan at dama ko ang lamig na pinapalitan ng maiinit na mga halik ni Gabriel sa aking katawan . Pababa nang pababa. Hanggang sa aking shorts. Matigas na ang bahaging kong nasa loob nun. Umatras ako.

“Sorry,” sabi ni Gabriel.

Umiling ako at tinanggal ko lahat ng aking pambaba.

Ngumit si Gabriel at itinuloy ang ginagawa.

Nginitian ko ang buwang saksi sa unang pangyayari sa amin ni Gabriel.

“ONE MOMENT YOU’RE tulala, then you’re smiling like that, weird,” pansin ni Tofer habang nakaupo kami sa aming mga lupa at nakasandal sa nakatumbang puno. Suot ko na ang brief ko, siya, boxer shorts.

“Sorry, Gabriel,” sabi ko pagkasend ko ng message kay Tofer na nasa ilog kami. “Pero parang mali yung nangyari.”

“Sorry,” sabi ni Gabriel.

“Hindi, okay lang,” sabi ko. “Malalaman naman ito ni Tofer. Ako na ang unang magsasabi. Sa kanya ko na rin unang sasabihin. At gusto ko rin. Hindi dahil malungkot ako. Hindi dahil maganda ang buwan. Walang ibang dahilan kundi gusto ko rin. Pero may mali. May konting dumi akong nararamdaman.”

“And you’re smiling because…?”

“Tapos maiisip ko, kung nandoon tayo sa condo, malamang nasa sahig na ako ng banyo, nakaupo, nakayakap sa tuhod ko habang patuloy ang pagbagsak ng tubig sa shower, tapos hihilurin ko yung balat ko para matanggal ang dumi.”

Nanatiling nakatingin sa akin si Gabriel.

“Kaso nandito tayo sa amin,” sabi ko. “Tapos na-imagine kita na dahan-dahang binubuhos sa akin yung tubig sa tabo para lang makuha ang effect na ganun.”

Natawa si Gabriel. Natawa rin ako. Hanggang sa mawala ang tawanan.

“You know what?” sabi ni Gabriel nang tuluyang nang tumahimik. Mas lumapit siya sa akin. Iniangkla ang ang braso sa braso ko at humilig sa balikat ko. Huminga siya nang malalim. “You were just a challenge. Gusto lang kitang ma-sex.”

“Tapos maghihiwalay kayo ni Tofer,” tuloy ni Gabriel na may luhang pumatak sa kamay kong mas hinigpitan niya ang hawak. “Pero hindi ka bumigay and I got obsessed with destroying you. Inalam ko ang mga weakness ninyo. His weakness. Because he is your weakness.

Umayos ako ng pagkakaupo para mayakap si Gabriel.

“Sorry Jeio,” sabi ni Gabriel. “Sinubukan kong sirain kayo.”

“Alam naman namin,” sabi ko.

Bumitaw si Gabriel. Tumayo. Napaatras.

“What?” kumunot ang noo niya. “And what’s all of these? Artista nga si Tofer. At ikaw rin.”

Tumayo akong tumatawa.

“Seryoso? Who sent you? Tangina. Shit. Sino sa mga pinaasa ko ang…”

“Wala Gab, para kang tanga,” sabi ko na natatawa pa rin. “Alam lang namin na nasaktan ka ng ex mo.”

“Fuck, si Albert? Si Albert ba ang nagkwento. Sila ba ni Summer?”

“Hindi ko alam,” tawa ko. “Gab, ang liit ng org ninyo. Sa tingin mo ba hindi namin malalaman ang mga pinagdaanan mo.”

“Binalaan nila kayo sa akin?”

“Oo pero higit pa doon, concern kami sa’yo. Gusto ka rin namin. Gusto kita at natakot ako na mahalin kita. Kasi oo, kung sinubukan mo akong agawin sa kanya, oo, gumana naman. Nagkaepekto.”

“Sorry,” sabi ulit ni Tofer na nawala ang galit. “Noong una lang naman yun eh. Hanggang sa hindi ko namalayan na gusto na rin kita talaga. Minsan nga iniisip ko, mahal na kita. Kahit alam ko na…

“Mahal mo na kami?” tinapos ko ang pangungusap niya. “Mahal mo kami.”

“Mahal na kita, Jeio,” itinama niya ako.

Natahimik ako.

“Don’t worry, tanggap ko na naman na hindi mo iiwan si Tofer, at bahagi yun ng dahilan kung bakit kita minahal.”

“Hindi kita kayang mahalin tulad ng kaya mo ako.”

Alam ko. May boyfriend ka. Ako lang ang nakikisalo. Kung ano lang ang kaya mong ibigay sa akin, thankful na ako.“

“Hindi mo yun deserve.”

“I deserve this. Dami kong pinaasa, g-in-host, pinaiyak. Parusa ko ito. I might get what I deserve someday. But for now, ayoko munang maging malungkot at masaya ako sa kung anong meron mula sayo.”

Lumapit si Gabriel at yumakap. Humalik sa leeg ko, Papunta sa aking mga labi. Tinanggap ko.

Agad kong inilagay ang kamay ko sa gilid ng boxer shorts niya. ibinaba ko iyon. tapos ay tinanggal ko ang brief ko. muling lumapit ang halik ni Gabriel sa akin. Hindi ko iyon sinalo.

HInawakan ko ang kamay ni Gabriel at hinila siya sa ilog.

Ang ilog, ang lamig. Pagkalusong sa tubig at pagkabasa ng katawan namin hanggang leeg, agad kaming bumalik sa pampang.

“Isa pa,” salubong sa amin ni Tofer na wala na ring damit.